II SA/Bk 838/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Gminy N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącej Gminy N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Starosta H. decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. orzekł o zwrocie, na rzecz M. S., nieruchomości oznaczonej numerami działek: [...] o pow. 0,7600 ha, [...] o pow. 2,3100 ha stanowiących własność Gminy N. oraz oznaczonej numerem [...] o pow. 0,3224 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa B., położonych w obrębie wsi Ł. gmina N. Zobowiązano M. S. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy N. w kwocie 13675,02 zł. zaś na rzecz Nadleśnictwa B. w G. w kwocie 456,72 zł. Decyzją tą odmówiono zwrotu nieruchomości, na rzecz M. S., oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,65 ha, nr [...] o pow. 0.34 ha, nr [...] o pow. 0,26 ha i nr [...] o pow. 0,17 ha, położonych w obrębie wsi Ł. gmina N. Decyzja powyższa została wydana na wniosek M. S. i na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art.140 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.). Od decyzji Starosty H. odwołanie do Wojewody P., złożyła Gmina N. oraz Nadleśniczy Nadleśnictwa B. Wojewoda P. decyzja z dnia [...].10.2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty H. z dnia [...].08.2019 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wywiodła Gmina N. nie zgadzając się z orzeczeniem zwrotu nieruchomości, wywłaszczonej niegdyś od M. S. na cele publiczne. Stosowna argumentacja została zawarta w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda P. wniósł o umorzenie postępowania sądowego stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest nieważna z mocy prawa. Wojewoda wyjaśnił, że po dniu wydania zaskarżonej decyzji (tj. [...].10.2019 r.) powziął informację, że M. S. zmarła dnia 17.09.2019 r. Potwierdzeniem tego faktu jest kopia skróconego aktu zgonu włączona do akt administracyjnych. W związku z tym organ uznał, że zaistniała przyczyna nieważności decyzji zawarta w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda P. złożył wniosek z dnia 22.11.2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, który skierował do Ministra Rozwoju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) zwanej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd nie zajmował się jej merytorycznym rozpoznaniem. Stąd też, pobieżnie został przedstawiony stan faktyczny. Zaistniała, bowiem, przesłanka do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Już w odpowiedzi na skargę Wojewoda P. zasygnalizował, że decyzja z dnia [...].10.2019 r. została wydana w stosunku do nieżyjącej w tej dacie – M. S., która zmarła w dniu 17.09.2019 r. Zatem, nie ulega wątpliwości, że decyzja skierowana do nieżyjącej strony stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Wojewoda P. dostrzegł niezwłocznie popełniony błąd i wystosował wniosek do Ministra Rozwoju o stwierdzenie nieważności własnej decyzji. W tej sytuacji sąd administracyjny powinien rozważyć, czy nie zaistniała przesłanka z art. 56 p.p.s.a do zawieszenia postępowania sądowego. Przepis ten stanowi, że postępowanie sądowe podlega zawieszeniu, jeżeli skarga została wniesiona do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego m.in. w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie skarga został wniesiona do Sądu za pośrednictwem organu w dniu 25.11.2019 r. (data stempla biura podawczego). Natomiast Sąd ustalił, przy wydatnej współpracy Wojewody, że Minister Rozwoju otrzymał wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w dniu 2.12.2019 r. W ocenie Sądu, nie istniała przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 56 p.p.s.a., ani też niezasadnym byłoby umorzenie postępowania sądowego z uwagi na przedwczesność takiej czynności, skoro przed Ministrem Rozwoju "toczyło się" postępowanie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Sąd wielokrotnie zwracał się do Ministra Rozwoju z prośbą o informację, czy wniosek Wojewody P. z dnia 22.11.2019 r. został rozstrzygnięty i na jakim etapie jest postępowanie. Z przykrością trzeba zaznaczyć, że Minister Rozwoju ignorował monity tutejszego Sądu, nie udzielając żadnej odpowiedzi przez kilka miesięcy. Dopiero w dniu 9.11.2020 r. wpłynęła informacja od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, z której wynika że Minister odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Wojewody P. z dnia 22.11.2019 r., ponieważ (cyt.) "Wojewodzie P. nie przysługuje interes prawny do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności swojej decyzji z dnia [...] października 2019 r. znak [...]". W tej sytuacji otworzyła się droga prawna do orzekania przez tutejszy Sąd. Nie budzi wątpliwości fakt, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa, chociaż przy braku winy organu odwoławczego. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. postępowanie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, w przypadku śmierci wnioskodawcy, nie podlega umorzeni, gdyż w jego miejsce wstępują spadkobiercy. Natomiast, skierowanie decyzji do strony zmarłej tj. do osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji (wide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.02.2016 r. - I OSK 1150/14, z dnia 22.01.2014 r. - I OSK 708/14, także wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25.06.2020 r. - II SA/Po 560/19). W tej sytuacji, sąd administracyjny, dokonujący kontroli legalności decyzji, ma podstawy do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w związku z art. 30 § 4 k.p.a. Wskazane uchybienie procesowe, uniemożliwiło Sądowi dokonania merytorycznej oceny zarzutów skargi, która byłaby przedwczesna. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. W skład kosztów wchodzi jedynie zwrot wpisu sądowego (200 zł.) od organu na rzecz skarżącej Gminy N. Sąd nie miał podstawy prawnej do przyznania kosztów zastępstwa prawnego na rzecz skarżącej, ponieważ wskazana przez Wójta Gminy N. p. adwokat A. D. nie złożyła pełnomocnictwa. Pomimo wezwania przez Sąd pismem z dnia 7.12.2019 r. (odebranym przez adwokata dnia 10.12.2019 r.) p. adwokat A. D. nie nadesłała umocowania do czasu zakończenia sprawy. Końcowo, należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z dnia 23.10.2020 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16.10.2020 r.