VI SA/Wa 306/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Dorota Pawłowska Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2020 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na słowny znak towarowy oddala skargę UZASADNIENIE Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP") decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] r., wydaną na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776, z późn. zm., dalej: "P.w.p.") oraz art. 98 K.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p., stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy słowny "[...]" o numerze [...], z dniem [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, UP wyjaśnił, że 23 kwietnia 2019 r. wpłynął wniosek [...]. z siedzibą w [...] (dalej: "Wnioskodawca", "Uczestnik") o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o nr [...], udzielonego na rzecz [...]. z siedzibą w [...] (dalej: "Uprawniony", "Skarżący"), z dniem [...] sierpnia 2013 r., z powodu nieużywania tego znaku w sposób rzeczywisty do sygnowania objętych ochroną usług w nieprzerwanym okresie pięciu lat. Znak towarowy został zarejestrowany [...] sierpnia 2008 r. i przeznaczony do oznaczania usług reklamowych z kl. 35 oraz produkcji filmów i montażu programów telewizyjnych z kl. 41. Jako podstawę prawną swojego żądania Wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1 P.w.p. Wnioskodawca podniósł, iż jest producentem filmu, pt. "[...]. Historia prawdziwa" uprawnionym od [...] marca 2017 r. do słowno-graficznego znaku towarowego "[...]" o nr [...], przeznaczonego do oznaczania towarów i usług z kl. 3, 9, 16, 25, 28, 35, 38, 41 oraz 45. Wnioskodawca stwierdził, że pismem z 4 marca 2019 r. Uprawniony wezwał go do zaprzestania naruszeń prawa ochronnego na znak sporny i do zapłaty 1500000 zł tytułem naruszeń dotychczasowych, co stanowi próbę bezprawnego uzyskania przez Uprawnionego nienależnej gratyfikacji finansowej oraz utrudnia Wnioskodawcy swobodne prowadzenie działalności gospodarczej. Tymczasem z uzyskanych przez Wnioskodawcę informacji wynika, że sporny znak towarowy nigdy nie był używany przez Uprawnionego w obrocie. UP wskazał następnie, że w odpowiedzi z 5 czerwca 2019 r. Uprawniony zaprzeczył zarzutom Wnioskodawcy twierdząc, iż także jest producentem filmowym, a sporny znak towarowy został przez niego zgłoszony do ochrony w ramach wstępnych prac przygotowawczych do produkcji filmu o polskich lotnikach. Uprawniony stwierdził, iż każdy znak towarowy jest gwarancją rezerwacji miejsca na rynku pod przyszły produkt, zaś sam fakt nieużywania znaku towarowego w danym momencie nie może być podstawą do jego zawłaszczenia. Podkreślił również, że produkcja filmowa to złożony, wieloletni projekt, który rządzi się swoimi prawami, zaś Wnioskodawca wiedział o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy na rzecz Uprawnionego i faktu tego nigdy nie kwestionował. Uprawniony poinformował, iż w 2017 r. Wnioskodawca podjął z nim rozmowy o ewentualnym zakupie prawa ochronnego do spornego znaku, lecz strony nie doszły do porozumienia w zakresie ceny. Tymczasem Wnioskodawca, po wyprodukowaniu swojego filmu, zaczął w sposób świadomy i zawiniony naruszać prawa Uprawnionego do spornego znaku towarowego, i w celu uniknięcia oskarżeń o kradzież wystąpił o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ten znak. Rozpoznając przedmiotowy wniosek UP wyjaśnił, że w niniejszej sprawie decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy została wydana [...] sierpnia 2008 r., natomiast Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego z dniem [...] sierpnia 2013 r. W związku z powyższym UP zbadał okres od 26 sierpnia 2008 r. do 26 sierpnia 2013 r., przy czym miał na uwadze brzmienie art. 170 ust. 1 P.w.p. i fakt, czy przed złożeniem wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony 23 kwietnia 2019 r. UP wyjaśnił następnie, że w przypadku wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, zgodnie z treścią art. 169 ust. 6 P.w.p., obowiązek wykazania używania znaku lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających jego nieużywanie spoczywa na Uprawnionym. Tymczasem Uprawniony, w rozpatrywanej sprawie, nie przedstawił żadnych materiałów dowodowych potwierdzających, iż kiedykolwiek używał spornego znaku towarowego w obrocie. Uprawniony nie wskazał również ważnych powodów nieużywania tego znaku. W związku z powyższym UP uznał wniosek Wnioskodawcy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o nr [...] z dniem [...] sierpnia 2013 r. za zasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzję UP z [...] września 2019 r. w całości, wniósł o jej uchylenie w całości zarzucając naruszenie art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 6 P.w.p. oraz art. 98 K.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że kilkanaście lat temu rozpoczął wstępne przygotowania, które miały zakończyć się produkcją filmu kinowego o lotnikach [...] oraz, iż w ramach wstępnych prac przygotowawczych zgłosił w dniu 17 listopada 2004 r. do ochrony sporny znak towarowy. Podkreślił, iż rejestracja znaku towarowego związanego z produkcją filmową zawsze wiąże się z okresem, kiedy przedmiotowy znak towarowy pozostaje jedynie w gotowości, by go wykorzystać i jest rezerwacją miejsca na rynku pod przyszły produkt. Skarżący stwierdził również, iż sam fakt nieużywania znaku towarowego w danym momencie nie może być podstawą do jego zawłaszczenia, gdyż prowadziłoby to do ograniczenia innym podmiotom prawa do swobodnego wykonywania działalności. Wskazał również, że produkcja filmowa rządzi się swoją specyfiką. Jest to złożony wieloletni projekt i Wnioskodawca doskonale wiedział o o wyłącznym prawie Skarżącego do spornego znaku towarowego. Skarżący powtórzył wcześniejsze wyjaśnienia o podjęciu w 2017 r. przez Wnioskodawcą próby uzyskania prawa do spornego znaku towarowego. Strony nie doszły jednak do porozumienia co do wynagrodzenia Uprawnionego. Zdaniem Skarżącego, Wnioskodawca w ten sposób sam potwierdził wyłączne prawo Uprawnionego do spornego znaku towarowego. Z tych względów, jak stwierdził Skarżący zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa wskazanego przez Uprawnionego w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. W niniejszej sprawie zaskarżona jest decyzja UP stwierdzająca wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy w związku z jego nieużywaniem przez Uprawnionego do oznaczania usług dla których znak ten był zastrzeżony w nieprzerwanym okresie pięciu lat. Skarżący zaprzeczając stwierdzeniu, że nie używał spornego znaku towarowego do sygnowania objętych ochroną usług w nieprzerwanym okresie pięciu lat, nie przedstawił dowodów na jego używanie, podniósł natomiast, że w związku z planowaną produkcją filmową sporny znak towarowy pozostawał jedynie w gotowości do wykorzystania, stanowił więc, jak każdy znak towarowy, rezerwację miejsca na rynku pod przyszły produkt, o czym wiedział Uczestnik postępowania, który dokonał rejestracji słowno-graficznego znaku towarowego "[...]". Zdaniem Skarżącego, sam fakt nieużywania znaku towarowego w danym momencie nie może być podstawą do jego zawłaszczenia, gdyż prowadziłoby to do ograniczenia innym podmiotom prawa do swobodnego wykonywania działalności. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 6 P.w.p. Zgodnie z tymi przepisami prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania (ust. 1 pkt 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, UP na wniosek każdej osoby wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy (ust. 2). W przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego (ust. 6). Z powyższej regulacji prawnej jednoznacznie wynika, że podstawą faktyczną wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jest nieużywanie zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty do oznaczania, w tym przypadku usług, objętych prawem ochronnym i jednocześnie brak istnienia ważnych powodów nieużywania tego znaku. Fakt nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty, musi trwać w sposób nieprzerwany przez okres pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Obowiązek natomiast, wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. Dodać też należy, że z art. 170 ust. 1 P.w.p. wynika, że UP oddala wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w przypadku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1, jeżeli przed złożeniem tego wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku. W niniejszej sprawie prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone Uprawnionemu decyzją z [...] sierpnia 2008 r. Wnioskodawca natomiast, 23 kwietnia 2019 r. wniósł o stwierdzenie jego wygaśnięcia z dniem [...] sierpnia 2013 r. Uprawniony w związku z tym, w celu oddalenia przez UP przedmiotowego wniosku, powinien przedstawiając odpowiednie dowody wykazać rzeczywiste używanie spornego znaku towarowego do oznaczania usług objętych przedmiotowym prawem ochronnym w okresie od 26 sierpnia 2008 r. do 26 sierpnia 2013 r., lub rozpoczęcie bądź wznowienie takiego używania tego znaku towarowego przed 23 kwietnia 2019 r. ewentualnie wykazać istnienie ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie tego znaku. Wyjaśnienia wymaga, na co wskazał UP, że przez rzeczywiste używanie znaku towarowego należy rozumieć nakładanie oznaczenia na towar i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu lub oznaczanie świadczonych na rynku usług. Nie chodzi tu też o jednorazowe, sporadyczne czy też okazjonalne używanie znaku towarowego, jak również pozorne używanie znaku towarowego, podejmowane w celu uniknięcia zarzutu nieużywania znaku, lecz o używanie w celu prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego, którą jest zapewnienie konsumentowi i końcowemu użytkownikowi możliwości identyfikacji pochodzenia towarów lub usług, poprzez umożliwienie mu, bez żadnych możliwości pomyłki, odróżnienie towarów lub usług od innych mających odmienne źródło pochodzenia (vide: wyrok TSUE z 11 marca 2003 r. w sprawie Ansul BV przeciwko Ajax Brandbeveiliging BV, C-40/01, EU:C:2003:145, pkt 36, 37, wyrok NSA z 12 marca 2009 r., II GSK 762/08, LEX nr 531545). Ważnymi powodami usprawiedliwiającymi nieużywanie znaku towarowego, jak wskazuje się w doktrynie są przede wszystkim zdarzenia, które można określić mianem siły wyższej (vis maior), czyli takie, które są nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia i zewnętrzne względem podmiotu uprawnionego do znaku, takie jak trzęsienie ziemi, powódź, wojna itp. (vide: J. Sitko, Prawo własności przemysłowej, Komentarz do art. 169, Lex 2015, za E. Wojcieszko-Głuszko, Ustanie prawa ochronnego..., s. 294; M. Trzebiatowski, Obowiązek używania znaku towarowego w prawie..., s. 111). W pozostałych przypadkach należy oceniać okoliczności subiektywne istniejące po stronie uprawnionego do znaku w zakresie podstaw usprawiedliwiających nieużywanie znaku (vide: J. Sitko, Prawo własności przemysłowej, Komentarz do art. 169, Lex 2015, za E. Wojcieszko-Głuszko, Ustanie prawa ochronnego..., s. 294; M. Trzebiatowski, Obowiązek używania znaku towarowego w prawie..., s. 111). W niniejszej sprawie, analiza akt administracyjnych sprawy oraz argumentacji Skarżącego podnoszonej zarówno w postępowaniu przed UP, jak i w skardze, prowadzi do oczywistego wniosku, że Skarżący nie wykazał rzeczywistego używania spornego znaku towarowego w okresie od 26 sierpnia 2008 r. do 26 sierpnia 2013 r., ani rozpoczęcia bądź wznowienie rzeczywistego używania tego znaku towarowego przed 23 kwietnia 2019 r. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby rzeczywiste używanie przez niego spornego znaku towarowego, do sygnowania objętych ochroną usług. Skarżący nie wykazał również istnienie ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie spornego znaku towarowego. Powodem takim nie jest niewyprodukowania przez kilkanaście lat filmu o lotnikach [...], w związku z którym doszło do rejestracji spornego znaku towarowego przez Skarżącego. Argumentacja podnoszona przez Skarżącego w toku postępowaniu przed UP, jak i w skardze potwierdza natomiast, że Skarżący w ogóle nie używał w sposób rzeczywisty spornego znaku towarowego, który "pozostawał jedynie w gotowości do wykorzystania i stanowił rezerwację miejsca na rynku pod przyszły produkt". W konsekwencji za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez UP art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 6 P.w.p. oraz art. 98 K.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p., w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez UP przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.