III OSK 6313/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 530/21 w sprawie ze skargi W. S. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. S. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. II SA/Wa 530/21, oddalił skargę W. S. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2019 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. S. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135l ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (dalej: "ustawa o Policji") poprzez niezasadne oddalenie skargi co jest wynikiem podzielenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustaleń organu drugiej instancji będących wynikiem przeprowadzonego postępowania dowodowego w sposób wadliwy, tj. bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, na co skarżący kasacyjnie w skardze zwrócił uwagę stawiając szereg zarzutów, do których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w żaden sposób się nie odniósł, podczas gdy ich prawidłowe rozważenie powinno doprowadzić Sąd do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji zarówno organu drugiej jak i pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania; 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ drugiej instancji wskazał dowody, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, podczas gdy Sąd nie odniósł się do zarzutów skarżącego kasacyjnie, z których wynika, że organ takich dowodów nie wskazał, a w uzasadnieniu swojego orzeczenia użył ogólnych stwierdzeń, nie wyjaśnił jakie konkretnie wypowiedzi świadków potwierdzają popełnienie przewinienia przez skarżącego kasacyjnie oraz przede wszystkim na ustaleniu stanu faktycznego nie mającego pokrycia w zebranym materiale dowodowym postępowania dyscyplinarnego, a często wręcz w sprzeczności z przeprowadzonymi dowodami co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi; 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji poprzez uznanie, że Komendant Główny Policji zasadnie utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowego orzeczenia i umorzenie postępowania w pierwszej instancji, czego Sąd nie dostrzegł pomimo prawidłowo przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego przez rzecznika dyscyplinarnego, który po jego zakończeniu wnioskował o umorzenie postępowania stwierdzając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd pierwszej instancji, a które nie oraz nie odniesienie się w jakikolwiek sposób do szeregu zarzutów skargi, co uniemożliwia kontrolę instancyjną wydanego orzeczenia. Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie orzeczenia Komendanta Głównego Policji oraz poprzedzającego je orzeczenia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzekł się także rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzekł się także rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Z art. 135l ust. 1 ustawy o Policji, który został przywołany w pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej obok art. 151 p.p.s.a., wynika, że "W postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres." Według skarżącego kasacyjnie art. 135l ust. 1 ustawy o Policji został naruszony poprzez to, że wyższy przełożony dyscyplinarny nie uzupełnił materiału dowodowego i nie ustalił, czy pomiędzy skarżącym kasacyjnie a naczelnikiem Wydziału do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Ekonomicznej Zarządu w [...] CBŚP J. G., istniał konflikt, który mógł być przyczyną sporządzenia przez M. D. notatki służbowej z [...] marca 2018 r. po tym, jak J. G. dowiedział się o spotkaniu skarżącego kasacyjnie z M. D. i roli, jaką w sporządzeniu tej notatki mógł odegrać J. G. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienie powyższych okoliczności nie było "potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia". Do kwestii tej odniósł się już Sąd I instancji stwierdzając, że skarżący kasacyjnie "zdaje się sugerować, że policjant zajmujący stanowisko Naczelnika Wydziału d/s Zorganizowanej Przestępczości Ekonomicznej Zarządu w [...] CBŚP mł. insp. J. G., podżegał do popełnienia czynu karalnego (fałszywe zeznania) funkcjonariusza M. D. Biorąc pod uwagę, że sprawa dotyczy funkcjonariuszy Policji i elitarnej formacji jaką jest CBŚP, tezę tę należało uznać za całkowicie niewiarygodną. Możliwe, że pomiędzy skarżącym i J. G. istniał konflikt. (...) przyjęcie tezy proponowanej przez skarżącego wymagałoby konkretnych dowodów a nie jedynie przypuszczeń. Dowodem takim na pewno nie byłoby przesłuchanie ówczesnego Naczelnika Wydziału czy też świadka M. D. na powyższą okoliczność. Dowód mogłyby jedynie wykazać, że konflikt istniał. A jak twierdzi skarżący wiedział o tym cały Wydział." Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ten pogląd. Dodać jedynie należy, że w istocie – w sytuacji, gdy M. D. zeznawał pod groźbą odpowiedzialności karnej – postępowanie dowodowe miałoby zmierzać do tego, żeby potwierdzić, albo wykluczyć, że jeden z funkcjonariuszy podżegał do składania fałszywych zeznań, a drugi takowe składał. Rację ma Sąd I instancji, że hipotezy o popełnieniu przestępstwa przez obydwu funkcjonariuszy nie można zakładać bez jakichkolwiek dowodów, a w praktyce to sami funkcjonariusze musieliby się przyznać do popełnienia przestępstw. Osoby postronne mogłyby jedynie poświadczyć istnienie ewentualnego konfliktu pomiędzy skarżącym kasacyjnie a naczelnikiem Wydziału J. G., co w żaden sposób nie świadczyłoby o niewiarygodności notatki i zeznań M. D. Te natomiast Sąd I instancji uznał za wiarygodne, a Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podziela. Nie sposób bowiem zakładać, że M. D., nie będąc w żaden sposób skonfliktowanym ze skarżącym kasacyjnie, ani nie utrzymując z nim kontaktów towarzyskich, składałby fałszywe zeznania jedynie pod wpływem przełożonego, ryzykując własną odpowiedzialność karną. Z zeznań M. D. wynika natomiast, że skarżący kasacyjnie próbował namówić go, aby porozmawiał z prokuratorem prowadzącym śledztwo, żeby zmienił wobec poszukiwanego listem gończym oskarżonego środek zapobiegawczy na łagodniejszy, bo wtedy on będzie miał "bonus" w kancelarii. I takiego właśnie przewinienia dotyczyło postępowanie dyscyplinarne. Zarzut wskazany w pkt 1 skargi kasacyjnej należy uznać zatem za nieusprawiedliwiony. Drugi zarzut skargi kasacyjnej odnosi się do art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji, który stanowi, że orzeczenie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Nie jest usprawiedliwione twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że organy nie wskazały konkretnych dowodów, w oparciu o które dokonały ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę do uznania przewinienia dyscyplinarnego. Jest oczywiste, że zachowanie skarżącego kasacyjnie, stanowiące przewinienie dyscyplinarne opisane w orzeczeniu, wynika z zeznań świadka M. D., i co do tego ani organy, ani Sąd I instancji nie miały wątpliwości, uznając te zeznania za w pełni wiarygodne. Trzeci zarzut odwołuje się do art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, tak jak w dwóch poprzednich przypadkach, w powiązaniu z art. 151 p.p.s.a. Przepis art. 135n ust. 4 ustawy o Policji stanowi, że wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie: 1) utrzymać w mocy albo 2) uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę dyscyplinarną albo umorzyć postępowanie, albo uchylając to orzeczenie - umorzyć postępowanie dyscyplinarne pierwszej instancji, albo; 3) uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części. Jest to zatem przepis wynikowy (podobnie jak art. 151 p.p.s.a.) i mógłby zostać naruszony tyko wówczas, gdyby wyższy przełożony dyscyplinarny wydał orzeczenie o innej treści, niż wskazana w powołanym przepisie, lub też zarzut odwołujący się do tego przepisu wskazywałby także na naruszenia prawa w procesie dochodzenia przez organ do rozstrzygnięcia. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie, dlatego też zarzut wskazany w pkt 3 skargi kasacyjnej należy uznać za nieusprawiedliwiony. Natomiast ostatni zarzut, odnoszący się do art. art. 141 § 4 p.p.s.a., zarzuca brak wskazania, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd pierwszej instancji, a które nie oraz nie odniesienie się w jakikolwiek sposób do szeregu zarzutów skargi, co uniemożliwia kontrolę instancyjną wydanego orzeczenia. Pierwsza część tego zarzutu nie znajduje usprawiedliwienia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, bowiem Sąd I instancji jasno wskazał, że "w sprawie znaczenie zasadnicze i przesądzające miały zeznania st. sierż. M. D. Organ I i II instancji wskazał czemu przyjął za wiarygodne zeznania ww. świadka. Sąd przytaczał tą argumentację w części dotyczącej poszczególnych zarzutów skargi. (...) Z analizy protokołu przesłuchania wymienionego policjanta wynika, że złożył rzetelne i spójne zeznania, które korelują ze zgromadzoną w postępowaniu dyscyplinarnym dokumentacją. Ponadto z zeznań st. sierż. M. D. wynika, iż nie miał powodu, aby szkodzić obwinionemu, nie był z nim skonfliktowany, ani nie żywił do niego pretensji, dlatego nie było powodu, aby świadek zeznał nieprawdę na temat spotkania z dnia [...] marca 2018 r." (str. 29 uzasadnienia). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast kwestionować poprawności takich ocen, co wynika z twierdzeń zawartych w uzasadnieniu do tego zarzutu. Przy czym, skarżący kasacyjnie stawiając obecnie powyższy zarzut, zdaje się nie dostrzegać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku, wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy, znacznie różni się od uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 29 października 2019 r. II SA/Wa 607/19, który z powodu wad uzasadnienia został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2021 r. III OSK 2663/21. Natomiast, "Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego" (wyrok NSA z 7.12.2022 r. I OSK 2671/19, LEX nr 3441142). Tak więc i druga część tego zarzutu nie ma usprawiedliwionych podstaw, także i z tego powodu, że nawet uzasadnienie tego zarzutu nie wskazuje, do jakich zarzutów skargi nie odniósł się Sąd I instancji, i jaki mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy, co jest niezbędne do uwzględnienia zarzutu opartego na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.