I OZ 1091/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 589/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Burmistrza Gminy i Miasta w M. z dnia (...) kwietnia 2009 r., nr (... ) w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 589/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Burmistrza Gminy i Miasta w M. z dnia (...) kwietnia 2009 r., nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Sąd podkreślił, że nawet jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony określone w art. 246 powołanej wyżej ustawy, oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Na to postanowienie zażalenie złożyła K. K., w którym podniosła argumentację dotyczącą nieprawidłowo wydanej, jej zdaniem, decyzji Burmistrza Gminy i Miasta w M. z dnia (...) kwietnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 52 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie, o czym stanowi § 2 tego przepisu. Zatem, w niniejszej sprawie skarga do sądu administracyjnego przysługiwała K. K. tylko i wyłącznie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. Wskazać w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy, zarówno w zakresie częściowym, jak i całkowitym, którą to instytucję regulują przepisy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przysługuje tylko na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem rozważać kwestii przyznania takiego prawa, w sytuacji, gdy sprawa wróciła do organów administracyjnych celem ponownego rozpoznania, z czym mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 247 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi ma miejsce wówczas, gdy z góry, bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy bezsprzeczne jest, że skarga nie może być uwzględniona, w szczególności, gdy kwalifikuje się ona do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 wskazanej wyżej ustawy, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W sytuacji bowiem, gdy skarżąca złożyła skargę na decyzję organu pierwszej instancji, to jest na decyzję Burmistrza Gminy i Miasta w M., Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznał, że nastąpiła przesłanka z art. 247 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym Naczelny Sąd raz jeszcze pragnie pouczyć skarżącą, że dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia na drodze administracyjnej, może wnieść skargę do sądu administracyjnego, a wraz z tą skargą wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dopiero wtedy taki wniosek będzie mógł być rozpoznany merytorycznie, to jest Sąd indywidualnie rozważy sytuację materialną skarżącej, po czym wyda stosowne postanowienie w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednakże, iż w niniejszej sprawie, w świetle jej okoliczności, niezbędne jest zwrócenie uwagi Sądu pierwszej instancji na następujące kwestie: po pierwsze, jak z akt sprawy wynika, skarżąca w złożonej skardze wskazała, że nie ma radcy prawnego, ani adwokata, natomiast w odpowiedzi na wezwanie Sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi, skarżąca wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Można zatem przyjąć, że skarżąca chciała wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie można jednoznacznie przesądzić, w jakim zakresie (całkowitym, czy częściowym) chciała to uczynić. Sąd pierwszej instancji powinien zatem wezwać skarżącą do wyjaśnienia tej kwestii, załączając jednocześnie formularz PPF celem jego wypełnienia, pamiętając przy tym o treści art. 239 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawierającym katalog przesłanek dopuszczających z mocy ustawy zwolnienie od kosztów sądowych. Ze sformułowania pism procesowych K. K. widać bowiem, że skarżąca nie posiada umiejętności obrony swoich praw oraz nie wie, że sprawy z zakresu pomocy społecznej zwolnione są od opłat sądowych. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przy czym oczywiście brzmienie wskazanego przepisu nie stwarza obowiązku udzielania pomocy co do wszelkich możliwych zachowań. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.