II OZ 690/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 351/22 przywracające T. G. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 28 lutego 2022 r. nr ... w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 351/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), przywrócił T. G. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 28 lutego 2022 r. nr ... w przedmiocie warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że złożona przez skarżącą T. G., reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego miała braki formalne, a mianowicie nie zawierała wymaganej przepisami liczby odpisów. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 maja 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie 3 odpisów skargi. W dniu 8 czerwca 2022 r. pełnomocnikowi skarżącej doręczono korespondencję sądową, która według opisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru miała zawierać "wezwanie o odpis skargi + odpis odpowiedzi na skargę i informacja o pn". Postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd powołał przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wskazując, że strona nie uzupełniła w terminie braków formalnych skargi – nie złożyła wymaganej ilości odpisów skargi. Postanowienie powyższe doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 lipca 2022 r. Pismem z dnia 20 lipca 2022 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednocześnie przedkładając stosowną ilość odpisów skargi. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej podniósł, że w doręczonej mu w dniu 8 czerwca 2022 r. przesyłce sądowej znajdowały się dwa pisma datowane na 20 maja 2022 r., a mianowicie pismo przewodnie z odpisem odpowiedzi na skargę oraz pismo informujące, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przesyłka nie zawierała natomiast wezwania do usunięcia braków formalnych skargi – o wezwaniu tym pełnomocnik dowiedział się dopiero z postanowienia z dnia 14 lipca 2022 r. o odrzuceniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że pełnomocnik skarżącej w dostatecznym stopniu uprawdopodobnił brak winy strony w przekroczeniu terminu. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się sporządzone przez sekretarza sądowego wezwanie z dnia 20 maja 2022 r. do usunięcia braków formalnych skargi, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, odebranej przez pełnomocnika skarżącej w dniu 8 czerwca 2022 r., w oznaczeniu rodzaju przesyłki wpisano m.in. "wezwanie o odpis skargi", jednak zważywszy, że zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego Sąd dał wiarę oświadczeniu pełnomocnika skarżącej, że przedmiotowa przesyłka opisanego wezwania do uzupełnienia braków skargi w istocie nie zawierała. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji uznał, że uchybienie przez skarżącą terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został w terminie z art. 87 § 1 p.p.s.a., dokonano również uchybionej czynności w formie prawem przewidzianej, a co za tym idzie spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. i skarżącej należało przywrócić uchybiony termin zgodnie z jej żądaniem. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła S. M. zarzucając, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na przywróceniu T. G. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 28 lutego 2022 r. i przyjęcie, że skarżąca nie z własnej winy uchybiła terminowi wyznaczonemu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy wezwanie do przedłożenia wymaganej ilości odpisów skargi z dnia 20 maja 2022 r. zostało skutecznie doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi T. G. w dniu 8 czerwca 2022 r. 2. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez WSA w Poznaniu, iż profesjonalny pełnomocnik T. G. "w dostatecznym stopniu uprawdopodobnił brak winy strony w przekroczeniu terminu" do uzupełnienia braków formalnych, twierdząc iż przesyłka sądowa z dnia 20 maja 2022 r., a podjęta 8 czerwca 2022 r. przez pełnomocnika nie zawierała wezwania do przedłożenia brakujących odpisów skargi, podczas gdy ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. przesyłki sądowej jednoznacznie wynika, że zawierała ona wezwanie o odpis skargi+odpis odpowiedzi na skargę i informację o posiedzeniu niejawnym, 3. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez WSA w Poznaniu, iż profesjonalny pełnomocnik T. G. wniosek o przywrócenie terminu złożył w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyn uchybienia terminu, podczas gdy przesyłka sądowa z dnia 20 maja 2022 r., a podjęta 8 czerwca 2022 r. przez pełnomocnika skarżącej zawierała wezwania do przedłożenie brakujących odpisów skargi. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o jego uchylenie w całości i odmówienie przywrócenia T. G. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi; zasądzenie na rzecz S. M. zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych jak i o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia WSA w Poznaniu do czasu rozpatrzenia niniejszego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a., we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę wskazując, że strona nie uzupełniła w terminie braków formalnych skargi, tj. nie złożyła wymaganej ilości jej odpisów. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej podniósł, że w doręczonej przesyłce sądowej znajdowały się dwa pisma datowane na 20 maja 2022 r., a mianowicie pismo przewodnie z odpisem odpowiedzi na skargę oraz pismo informujące, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przesyłka nie zawierała natomiast wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, przy czym o wezwaniu tym pełnomocnik dowiedział się dopiero z postanowienia z dnia 14 lipca 2022 r. o odrzuceniu skargi. W takim stanie sprawy prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki, że pełnomocnik skarżącej w dostatecznym stopniu uprawdopodobnił brak winy strony w przekroczeniu terminu. Jak wynika z akt, przesyłka sądowa skierowana do pełnomocnika skarżącej miała w założeniu zawierać trzy pisma, co odnotowano na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru, ale nie na samej kopercie. W takiej sytuacji nie można wykluczyć, że wezwanie o usunięcie braków formalnych skargi omyłkowo nie zostało włożone do koperty. Skoro nie jest możliwe zweryfikowanie w sposób pewny jaka była zawartość przesyłki sądowej skierowanej do pełnomocnika, to należało za wiarygodne uznać jego wyjaśnienia przedstawione we wniosku. Całokształt czynności podejmowanych przez stronę w tym postępowaniu nie daje podstaw do stwierdzenia niestarannego działania i zawinionego uchybienia terminu przewidzianego na złożenie odpisów skargi. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w doręczonej korespondencji znajdowało się pismo Sądu informujące o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, co mogło utwierdzić stronę w przekonaniu o tym, że skardze nadano już właściwy bieg. Potwierdzeniem tej okoliczności jest złożenie 22 czerwca 2022 r. pisma procesowego z końcowym stanowiskiem skarżącej. Z tych względów za nietrafną należało uznać argumentację przedstawioną w zażaleniu, ukierunkowaną na podważenie wiarygodności oświadczenia pełnomocnika skarżącej. Ponadto należy zauważyć, że przytoczone w zażaleniu wypowiedzi sądów w poszczególnych orzeczeniach nie są adekwatne do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Trudno bowiem wiązać fakt niezłożenia odpisów skargi z brakiem starannego działania pełnomocnika bądź niezachowaniem przez niego obowiązku właściwej organizacji obsługi biurowo-administracyjnej prowadzonej kancelarii. Wielokrotnie w orzecznictwie wskazywano, że wysyłanie w jednej kopercie kilku pism sądowych stwarza prawdopodobieństwo, że faktycznie któreś z pism nie zostanie omyłkowo włożone do koperty. Jednocześnie należy przyjąć, że podczas pokwitowania przesyłki sądowej u listonosza nie ma wystarczającej ilości czasu na konfrontowanie treści poświadczenia z zawartością tejże przesyłki (por. postanowienia NSA z: 25 września 2018 r. II GZ 323/18, 8 maja 2019 r. II GZ 68/19, 31 lipca 2020 r. II FZ 257/20). Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania, bez nadmiernego stosowania formalnych ograniczeń prawa do sądu, gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (por. postanowienia NSA: z dnia 27 maja 2021 r. II FZ 13/21, z dnia 1 września 2021 r. II OZ 496/21, z dnia 19 marca 2009 r. II OZ 506/09, z dnia 20 kwietnia 2009 r. II OSK 544/09, z 26 września 2012 r. I OSK 2161/12, z dnia 1 września 2011 r., I OSK 1448/11, z dnia 24 maja 2013 r., II OSK 1188/13, z dnia 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15, z dnia 23 czerwca 2016 r., II OZ 664/16, z dnia 25 października 2016 r., I OZ 1015/16). Wobec powyższego Sąd w składzie orzekającym nie podziela odmiennego stanowiska co do skuteczności umieszczania kilku pism sądowych w jednej przesyłce adresowanej do strony, wyrażonego w poszczególnych orzeczeniach powołanych w zażaleniu. W konsekwencji orzeczono o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 5