IV U 608/25

<p>Sygn. akt IV U 608/25</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- --> 19 marca 2026 roku</strong> </p> <p>Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia Sławomir Górny</p> <p>Protokolant: Katarzyna Wawrzyniak</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2026 roku w Sieradzu</p> <p>odwołania <span class="anon-block">H. M.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">(...)</span> Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>z 2 września 2025 r. nr <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>w sprawie <span class="anon-block">H. M.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">(...)</span> Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>z udziałem zainteresowanej <span class="anon-block">R. Z.</span> </p> <p>o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne</p> <p>1.  Oddala odwołanie.</p> <p>2.  Zasądza od <span class="anon-block">H. M.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">(...)</span>Oddział w <span class="anon-block">S.</span> 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV U 608/25</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją, wydaną w dniu 2.09.2025r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 3)">art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2025r. poz. 350) , art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1 tej ustawy, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 81;art. 81 ust. 1)">art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a> (Dz.U. z 2015r. poz. 581), <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040991001" title="Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 (art. 104;art. 104 ust. 1;art. 104 ust. 1 pkt. 1;art. 104 ust. 1 pkt. 1 lit. a;art. 107;art. 107 ust. 1)">art. 104 ust.1 pkt 1 lit. a, art. 107 ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy</a> (Dz.U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.), <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20061581121" title="Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy - Dz. U. z 2006 r. Nr 158, poz. 1121 (art. 29;art. 29 ust. 1)">art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy</a> (Dz.U. z 2016r. poz. 1256), Zakład Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">(...)</span>Oddział w <span class="anon-block">S.</span> stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia <span class="anon-block">R. Z.</span>, podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">H. M.</span> wynosi za poszczególne miesiące na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych kwoty wskazane w decyzji.</p> <p>W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie podstaw wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz fundusze pozaubezpieczeniowe z tytułu zatrudnienia <span class="anon-block">R. Z.</span> na podstawie umowy o pracę u płatnika składek <span class="anon-block">H. M.</span> od 14.02.2005 – 31.07.2014 ustalono, że <span class="anon-block">R. Z.</span>, była zatrudniona u płatnika składek <span class="anon-block">H. M.</span> w okresie od 14.02.2005 – 31.07.2014 jako sprzedawca.</p> <p>Zainteresowana potwierdziła, że otrzymywała dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 200zł. miesięcznie.</p> <p>Uzyskane z Urzędu Skarbowego dane o dochodach i pobranych zaliczkach za lata 2005-2014, wynikających z informacji PIT-11 złożonych przez płatnika <span class="anon-block">H. M.</span> oraz analiza podstaw wymiaru składek w kompleksowym systemie informatycznym ZUS potwierdziła, że sumy rocznych podstaw wykazane przez płatnika bez uwzględnienia nieujawnionych wynagrodzeń są tożsame z wysokością przychodu, jaką wskazywał Urząd Skarbowy.</p> <p>Zakład zaznaczył, że w wyroku z dnia 12.01.2023r. Sąd Rejonowy w Sieradzu uznał, że korzyść majątkowa płatnika miała wynosić nie mniej niż 12.914,62zł., na którą składają się składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadowe i na ubezpieczenie zdrowotne. Co do podziału środków bezsporny i poparty dokumentacją, tj. oświadczeniami ubezpieczonej potwierdzającymi zeznania na Komisariacie Policji, jest przypis kwoty 254,70zł. brutto miesięcznie do kwot podstawy wymiaru, które płatnik przekazał do Zakładu. Uwzględnienie przypisu do podstaw wymiaru składek kwoty 254,70zł. brutto miesięcznie nie daje co prawda minimalnej kwoty 12.914,62zł., ale pozostaje bezsprzeczne i ma uzasadnienie w dokumentacji.</p> <p>W odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">H. M.</span> podniósł następujące zarzuty:</p> <p>1) naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 24;art. 24 ust. 4)">art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.), poprzez ustalenie podstaw wymiaru składek za okres, którego należności składkowe uległy przedawnieniu, gdyż upłynął 5-letni termin przedawnienia liczony od dnia wymagalności poszczególnych składek, a organ rentowy nie wykazał, aby bieg przedawnienia został skutecznie zawieszony lub przerwany,</p> <p>2) art. 18 ww. ustawy, poprzez doliczenie do podstawy wymiaru składek kwot dodatkowego wynagrodzenia, które nie zostały w sposób jednoznaczny udowodnione i nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentacji płacowej ani w danych przekazanych do organów podatkowych,</p> <p>3) naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 7;art. 7 a;art. 77;art. 77 § 1;art. 77 § 80)">art. 7, 7a, 77 § 1 i 80 k.p.a.</a>, poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o sprzeczne i nieprecyzyjne zeznania ubezpieczonej, przy braku obiektywnej dokumentacji, a także arbitralne przyjęcie kwoty 254,70zł. miesięcznie jako podstawy doliczenia.</p> <p>Uzasadniając podniesiony zarzut przedawnienia odwołujący zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja obejmuje okres od lutego 2005 – lipca 2014, a więc okres, którego koniec przypadał ponad 10 lat temu. Tymczasem zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 24;art. 24 ust. 4)">art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.), należności z tytułu składek przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W przypadku płatnika składek takim dniem jest co do zasady 15 dzień miesiąca następującego po miesiącu, którego składki dotyczą. Dokonując zatem analizy okresów płatności składek należy przykładowo wskazać, że składka za marzec 2005r. stała się wymagalna 15 kwietnia 2005r., a więc jej przedawnienie nastąpiło 15 kwietnia 2010r. Powyższe oznacza, że w dacie wydania decyzji (2025r.) wszystkie składki za okres 2005 - 2014 uległy przedawnieniu. Organ nie wskazał przy tym żadnej konkretnej okoliczności, która miałaby skutecznie zawiesić albo przerwać bieg przedawnienia ww. należności. Samo zaś prowadzenie przez ZUS postępowania wyjaśniającego od października 2025r. nie ma wpływu na bieg przedawnienia, ponieważ termin ten już upłynął. Podobnie nie wpływa na bieg terminu przedawnienia wydanie w dniu 12 stycznia 2023r. wyroku przez Sąd Rejonowy w Sieradzu. W konsekwencji organ nie miał podstaw do wydania decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek za okres, którego należności składkowe już się przedawniły.</p> <p>W ocenie skarżącego przyjęcie przez ZUS dodatkowej kwoty 254,70zł. miesięcznie do kwot podstaw wymiaru składek nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania wyjaśniającego. Organ rentowy przyjął kwotę w tej wysokości mimo sprzecznych i niejednoznacznych zeznań ubezpieczonego, który w toku postępowania wskazywał, że otrzymywał różne kwoty, nie pamiętał dokładnych okresów ani wysokości, nie dysponując dokumentami, potwierdzającymi wypłatę rzekomego dodatkowego wynagrodzenia. Nie uwzględniono przy tym, iż deklaracje płatnika składek były zgodne z danymi przekazanymi do urzędu skarbowego, który nie stwierdził żadnych dodatkowych dochodów. Tym samym wobec braku jednoznacznych dowodów na wypłacanie dodatkowych wynagrodzeń i ich wysokość, organ nie był uprawniony do ingerencji w podstawę wymiaru składek i wydania zaskarżonej decyzji.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik organu zaznaczył, że zarzut przedawnienia może być podnoszony dopiero na etapie ustalenia zobowiązania płatnika, przy czym ustalenie podstaw wymiaru składek nie jest ustaleniem zobowiązania płatnika, co nastąpi dopiero po ustaleniu właściwych podstaw wymiaru składek. Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom odwołującego, materiał dowodowy potwierdza, że płatnik dokonywał wypłaty dodatkowego wynagrodzenia pracownikom, od którego nie były odprowadzane składki. Fakt ten wynika z zeznań pracowników, zaś płatnik został skazany wyrokiem Sądu za czyn polegający na podawaniu zaniżonych podstaw wymiaru składek z tytułu zatrudnienia pracowników. Jeżeli chodzi o ustalenia, dotyczące dodatkowego wynagrodzenia ubezpieczonej, od którego nie były płacone składki, to ustalenia w tym zakresie nie mogą zostać uznane za dowolne, bowiem opierają się o zeznania pracownika i ustalenia przyjęte w wyroku karnym.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: </strong> </p> <p>Pismami z dnia 18.06.2025r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił zainteresowaną i <span class="anon-block">H. M.</span> o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie podstaw wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz fundusze pozaubezpieczeniowe <span class="anon-block">R. Z.</span> z tytułu zatrudnienia u płatnika składek <span class="anon-block">H. M.</span> od 14.02.2005 – 31.07.2014.</p> <p>Prawomocnym wyrokiem, wydanym w dniu 12.01.2023r. w sprawie II K 819/21, Sąd Rejonowy w Sieradzu uznał <span class="anon-block">H. M.</span> za winnego m.in. tego, że w okresie od 14.02.2005 – 15.08.2014 w <span class="anon-block">(...)</span> i we <span class="anon-block">(...)</span>, gmina <span class="anon-block">(...)</span>, powiat <span class="anon-block">(...)</span>, województwo <span class="anon-block">(...)</span>, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą pod <span class="anon-block">(...)</span> z/s we <span class="anon-block">(...)</span> i w związku z tym zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 36;art. 36 ust. 2)">art. 36 ustęp 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> w zw. z art. 4 punkt 2 w/w ustawy będąc jako pracodawca i płatnik składek zobowiązanym do zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych niżej wymienionego pracownika, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w wysokości nie mniejszej niż 12.914,62zł. zgłosił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block">(...)</span> nieprawdziwe dane co do kwoty wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru składek co do <span class="anon-block">R. Z.</span>, to jest podał zaniżoną wysokość przysługującego mu wynagrodzenia, który ponad kwotę wskazaną w umowie o pracę i ponad kwotę będącą podstawą wymiaru składek zgłoszoną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, otrzymywał wynagrodzenie w tzw. systemie kopertowym z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, w godzinach nocnych, z tytułu premii uznaniowych w stosunku miesięcznym w kwocie około od 200 - 500zł., które to zaniechanie miało wpływ na prawo do świadczeń oraz wysokość świadczeń, tj. nie odprowadził składek na niżej wymienione ubezpieczenia za cały okres zatrudnienia w kwotach łącznych: kwota składki na ubezpieczenie emerytalne – 6387,74 – 15489,58zł., kwota składki na ubezpieczenie rentowe – 2617,97 – 6347,84zł., kwota składki na ubezpieczenie chorobowe – 801,69 – 1943,99zł., kwota składki na ubezpieczenie wypadkowe – 565,79 – 1372,62zł., kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne – 2541,43 – 6162,70zł., czym wyrządził Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych szkodę w wysokości nie mniejszej niż 12.914,62zł., tj. czynu wyczerpującego dyspozycję <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 219)">art. 219 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a>, wymierzając za to oskarżonemu samoistne kary grzywny.</p> <p>Z wyjaśnień zainteresowanej wynika, że wykonywała pracę jako sprzedawca na ½ etatu; wynagrodzenie otrzymywała przelewem, nie potwierdzała odbioru na listach płac. 13.08.2025r., zainteresowana oświadczyła, że otrzymywała dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 200zł.</p> <p>Zainteresowana przesłuchana w charakterze strony zeznała, że otrzymywała wynagrodzenie za świadczoną pracę zgodnie z umową. Była też ustna umowa, która dotyczyła obrotu. Za to było dodatkowe wynagrodzenie w kopercie. To dodatkowe wynagrodzenie było za to, że obrót był zadowalający i stoisko było czynne dłużej niż 4 godziny <em> <!-- -->(</em> <strong> <!-- -->zawiadomienia o wszczęciu postępowania, decyzja/akta ZUS, prawomocny wyrok SR w Sieradzu z 12.01.2023r. w sprawie II K 819/21 k. 2364 – 2438 załączony do akt IV U 672/25, zeznania zainteresowanej na nagraniu cd - 00:03:51 do 00:09:54 k. 48/akta sprawy).</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Powyższy stan faktyczny </strong>Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym. Z uwagi na nieusprawiedliwione niestawiennictwo, Sąd pominął dowód z przesłuchania <span class="anon-block">(...)</span> na fakty związane z wynagrodzeniem uzyskiwane ze stosunku pracy łączącego płatnika i zainteresowaną w sporym okresie.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Odwołanie <span class="anon-block">H. M.</span> jako bezzasadne podlega oddaleniu.</p> <p>Jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz.U.2026.199 t.j. – dalej też ustawa systemowa) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (art. 4;art. 4 pkt. 9;art. 4 pkt. 10)">art. 4 pkt 9 i 10</a>, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 1 ust. 1 a;art. 18 ust. 2;art. 4 ust. 4;art. 4 ust. 4 pkt. 5;art. 4 ust. 12)">ust. 1a, 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12</a>. Zgodnie zaś z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 1)">§1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe</a> (Dz.U.2025.316 t.j.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej „składkami”, stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 (art. 12;art. 12 ust. 1)">art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych</a> (Dz.U.2025.163 t.j.) za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 81;art. 81 ust. 1)">Art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a> (Dz.U.2025.1461 t.j.) stanowi, iż do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 66;art. 66 ust. 1;art. 66 ust. 1 pkt. 1;art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. a;art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. d;art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. j;art. 66 ust. 1 pkt. 3;art. 66 ust. 1 pkt. 35)">art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-j, pkt 3 i 35</a> (a więc także pracowników), stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 66 ust. 5;art. 66 ust. 6;art. 66 ust. 10)">ust. 5, 6 i 10</a>.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20061581121" title="Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy - Dz. U. z 2006 r. Nr 158, poz. 1121 (art. 29)">Art. 29. ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy</a> (Dz.U.2026.186 t.j.) stanowi, iż składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ustala się od wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 19;art. 19 ust. 1)">art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>.</p> <p>Jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040991001" title="Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 (art. 104;art. 104 ust. 1;art. 104 ust. 1 pkt. 1;art. 104 ust. 1 pkt. 1 lit. a)">art. 104 ust.1 pkt 1 lit. a</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040991001" title="Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 (art. 107)">art. 107</a>, obowiązującej w okresie wypłacenia ubezpieczonemu należności ze stosunku pracy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040991001" title="Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ()">ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy</a> (Dz.U.2025.214 t.j.), obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe opłacają pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne za osoby pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym, w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.</p> <p>Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy dwóch kwestii:</p> <p>- jaka była rzeczywista podstawa wymiaru składek zainteresowanej, określona wysokością przychodów ze stosunku pracy, łączącego ją z <span class="anon-block">H. M.</span>,</p> <p>- czy organ rentowy był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie określenia podstawy wymiaru składek w sytuacji zarzucanego przez odwołującego przedawnienia należności składkowych.</p> <p>Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu przedawnienia należy stwierdzić, iż nie może on zostać uwzględniony mając na uwadze zakres przedmiotowy zaskarżonej decyzji. Jak stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jak trafnie zwrócił uwagę organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie, przepis art. 83 ust. 1 ustawy systemowej nie nakłada ograniczeń czasowych do wydania przez organ rentowy deklaratoryjnej decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek. Uwzględniając rezultaty wykładni językowej art. 83 ust. 1 oraz po dokonaniu całościowej analizy poszczególnych unormowań zawartych w rozdziałach 2-4 ustawy systemowej należy przyjąć, że organ rentowy nie jest ograniczony czasowo uprawnieniem do wydawania deklaratoryjnej decyzji, ustalającej podstawę wymiaru składek. Tak określone uprawnienie organu obejmuje również sytuacje, w jakich organ rentowy orzeka o ustaleniu podstawy wymiaru w okresach wstecznych, w odniesieniu do których składki powinny być, a nie zostały uiszczone, a nadto w dacie wydawania decyzji o podleganiu ubezpieczeniom społecznym były już przedawnione (a więc, gdy zobowiązanie składkowe wygasło) /por. uchwała SN z 9.06.2016 III UZP 8/16 OSNP 2016/12/153/. Podobnie w wyroku z 14.02.2017r. II UK 708/15 LEX nr 2252205 Sąd Najwyższy przyjął, iż nie zachodzą przeszkody materialnoprawne i procesowe w ustaleniu przez organ rentowy w decyzji podlegania ubezpieczeniom społecznym w okresach wstecznych, w odniesieniu do których należne składki nie zostały opłacone przez płatnika i uległy przedawnieniu. Dopuszczalne jest zatem ustalenie w decyzji organu rentowego podlegania ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) nawet, gdy należności z tytułu składek na te ubezpieczenia, uległy przedawnieniu przed wydaniem decyzji. Analogicznie w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 17 lipca 2013r. III AUa 1688/12 LEX nr 1372292 wskazano, iż art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, jako przepis regulujący kwestie przedawnienia należności z tytułu składek nie odnosi się w żadnej mierze do przepisów regulujących zasady ustalania podstawy wymiaru składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach uprawnień wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy może wydać decyzję ustalającą prawidłowe podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w każdym czasie. Prawo do wydania takiej decyzji nie ulega przedawnieniu. Przedawnieniu, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 24;art. 24 ust. 4)">art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> podlegają jedynie należności z tytułu składek. Stąd też zarzut przedawnienia może być brany pod uwagę tylko w sprawach z odwołań od decyzji wymierzających wysokość składek, w tym ustalających wysokość zaległości w opłacaniu składek i zobowiązujących do ich zapłacenia. W konsekwencji, podniesiony w sprawie zarzut przedawnienia, z uwagi na to, iż przedmiotem rozpatrywanego sporu była kwestia ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nie zaś decyzja wymiarowa, określająca wysokość zadłużenia z tego tytułu jest bezskuteczny i nie może prowadzić do oczekiwanych przez odwołującego skutków procesowych.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego strona odwołująca nie podważyła skutecznie ustalonych w zaskarżonej decyzji podstaw wymiaru składek. Co do tego aspektu odwołania trzeba przypomnieć, iż prawomocnym wyrokiem, wydanym w dniu 12.01.2023r. w sprawie II K 819/21 płatnik <span class="anon-block">H. M.</span> został skazany za przestępstwo, określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 219)">art. 219 k.k.</a> stanowiącym, iż kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając, nawet za zgodą zainteresowanego, wymaganych danych albo zgłaszając nieprawdziwe dane mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">Art. 11 k.p.c.</a> stanowi, iż ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną. Określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> moc wiążąca wyroku karnego ma ten skutek, że w sprawie cywilnej niedopuszczalne jest dokonywanie w postępowaniu cywilnym własnych ustaleń co do okoliczności, którymi sąd w postępowaniu cywilnym jest związany. Okoliczności te nie mogą stanowić przedmiotu oceny sądu, co oznacza, iż nie ma w tym zakresie zastosowania zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> W rozpoznawanej sprawie z uwagi na moc wiążącą wyroku karnego nie można kwestionować faktu, iż <span class="anon-block">H. M.</span> zgłosił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nieprawdziwe dane odnośnie kwoty wynagrodzenia, będącego podstawą wymiaru składek co do zainteresowanej. Sąd cywilny musi bowiem zbadać zapadłe prawomocne orzeczenie w postępowaniu karnym i wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne konieczne dla bytu przestępstwa, za które skazany został sprawca, a w szczególności wszystkie okoliczności należące do znamion strony przedmiotowej i podmiotowej przestępstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 marca 2024 r. II PSKP 39/23LEX nr 3693537). Sąd cywilny nie jest związany ustaleniem sądu karnego co do wysokości szkody, jeśli nie stanowi to niezbędnego elementu stanu faktycznego przestępstwa, lecz ma jedynie charakter posiłkowy, bądź stanowi wprawdzie niezbędny element stanu faktycznego przestępstwa, lecz ma charakter ocenny. Wówczas nie można tej wartości automatycznie utożsamiać z wysokością szkody wyrządzonej popełnieniem tego przestępstwa.</p> <p>Zarówno ustalenia dokonane w toku postępowania karnego jak i postępowania administracyjnego, a także odwoławczego prowadzą do wniosku i potwierdzają fakt wypłaty przez płatnika składek dodatkowego wynagrodzenia bez opłacania należnych składek, co uzasadniało wydanie przez organ rentowy decyzji ustalającej wysokość podstaw wymiaru składek.</p> <p>Z tych względów, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14}§1 k.p.c.</a> odwołanie jako bezzasadne oddalił.</p> <p>O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98§1, 1^{<!-- -->1} i §3 k.p.c.</a>, ustalając wysokość kosztów zastępstwa procesowego, poniesionych przez organ rentowy stosownie do treści §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118 t.j.).</p> </div>