II GSK 66/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1618/08 w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1618/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Z. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Sąd oparł swoje ustalenia na następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od kwietnia 1997 r. do lutego 2006 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w swoim podaniu o udzielenie ulgi zainteresowany powołał się na trudną sytuację finansową. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono zaś, iż sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest gorsza niż wielu innych rolników, którzy mimo wszystko nie korzystają z tego typu ulg. Organ podkreślił, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż dochód na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym wnioskodawcy wynosi 1.575,47 zł, co zdecydowanie przewyższa minimum socjalne. Jednocześnie Prezes KRUS podkreślił, że zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników powstało nie wskutek braku płynności finansowej, a z powodu niedotrzymania terminu na zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego rolników małżonki wnioskodawcy - R. G. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. ten sam organ, orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. Oddalając skargę Z. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że przedmiotem postępowania, w którym została wydana zaskarżona decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] kwietnia 2008 r. było umorzenie należności (odsetek za zwłokę) z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych przez byłą żonę skarżącego. Sąd pierwszej instancji, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95 wskazał, że zawarte w regulującym instytucję umarzania należności z tytułu składek, w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) kryterium "ważnego interesu zainteresowanego" przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy. Powyższe oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie kryterium "ważnego interesu", a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Wybór taki nie może być jednak dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. WSA w Warszawie stwierdził, że Z. G. w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, swoje żądanie w zakresie umorzenia zaległości uzasadniał problemami finansowymi. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Prezes KRUS słusznie uznał, że zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników powstało nie wskutek braku płynności finansowej, a z powodu niedotrzymania terminu na zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego rolników byłej żony skarżącego - R. G. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zakwestionował wyliczenie dochodu na jednego członka rodziny w jego gospodarstwie domowym dokonane przez organ, jednak w żadnym piśmie nie wskazał właściwej - według niego - wysokości tego dochodu. W skardze kasacyjnej Z. G. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji, domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez jego błędną wykładnię, tj. nieuznanie, że w przypadku skarżącego nastąpił wyjątkowy przypadek upoważniający Prezesa KRUS lub upoważnionego przez niego pracownika organu do umorzenia należności z tytułu odsetek od składek. W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną podała, że zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, umorzenie zaległości może być dokonane w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego. Nie ma tam mowy o konieczności wystąpienia zdarzeń losowych, potrzeby określenia powodu z jakiego doszło do powstania zaległości oraz wysokości dochodu na jedną osobę w rodzinie zainteresowanego. Kasator wskazał, że Zdzisław Gołębiewski zarówno we wniosku o umorzenie odsetek, jak i w swoich późniejszych pismach w sposób obszerny i wyczerpujący wykazał swoją wyjątkową sytuację materialną i rodzinną, upoważniającą go do starania się o umorzenie odsetek. W jego ocenie, już sama niemożność opłacenia składek z uwagi na brak środków finansowych uzasadnia istnienie ważnego interesu do umorzenia zaległości, gdy tymczasem organ tak do końca nie rozważył czy w sprawie wystąpił ważny interes skarżącego . W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie oraz o obciążenie skarżącego kosztami postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany jej podstawami, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Związanie Sądu granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy wyznacza sama strona poprzez sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacyjne czyli zawarte w nich zarzuty wyznaczają zakres kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia Sądu I instancji, stąd też tak ważne jest prawidłowe ich przedstawienie, co powinien zapewnić wymagany w takich sprawach przymus adwokacjo - radcowski( art. 175 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej konieczne jest powołania konkretnych przepisów prawa, których - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd I instancji, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, przy czym w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa materialnego sprecyzowanie jego postaci to znaczy wskazanie czy naruszenie to nastąpiło przez błędną wykładnię czy niewłaściwe zastosowanie. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna opiera się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i zarzuca naruszenie przez błędną wykładnię art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dn. 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), zatem zgodnie z wolą autora skargi kasacyjnej sprawa została rozpatrzona pod kątem zgodności zaskarżonego wyroku z tym przepisem prawa materialnego. Stanowi on, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub części. Stwierdzić należy, że zarzut naruszenia cytowanego przepisu przez niewłaściwą wykładnię uprawniony nie jest. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje bowiem na czym polega błąd w wykładni omawianego przepisu i jaka jego wykładnia jest prawidłowa, lecz polemizuje z ustaleniami stanu faktycznego oraz potrzebą tych ustaleń co do sytuacji materialnej wnioskodawcy a także z oceną dowodów, na podstawie których ustalono stan faktyczny sprawy. Tak sformułowany zarzut kasacyjny niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w rzeczywistości stanowi zarzut wadliwie ustalonych okoliczności faktycznych, a te nie mogą być podważane przez powołanie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., ONSAiWSA 2005/4/67, wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 192/04, ONSAiWSA 2004/3/68). Nie wskazano przy tym naruszenia jakichkolwiek przepisów o postępowaniu administracyjnym. Jeżeli nie ma zarzutów naruszenia przepisów o postępowaniu, to nie można skutecznie twierdzić, że nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym wypadku art. 41 a ust. 1 pkt. 1 ustawy tylko dlatego, że zdaniem skarżącej stan faktyczny sprawy jest inny. Kasator twierdzi, że skarżący wykazał w sposób obszerny i wyczerpujący swoja wyjątkową sytuację materialną i rodzinną a organ administracji nie do końca rozważył kwestię czy w sprawie wystąpił ważny interes skarżącego, ponadto wadliwie wyliczył dochód przypadający w rodzinie na jedną osobę. Należy jednak podnieść, że zagadnienie sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego nie należy do sfery prawa materialnego lecz prawa o postępowaniu administracyjnym bo dotyczy ustaleń stanu faktycznego. W ustawie nie ma definicji ważnego interesu skarżącego, stąd też o jego zaistnieniu decydują ustalenia okoliczności faktycznych a te nie zostały przez stronę zakwestionowane zarzutem naruszenia prawa procesowego na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. Dlatego też zarzucana postać naruszenia prawa materialnego nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej. Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną na niezasadną i orzekł jak w sentencji na mocy art. 184 p.p.s.a. Sąd działając na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasadzenie od skarżącego na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.