I OZ 1707/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 760/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE P.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P.S. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania wszelkich okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy oraz udokumentowania tych okoliczności. Wobec uznania, że zawarte w urzędowym formularzu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach jest niewystarczające i budzące wątpliwości, zarządzeniem z dnia 23 lutego 2015 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy - dokumentów, które pozwoliłyby na ocenę jego aktualnego stanu majątkowego, tj. dokumentu ujawniającego wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów (np. kopia umowy o pracę, zaświadczenie z zakładu pracy), przedstawienie dokumentacji dotyczącej prowadzonego względem niego postępowania egzekucyjnego, pisemnego oświadczenia wynajmującego (właściciela) o wysokości ustalonego przez strony czynszu z tytułu najmu pokoju (miesięcznie) wraz z informacją o wysokości opłat niezależnych od właściciela za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV; w przypadku opłacania przez skarżącego we własnym zakresie mediów – przedstawienie kopii faktur, rachunków i pokwitowań z ostatniego miesiąca bądź za ostatni okres rozliczeniowy, przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne - z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, odpisów zeznań podatkowych składanych przez skarżącego do właściwego urzędu skarbowego - za ostatnie dwa lata, a także przedstawienie dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków na utrzymanie konieczne, wskazanych w złożonym wniosku o prawo pomocy. P. S. nie wykonał powyższego wezwania, tj. nie przedstawił żądanych dokumentów pozwalających na ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Nie została zatem potwierdzona ani aktualna wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu ani wysokość ponoszonych wydatków. Również kwestia posiadania kont bankowych oraz wysokości posiadanych na nich środków nie została wyjaśniona przez wnioskodawcę. Niewykonanie wezwania powoduje, że nie jest możliwe ustalenie czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym dla wnioskodawcy. Z powyższych względów, skoro P.S. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, to oznacza to, że nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji, która nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Na postanowienie WSA w Warszawie zażalenie wniósł P. S. stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadnił w sposób właściwy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2015 r. P. S. wezwany został na podstawie art. 255 P.p.s.a.,do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów wyjaśniających jego rzeczywistą sytuację majątkową, rodzinną i możliwości finansowe (wezwanie zawierało prawidłowe pouczenie o terminie na dokonanie czynności i o skutkach niewykonania wezwania). Wezwania tego P.S. jednak nie wykonał. Wnioskodawca nie przedstawił zatem niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Tym samym Sąd I instancji w istocie pozbawiony został przez samego skarżącego możliwości dokonania pełnej oceny wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. Zgodnie z tym co wskazano wyżej, działania Sądu zmierzające do uściślenia oświadczeń strony, podejmowane na podstawie art. 255 P.p.s.a., mają zastosowanie w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przyjąć należy zatem, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.