II SA/Gl 1064/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na czynność Prezydenta Miasta B. z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr 08184/02/2462 w przedmiocie wydania prawa jazdy 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie ustalenia terminu obowiązywania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM,B1,B; 2. zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE J. G. wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2021 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wydanie prawa jazdy kategorii A w związku z nabyciem nowych uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia 4 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta B. orzekł o wydaniu stronie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii: AM (data uzyskania: 19.01.2013), A1 (data uzyskania: 04.08.2021), A2 (data uzyskania: 04.08.2021), A (data uzyskania: 04.08.2021), B1 (data uzyskania: 01.07.1999), B (data uzyskania: 20.03.1999), przy czym określił termin ważności tych uprawnień na dzień 18 marca 2031 r. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat kwestionując w części dotyczącej daty ważności wcześniej nabytych uprawnień. Decyzją z dnia 29 września 2021 r. nr SKO.K/41.3/674/2021/12480/EŚ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B i w tym zakresie umorzyło postępowanie. Wskazało, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 – dalej jako "u.k.p.") prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Z kolei wymiana dokumentu prawa jazdy została uregulowana w art. 18 u.k.p. Przepis ten stanowi, że osoba posiadająca prawo jazdy (...) jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (ust. 1). Na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej: pkt 1 - wtórnik dokumentu pod warunkiem: a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 i 1517), Organ odwoławczy podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, jest rozumiane jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Natomiast w drugim znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego, posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami. Z tego względu organ, dokonując w oparciu o art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno - technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające poza wniosek strony, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy. W ocenie Kolegium treść art. 18 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Mając na względzie dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że w razie ubiegania się o wydanie nowej kategorii uprawnień do kierowania pojazdami organ nie dokonuje weryfikacji już wcześniej nadanych uprawnień, gdyż te zostały już uprzednio przyznane inną decyzją ostateczną, która korzysta z trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Na skutek wydania powyższej decyzji jej adresat złożył do tutejszego Sądu skargi na: - bezczynność organu - Prezydenta Miasta B. polegającą na nie zastosowaniu się do decyzji ostatecznej (w myśl art. 16 § 1 k.p.a.) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr SKO.K/41.3/674/2021/1280/EŚ z dnia 29 września 2021r - czynność organu - Prezydenta Miasta B. polegającą na wydaniu dokumentu prawa jazdy nr [...] zawierającego wpisy dotknięte kwalifikowaną wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Skarżący oświadczył, że jest świadomy ustawowego terminu wniesienia skargi na czynności organu, jednakże mając uwadze pkt 1 skargi oraz załączone dokumenty, wniósł o uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Odpowiadając na skargę Prezydent Miasta B. przyznał, że jego czynność winna zostać uznana za bezskuteczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do § 1 tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są inne niż określone w pkt 1-3 (decyzje i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest czynność materialno- techniczna Prezydenta Miasta B. z dnia z dnia 4 sierpnia 2021 r. dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B, B1. Wpisu takiego dokonano w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy wskazując jako datę ważności uprawnień do kierowania pojazdami wymienionych kategorii datę 18 marca 2031 r. r. Wymienioną datę wpisano również w odniesieniu do uprawnień kierowania pojazdami kategorii A, A1, A2, co nie stanowi przedmiotu skargi. W ocenie Sądu skarżący bez własnej winy nie dochował terminu do złożenia skargi w związku z czym, działając na podstawie 53 § 2 p.p.s.a. uznał, że może zostać ona rozpatrzona. Istota problemu prawnego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do konieczności wyjaśnienia, czy prawidłowo organ administracji publicznej w nowo wydanym dokumencie prawa jazdy wpisał skarżącemu tożsamą datę ważności dla wszystkich posiadanych uprawnień, zarówno nowo nabytych jak i posiadanych wcześniej. Kwestionowana przez skarżącego czynność wpisania daty ważności kategorii AM, B, B1 prawa jazdy stanowi czynność materialno-techniczną, a wpis ten nie jest elementem decyzji administracyjnej nadającej uprawnienia kategorii A (A1, A2). Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy z dnia o kierujących pojazdami (skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i wobec indywidualnie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. Wniesienia skargi na tego rodzaju czynność dopuszcza przywołany wcześniej art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. .W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na występowanie pojęcia "prawo jazdy" w dwóch znaczeniach. Pierwsze, w znaczeniu uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju, oraz w drugim - dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez jego posiadacza uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii, stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2017 r. I OSK 1686/15, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2021 r. III SA/Po 169/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2021 r. II SA/Rz 227/21). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko, że organ dokonując w oparciu o art. 18 ust. 2 czynności materialno-technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W rezultacie czynność organu nie prowadzi do powstania lub odjęcia po stronie wnioskodawcy jakichkolwiek posiadanych uprawnień, czy też ich czasowego ograniczenia. Wymiana dokumentu prawa jazdy w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, nie prowadzi bowiem do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień. Organ powinien zatem, stosownie do przywołanej regulacji, wydać nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi dotyczącymi zmiany, zaś w pozostałym zakresie jedynie powtarzać zapisy zawarte w poprzednim dokumencie, z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy określonych w art. 6 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami (a także odpowiednio: § 10 ust. 6 pkt 1 lit. b i pkt 2 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, Dz. U. z 2016 r., poz. 231 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie" – dla kategorii B nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 i AM, oraz § 10 ust. 6 pkt 1 lit. c w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia – dla kategorii A nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2). Zgodnie z treścią § 29 rozporządzenia w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo (ust. 1), w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat (ust. 2). Przywołany przepis rozróżnia "datę ważności uprawnienia" od "daty ważności prawa jazdy" jako daty ważności dokumentu urzędowego jedynie potwierdzającego te uprawnienia, które wskazywane są odrębnie na dokumencie prawa jazdy. W tym kontekście istotny pozostaje przepis art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wskazujący okresy ważności prawa jazdy dla określonych kategorii. Przepis ten nie prowadzi jednak do utraty bezterminowego charakteru uprawnień do kierowania pojazdami nabytych na gruncie wówczas obowiązujących przepisów regulujących nabywanie tych uprawnień. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej przedstawione rozważania Sądu.