II GZ 1283/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt III SA/Po 977/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem objętym zażaleniem, odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji podniósł, że w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykładnia ustawowego określenia: "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarżący nie udokumentował swoich zapewnień o trudnej sytuacji majątkowej, zaś jego wyjaśnienia nie pozwalają na ustalenie źródła finansowanie jego koniecznych kosztów utrzymania. Zażalenie wniósł skarżący zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została już trzykrotnie prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniami z dnia 14 lutego 2013 r., z dnia 6 lutego 2014 r. i z dnia 17 grudnia 2015 r. Podstawą tych rozstrzygnięć było stwierdzenie, że oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie pozwalały na ustalenie rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że na żadnym etapie toczących się postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy skarżący nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej na dokonanie oceny jego zdolności płatniczej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący miał świadomość, że niezbędnym elementem wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, natomiast niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wskazanie zmiany okoliczności sprawy. Wskazane wyżej prawomocne postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 509/14). W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wskazał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających zmianę prawomocnych postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy. Wprawdzie Sąd I instancji – zamiast orzec na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (poprzez odmowę zmiany postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy) – odniósł się ponownie do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy i w efekcie odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest taki sam. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.