III OSK 282/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1064/17 w sprawie skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie warunków pełnienia służby postanawia umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1064/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie warunków pełnienia służby, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], zarzucając organowi m.in. naruszenie art. 165 ust. 7 i art. 169 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.). W dniu 20 stycznia 2021 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo E.K. informujące o śmierci jej męża – L.K. Z załączonego do pisma postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2020 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia praw do spadku wynika, że L.K. zmarł w dniu [...] września 2019 r., zaś spadek po nim nabyła w całości jego żona – E.K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Wyjaśnić należy, iż w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Mogą jednak występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki będą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji to sąd administracyjny musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawną a sytuacją konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania takiej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego należy rozumieć jako prawa i obowiązki, które odnoszą się do określonych interesów konkretnej osoby ze względu na jej indywidualną sytuację. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiot niniejszego postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków L.K., będących ściśle związanych z jego osobą i nieprzechodzących z tego powodu na jego następców prawnych. Dotyczy on bowiem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie warunków pełnienia służby, a zatem decyzji dotyczącej stosunku służbowego, tj. uregulowanej przepisami prawa publicznego relacji pomiędzy podmiotem zatrudniającym (jakim jest państwo) a osobą zatrudnioną (funkcjonariuszem). Pomimo że ochronie prawnej podlegają zarówno istnienie, jak i istotne elementy tego stosunku, to jednak taki przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą skarżącego. W konsekwencji koniecznym stało się przerwanie i zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu i powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne albo nawet niedopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1114/18). Ponadto zauważyć należy, iż udziału w sprawie nie zgłosiła żadna osoba, której interesu prawnego (a nie faktycznego) dotyczyłby wynik niniejszego postępowania. Z tego względu postępowanie sądowe, zainicjowane skargą kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], należało umorzyć. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wskazać należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Regulujące zwrot kosztów postępowania kasacyjnego przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. dotyczą sytuacji uwzględnienia skargi kasacyjnej bądź jej oddalenia, a nie umorzenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z uwagi śmierci strony.