I OZ 850/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, , , po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. i E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2010 roku, sygn. akt II SAB/Gl 33/10 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Rafała Wolnika w sprawie ze skargi R. M. i E. P. na bezczynność Prezydenta Miasta Zawiercie w przedmiocie umieszczenia w lokalu zamiennym po wywłaszczeniu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 17 czerwca 2010 r., sygn. akt II SAB/Gl 33/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek R. M. i E. P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Rafała Wolnika, w sprawie z ich skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Zawiercie w przedmiocie umieszczenia w lokalu zamiennym po wywłaszczeniu nieruchomości. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek o wyłączenie skarżący motywowali tym, że sędzia Wolnik orzekał już wcześniej w innych sprawach zainicjowanych ich skargami (sygn. akt II SA/Gl 84/07 i II SA/Gl 86/07) i odrzucił te skargi pomimo, że zdaniem skarżących organ administracji publicznej swym zachowaniem wprowadził Sąd w błąd. W oświadczeniu z 7 czerwca 2010 r., sędzia WSA Rafał Wolnik wskazał, że nie są mu znane jakiekolwiek przyczyny, które uzasadniałyby jego wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.). Oddalając wniosek o wyłączenie sędziego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że przesłanką wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Co do zasady, subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne skargi nie może skutecznie uzasadniać wniosku o wyłączenie sędziego chyba, że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 – publ. w ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97 oraz glosę A. Gomułowicza aprobującą stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n.). W ocenie Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu braku bezstronności sędziego WSA Rafała Wolnika tylko z tego powodu, że rozpoznawał on już wcześniej dwie skargi R. M. i E. P., a wydane rozstrzygnięcia nie satysfakcjonują skarżących. W zażaleniu z 7 lipca 2010 r., R. M. i E. P. wnieśli o uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji i podkreślili, że Sąd pominął najważniejsze części ich wniosku. Przede wszystkim, sprawy o sygnaturach II SA/Gl 84/07 i II SA/Gl 86/07 to nie są "inne sprawy skarżących", lecz dotyczą tej samej sprawy, to jest "odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość". W tych sprawach (w tym i w sprawie o sygnaturze II SAB/Gl 33/10) chodzi o "umieszczenie decyzjami administracyjnymi dwóch rodzin M. i P., po wywłaszczeniu ich z dotychczas zajmowanej własności w budynku położonym w Zawierciu przy ul. [...] (...). Sprawa jest tożsama pod względem, jak i podmiotowym, z tym, że władze publiczne reprezentują" różne podmioty, "co wcale nie zmienia treści i charakteru skargi". Dalej skarżący wymienili sygnatury w 12 sprawach, które toczą się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. W tych sprawach orzeczenia "omijają meritum skarg, są ze sobą sprzeczne i oddalają bądź odrzucają skargi pod byle pretekstem". Dalej wskazano, że sędzia Rafał Wolnik na podstawie niepełnych akt odrzucił skargę i "poinformował o jedynej drodze odwoławczej – skardze kasacyjnej". "Treść postanowienia nie została zmieniona pomimo zawiadomienia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wprowadziło Sąd w błąd. Sąd nie otworzył sprawy na nowo i dalej jedyną drogą odwoławczą pozostawił" skargę kasacyjną. "Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przesłania niepełnych akt pominięty został milczeniem". To wszystko, zdaniem skarżących, prowadzi do kwestionowania obiektywizmu sędziego. Ponadto, w wydaniu postanowienia o odmowie wyłączenia sędziego brała udział sędzia Łucja Franiczek, w stosunku do której również wystąpiono o wyłączenie od orzekania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowania toczące się przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym regulowane są przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ustawie są między innymi określone – sformalizowane – sposoby wyrażania niezadowolenia z podejmowanych przez sąd rozstrzygnięć. Od postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Tym samym, nie można czynić zarzutu sądowi, że pouczył skarżących, że od postanowienia o odrzuceniu skargi przysługuje im skarga kasacyjna jako środek odwoławczy. Przechodząc do podstaw wyłączenia sędziego podkreślić należy, że wbrew poglądowi skarżących, wskazywane w zażaleniu sygnatury dotyczyły innych spraw. Niniejsza sprawa toczy się ze skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Zawiercie w przedmiocie umieszczenia w lokalu zamiennym po wywłaszczeniu nieruchomości. W sprawach o sygnaturach II SA/Gl 84/07 oraz II SA/Gl 86/07, postępowanie sądowoadministracyjne dotyczyło decyzji w przedmiocie "odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość". W toczących się wówczas postępowaniach sędzia Rafał Wolnik odrzucił skargi z uwagi na wniesienie ich po upływie terminu przewidzianego w przepisach prawa. Następnie, w wyniku skorzystania przez skarżących z trybu wznowienia postępowania, powyżej wskazane orzeczenia zostały uchylone (postanowienia z 6 kwietnia 2009 r.: sygn. akt II SA/Gl 1267/08 oraz II SA/Gl 1309/08), z uwagi na okoliczność, że Sądowi nie był znany fakt doręczenia skarżącym odpisu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie uzupełnienia i wyjaśnienia treści decyzji. Nie można również stwierdzić tożsamości przedmiotu postępowania ze sprawą o sygnaturze II SA/Gl 203/07, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł w przedmiocie "przekazania według właściwości wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w Zawierciu dotyczącej uznania za bezzasadną skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Zawierciu w przedmiocie wyjaśnienia sprawy przydziału lokalu zamiennego". Przesłanki obligatoryjnego wyłączenia określa art. 18 p.p.s.a. Między innymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 pkt 6a p.p.s.a.). W postępowaniu o sygnaturze II SAB/Gl 33/10 nie stwierdzono okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego z mocy prawa, a postępowanie nie dotyczy w szczególności "odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość". W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, poddanie w wątpliwość obiektywizmu sędziego z powodu odrzucenia skargi w sprawach o sygnaturze II SA/gl 84/07 i II SA/Gl 86/07 nie stanowi "uzasadnionej wątpliwości" co do bezstronności sędziego w danej sprawie, o której stanowi art. 19 p.p.s.a. Co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, nie wystarczy subiektywne przekonanie wnoszących wniosek o wyłączenie sędziego, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że orzekał on już kiedyś w ich sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla nich orzeczenia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., komentarz do art. 19, teza 2, s. 82). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.