I OSK 3248/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2015 r., II SAB/Wa 619/15 o odrzuceniu skargi Z. K. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 2 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. K. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów, wskazując w jego uzasadnieniu, że skarżący pismem z dnia [...] lutego 2015 r. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania renty specjalnej. W odpowiedzi na skargę organ postulował umorzenie postępowania w sprawie, wskazując, że w dniu [...] marca 2015 r. wydał decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2005 r. oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] maja 2001 r. W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. organ podał, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pełnomocnik skarżącego z urzędu w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. wyjaśnił, że za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należałoby uznać pismo skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013 r. skierowane do Prezesa Rady Ministrów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, iż skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał trybu postępowania określonego w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej: K.p.a., i nie wystąpił do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie tego Sądu pismo skarżącego z dnia 23 kwietnia 2013 r. nie stanowi wezwania do usunięcia naruszenia prawa. To zaś powoduje, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna, bo nie została poprzedzona wyczerpaniem trybu odwoławczego, i dlatego podlega odrzuceniu. Ponadto Sąd ten wskazał, że Prezes Rady Ministrów po wniesieniu przez Z. K. skargi na bezczynność, decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2001 r. o odmowie przyznania skarżącemu renty specjalnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Z. K. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie nieopłaconych w całości ani w części kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zarzucono w niej naruszenie: 1) art. 37 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż skarżący nie wystąpił do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a przez to nie wyczerpał trybu postępowania przed wniesieniem skargi na bezczynność organu, w sytuacji gdy skarżący uczynił to pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r.; 2) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy nie była ona obarczona żadnymi brakami formalnymi; 3) art. 141 § 1 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny i ogólnikowy (brak wyjaśnienia powodów, dla których Sąd I instancji odmówił uznania pisma z dnia [...] kwietnia 2013r. za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) co pozbawiło skarżącego informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie trzeba przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Zatem był całkowicie związany zarzutami przedstawionymi w rozpoznawanej skardze kasacyjnej. Po myśli art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność z wyczerpaniem środków zaskarżenia równoznaczne jest wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia bądź wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeśli brak jest organu wyższego stopnia (art. 37 § 1 K.p.a.). Zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji jest uprzednie złożenie zażalenia bądź wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie nie ma organu wyższego stopnia nad Prezesem Rady Ministrów, zatem skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność był obowiązany wezwać ten organ do usunięcia naruszenia prawa. Jest to warunek merytorycznego rozpoznania skargi. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej w akt sprawy nie wynika, aby takie wezwanie zostało złożone. Za wezwanie takie nie może bowiem zostać uznane pismo skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013 r., w którym to wyraża on swoje niezadowolenie z rządów kolejnych premierów w Polsce, wskazuje że padł ofiarą tortur i będzie starał się o wykluczenie Polski z Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak również że żąda rozwiązania organów Gminy S., z uwagi na brak realizacji nowych inwestycji w Gminie. Jest to jedynie fragment "przekazu", który skarżący zawarł w w/w piśmie bowiem wielu poruszanych tam sformułowań nie sposób racjonalnie wytłumaczyć. Prawidłowo zatem Sąd I instancji wskazał, iż pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r. nie było wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, gdyż żaden z jego elementów nie wyraża niezadowolenia z rozstrzygnięcia i nie wzywa do jego naprawienia. Nie doszło więc do uchybienia przepisowi art. 37 K.p.a. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd meriti art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a, bowiem przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Podstawą odrzucenia skargi był art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a., a nie art. 58 § 1 pkt 3, który odnosi się do zupełnie innej przesłanki odrzucenia skargi. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Cytowany przepis stanowi, że "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania". Zaskarżone postanowienie odpowiada wszystkim wymogom, określonym w art. 141 § 4 zd. 1 P.p.s.a., adekwatnie do stanu sprawy. To, że skarżący nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji, nie dowodzi naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu nie może sprowadzać się do polemiki z wywodami zawartymi w zaskarżonym wyroku, skoro z uzasadnienia wynika jednoznacznie, jaki stan faktyczny stanowił podstawę rozpoznawanej sprawy, nadto przedstawiono rozważania prawne, co pozwala na kontrolę instancyjną. Naczelny Sąd Administracyjny przywołuje tu pogląd prawny wyrażony w uchwale składu siedmiu Sędziów tego Sądu z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 (publ. ONSAiWSA 2010/3/39), wedle którego art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Takiego zarzutu skutecznie zaskarżonemu postanowieniu postawić nie można. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu, podnieść należy, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnym od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym przepisami art. 258-261 P.p.s.a. ----------------------- 2