II OZ 768/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 9 lipca 2020 r., sygn. akt III SO/Łd 1/20 o odrzuceniu wniosku J.J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z [...] lipca 2019 r. znak [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za depozyt broni postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 9 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek J.J. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie naliczenia opłaty za depozyt broni. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 23 lipca 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował skarżącego o naliczeniu opłaty za przechowywanie broni w depozycie w wysokości 3842,96 zł i wezwał do zapłaty powyższej kwoty. W dniu 17 lutego 2020 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie naliczenia opłaty za depozyt broni. W treści wniosku podkreślił, że otrzymał kserokopię pisma stanowiącego czynność materialno-techniczną w dniu 12 lutego 2020 r., a brak odebrania broni i uiszczenia opłaty za depozyt wynika z jego trudnej sytuacji materialnej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2020 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez złożenie skargi, uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu i podanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a także wskazanie numeru PESEL. Sąd I instancji wyjaśnił ponadto, że jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika reprezentującego skarżącego, pismo z [...] lipca 2019 r. dotyczące kalkulacji opłaty za depozyt broni nie zostało skarżącemu fizycznie doręczone, bowiem skarżący przebywał wówczas u córki w Brukseli. Organ przedstawił w sprawie jedynie duplikat potwierdzenia odbioru, bez podpisu skarżącego. Skarżący oświadczył, że nie dokonywał odbioru tej przesyłki i do tej pory jej nie otrzymał, nie wie też kto i czy rzeczywiście ktoś ją odebrał. Skarżący przedłożył oświadczenie córki, w którym potwierdziła pobyt ojca w Brukseli w dacie doręczenia, dla celów uprawdopodobnienia okoliczności niedoręczenia skarżącemu przesyłki w dacie wynikającej z duplikatu potwierdzenia odbioru. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił ponadto, że 28 listopada 2019 r. skarżący otrzymał wezwanie przedegzekucyjne do uiszczenia opłat wynikających z kalkulacji opłaty za depozyt. Do wezwania nie załączono pisma z [...] lipca 2019 r. Odbiór kserokopii tego pisma nastąpił dopiero 12 lutego 2020 r. Odrzucając wniosek Sąd I instancji orzekł, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu. W pierwszej kolejności Sąd I instancji podkreślił, że na uwzględnienie nie zasługiwały argumenty dotyczące braku doręczenia pisma z [...] lipca 2019 r., ponieważ oznaczałoby to, że termin w ogóle nie rozpoczął biegu, a więc nie mógł zostać przywrócony. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, przyczyna uchybienia terminu, tj. niewiedza o podjęciu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi czynności naliczenia opłaty za depozyt broni, ustała najpóźniej 28 listopada 2019 r., tj. w dniu, w którym skarżący otrzymał przedegzekucyjne wezwanie do uiszczenia opłat wynikających z kalkulacji opłaty za depozyt. Bez znaczenia jest okoliczność, że do wezwania nie załączono pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z [...] lipca 2019 r. oraz kiedy skarżący zapoznał się z treścią pisma. W dniu 28 listopada 2019 r. skarżący uzyskał bowiem wiedzę, że Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi podjął w stosunku do niego czynność naliczenia opłaty za depozyt broni i już wówczas powinien podjąć czynności zmierzające do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Ubocznie Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił podnoszonych w nim okoliczności. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 87 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 oraz art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), a także art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 174 pkt 2 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania z wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnienia wymaga tryb postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu. Zarówno z treści zażalenia, jak i uzasadnienia Sądu I instancji wynika, że prawidłowe określenie tego trybu stanowi kluczową kwestię w tej sprawie. Po pierwsze, jak już wyżej wskazano, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Złożenie wniosku z uchybieniem tego terminu skutkuje odrzuceniem wniosku. W ramach oceny dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu Sąd I instancji ocenia zachowanie terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak to strona skarżąca określa zarówno przyczynę uchybienia terminu, jak i datę jej ustania. Ponadto, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, nie można domagać się przywrócenia terminu, który nie rozpoczął biegu. Jeżeli bowiem nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu, to nie mogło dojść do jego uchybienia. Wbrew jednak twierdzeniom Sądu I instancji, kwestia rozpoczęcia biegu terminu powinna zostać oceniona w postępowaniu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Jeżeli nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu, a strona wystąpiła z wnioskiem o jego przywrócenie, to wniosek taki jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. Stąd też nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, który odstąpił od oceny skuteczności doręczenia skarżącemu pisma [...] lipca 2019 r. Jednocześnie nieprawidłowe jest stanowisko wyrażone w zażaleniu, zgodnie z którym skutkiem stwierdzenia, że doręczenie pisma było nieprawidłowe (a więc, że nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu), powinno być umorzenie postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W takiej sytuacji postępowanie w tym przedmiocie nie staje się bezprzedmiotowe, natomiast wniosek jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Po drugie, skutkiem zarówno uchybienia terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a., jak i skutkiem niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu, jest odrzucenie wniosku złożonego w tym przedmiocie. Oznacza to, że w takiej sytuacji Sąd I instancji nie jest uprawiony do oceny przesłanek przywrócenia terminu, a więc nie dokonuje merytorycznej kontroli tego wniosku. Stąd też wyrażone w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji jest procesowo nieprawidłowe. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonywał oceny stanowiska Sądu I instancji wyrażonego "ubocznie" w zaskarżonym postanowieniu, podobnie jak nie odnosił się do zarzutów zażalenia sformułowanych w związku z tym stanowiskiem. Na tym etapie postępowania kwestia zasadności wniosku o przywrócenie terminu w ogóle nie podlegała ocenie. Po trzecie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena Sądu I instancji dotycząca zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jest nieprawidłowa. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżący, a także działający w jego imieniu pełnomocnik, konsekwentnie wskazują brak możliwości zapoznania się z pismem organu z [...] lipca 2019 r. stanowiącym przedmiotową czynność materialno-techniczną. Ponadto pełnomocnik skarżącego wyraźnie wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dacie odebrania przez skarżącego kopii pisma z [...] lipca 2019 r. i zapoznania się z jego treścią, a więc dopiero 12 lutego 2020 r. Stąd też brak było podstaw do kwestionowania przez Sąd I instancji tej daty. Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dacie, w której skarżący dowiedział się o czynności materialno-technicznej, a więc w dniu, w którym otrzymał przedegzekucyjne wezwanie do uiszczenia opłat wynikających z kalkulacji opłaty za depozyt. Z art. 87 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia, a nie od daty "dowiedzenia się" o danej okoliczności (tak jak ma to miejsce np. w odniesieniu do terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z art. 148 § 1 k.p.a. lub art. 277 p.p.s.a.). W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący dowiedział o kalkulacji opłat w dniu 28 listopada 2019 r., ale przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero 12 lutego 2020 r., kiedy skarżący otrzymał kopię pisma organu z [...] lipca 2019 r. i mógł zapoznać się z jej treścią oraz zawartym w nim pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Po czwarte, ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, Sąd I instancji w pierwszej kolejności zobowiązany będzie dokonać oceny skuteczności doręczenia skarżącemu pisma organu z 23 lipca 2019 r., ponieważ od tej kwestii zależy dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu. Zależnie od wyniku tej oceny, Sąd I instancji powinien odrzucić wniosek lub dokonać oceny przesłanek przywrócenia terminu do złożenia skargi. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, ponieważ właściwy w tym zakresie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.