VI SA/Wa 1936/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Krajowej Rady Komorniczej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami archiwizacji postanawia: odrzucić skargę UZASADNIENIE M. M. (dalej "Skarżący", "Strona") pismem z 12 czerwca 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Krajowej Rady Komorniczej (dalej również jako "organ") z "(...)" września 2018 r. nr "(...)", w przedmiocie obciążenia kosztami archiwizacji. Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym: Skarżący M. M. został powołany na komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w "(...)". Zarządzeniem Prezesa Sądu Apelacyjnego we "(...)"z [...] maja 2017 r. pan T. R. (dalej "Uczestnik") został wyznaczony zastępcą ww. komornika sądowego, którego powołanie uległo wygaśnięciu z dniem [...] maja 2017 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w "(...)"w dniu [...] listopada 2017 r., nawiązując do pisma Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2017 r. informującego o konieczności przeprowadzenia likwidacji kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w "(...)"M. M., przypomniał o obowiązku podjęcia działań związanych z ostateczną likwidacją kancelarii w tym m. in. wykonania przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 26 lutego 2015 r. w sprawie trybu postępowania przy likwidacji kancelarii komorniczych (Dz.U. z 2015 r. poz. 291 – akt utracił moc z dniem 1 stycznia 2019 r.). Stosownie do § 1 ust. 1 oraz § 4 ust. 1 ww. Rozporządzenia zastępca komornika przeprowadzający likwidację kancelarii zobowiązany jest do sporządzenia spisu spraw zakończonych i przekazania ich celem archiwizacji do Składnicy Akt Krajowej Rady Komorniczej, co wiąże się z poniesieniem kosztu przekazania oraz kosztów przechowywania akt. W konsekwencji, pismem z [...] maja 2018 r. T. R. złożył do Krajowej Rady Komorniczej wniosek o zwolnienie z opłat za archiwizację akt spraw zakończonych likwidowanej kancelarii Komornika Sądowego M. M.. W dniu "(...)" września 2018 r. odbyło się II Posiedzenie Krajowej Rady Komorniczej VI Kadencji na którym w punkcie 42 protokołu z posiedzenia (vide k. 14 akt osobowych) przedstawiono przedmiotową sprawę rekomendując obciążenie kosztami archiwizacji odwołanego komornika. W konsekwencji poddania rekomendacji pod głosowanie, Krajowa Rada Komornicza podjęła uchwałę nr "(...)"w której pozytywnie rozpatrzyła wniosek z [...] maja 2018 r. T. R. Zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w "(...)"M. M., tym samym zwolniła Uczestnika z ponoszenia kosztów za archiwizację akt spraw zakończonych likwidowanej kancelarii Komornika Sądowego M. M. i obciążyła kosztami archiwizacji odwołanego komornika. Konsekwencją ww. uchwały Krajowej Rady Komorniczej było wystawienie faktury VAT nr "(...)"z dnia "(...)"maja 2019 r. (w której Skarżący został wskazany jako podmiot obciążony kosztami archiwizacji) oraz wezwanie Strony do realizacji należności wynikającej z powyższej faktury. Uchwała Krajowej Rady Komorniczej z [...] września 2018 r. jest przedmiotem skargi rozpoznawanej w niniejszej sprawie. W skardze Strona wniosła o przywrócenie terminu do odwołania się od uchwały, uchylenie uchwały, korektę faktury VAT oraz wystąpienie do organu o wydanie uzasadnienia uchwały. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Komornicza wniosła o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga w rozpoznawanej sprawie podlega odrzuceniu, albowiem sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy, na wstępie wskazać należy, że normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny. Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184). Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), z czego a contrario wnioskować należy, że sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. Jednocześnie w art. 5 p.p.s.a. ustawodawca określił kategorie spraw nieobjętych zakresem kognicji sądów administracyjnych (enumeracja negatywna), stanowiąc, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Krajowej Rady Komorniczej w zakresie obciążenia Skarżącego kosztami archiwizacji. Podstawą podjęcia owej uchwały była okoliczność, iż odwołany komornik sądowy M.M., wbrew obowiązkom wynikającym z art. 37a i 37b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1309 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2018 r.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 października 2011 r. w sprawie przechowywania akt spraw komorniczych oraz zamkniętych urządzeń ewidencyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 370) nie wykonał ciążącego na nim obowiązku archiwizacji. Z akt administracyjnych wynika, że organ w toku postępowania nie wskazał na istnienie takich podstaw, które obciążałyby kosztami archiwizacji ustanowionego zastępcę – T. R., stąd kosztami archiwizacji obciążył dotychczasowego komornika – M. M.. Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, że ustawa z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 121 ze zm., która obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. – zwana dalej "u.k.s.") określa zasady sprawowania nadzoru nad komornikami i samorządem komorniczym (art. 1 ust. 1 pkt 5), zaś w art. 165 ust. 1 wskazuje, że nadzór nad komornikami obejmuje nadzór judykacyjny, nadzór administracyjny oraz nadzór wewnętrzny samorządu komorniczego – przy czym nadzór administracyjny nie może wkraczać w działania wchodzące w zakres nadzoru judykacyjnego (ust. 2). W ramach nadzoru judykacyjnego komornik przy wykonywaniu czynności podlega orzeczeniom sądu (art. 166 ust. 1 u.k.s.). Według art. 167 ust. 1 u.k.s., organami nadzoru administracyjnego są: Minister Sprawiedliwości, prezesi właściwych sądów apelacyjnych, prezesi właściwych sądów okręgowych, prezesi właściwych sądów rejonowych. Krajowa Rada Komornicza stosownie do treści art. 188 ust. 1 u.k.s. sprawuje nadzór nad komornikami niezależnie od nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów właściwych sądów. Z kolei w ust. 4 wskazano jakie czynności są podejmowane przez Krajową Radę Komorniczą w ramach sprawowanego przez nią nadzoru wewnętrznego samorządu komorniczego. Warto przy tym zaznaczyć, że komornik sądowy z racji sprawowanej funkcji w zakresie przestrzegania powagi i godności zawodu jest podporządkowany radzie izby komorniczej, a akty podejmowane wobec niego w ramach wykonywania funkcji nadzorczych nie mają charakteru zewnętrznego. Są one wydawane w ramach działania organów danej korporacji zawodowej i dotyczą tylko jej członków. Skoro w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Krajowej Rady Komorniczej odnośnie kwestii rozliczenia należności związanych z archiwizacją akt spraw egzekucyjnych i urządzeń ewidencyjnych, które podlegają archiwizacji na podstawie stosownych przepisów prawa, to bezspornym jest że akt ten (uchwała) jest aktem o charakterze wewnętrznym, wydanym w ramach działania organów danej korporacji zawodowej. Odnośnie nadzoru wewnętrznego (samorządowego) nad komornikami ustawa o komornikach sądowych przewiduje tylko sprawowanie go przez organy samorządu zawodowego (komorniczego), do których należy zaliczyć m. in. Prezesa Krajowej Rady Komorniczej. Brak jest podstaw do przyjęcia, że nadzór ten podlega kontroli sądowo-administracyjnej. Podjęta, a następnie zaskarżona do tut. Sądu uchwała nr "(...)"Krajowej Rady Komorniczej z "(...)"września 2018 r. jest zatem aktem wynikającym ze sprawowania funkcji nadzorczych ww. organu. Ponadto z jej treści nie wynikają żadne prawa lub obowiązki dla jakiegokolwiek podmiotu. Tym samym rzeczona uchwała nie nakłada na Skarżącego żadnego bezpośredniego obowiązku. Z tego też względu uchwała nie została doręczona Skarżącemu, a jedynie przedstawiona do wiadomości. Zwrócić również należy uwagę, że sąd administracyjny z mocy prawa nie jest władny do kontroli decyzji (aktów) w sprawach dotyczących sposobu dochodzenia roszczeń o charakterze cywilnym. W szczególności sąd administracyjny nie jest władny do dokonywać korekty wystawionej faktury VAT. Skoro Strona wnosząc skargę w przedmiotowej sprawie zawarła w niej m. in. wniosek o korektę faktury VAT nr "(...)"z dnia [...] maja 2019 r., to mając na uwadze powyższe rozważania winna dochodzić swych roszczeń w tym przedmiocie przed sądem powszechnym, w ramach powództwa cywilnego. Reasumując wskazać należy, że skarga wywiedziona w niniejszej sprawie winna zostać odrzucona, zaś Skarżący jako członek samorządu zawodowego komorników sądowych obowiązany jest przestrzegać uchwał wydanych przez powołane do tego organy i stosować się do zaleceń organów sprawujących nadzór. Zaskarżona w przedmiotowej sprawie uchwała w zakresie obciążenia kosztami archiwizacji jest aktem o charakterze wewnętrznym, i z powodów opisanych jak wyżej nie należy do kategorii spraw podlagających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, określonych w art. 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, przy czym odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.