II OSK 2226/20

SENTENCJA Dnia 13 października 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 1096/19 o odrzuceniu skargi T. M. na pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu broni postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gliwicach postanowieniem z 19 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 1096/19, odrzucił skargę T. M. na pismo "Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]" z [...] września 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwrotu broni. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że "Komendant Wojewódzki Policji w [...]" (dalej: KWP) pismem z 24 września 2019 r., stanowiącym reakcję na wniosek T. M. z 23 sierpnia 2019 r. o zwrot odebranej broni palnej, poinformował wnioskodawcę o stanie faktycznym sprawy oraz o braku podstaw do zwrotu odebranej broni palnej. Na powyższe pismo T. M. wniósł skargę do WSA w Gliwicach. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji opisanym na wstępie postanowieniem skargę odrzucił, podkreślając w pierwszej kolejności, że sama czynność odebrania broni palnej skarżącemu była przedmiotem badania przez tenże sąd w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 459/19. Natomiast obecnie T. M. skarży pismo, w którym informuje się go jedynie o zaistniałym stanie faktycznym oraz o tym, że aktualnie brak jest możliwości zwrotu odebranej mu już broni palnej. W ocenie tegoż sądu nie można zatem takiego pisma uznać za akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325, Ppsa), ponieważ nie jest spełniony warunek, że dotyczy to uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Czynność ta bowiem nie potwierdza ani też nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. WSA w Gliwicach końcowo przypomniał, że odebranie broni posiadanej legalnie jest czynnością czasowo ograniczoną do lat trzech, bądź krótszą ograniczoną czasookresem postępowania karnego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł T. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 Ppsa, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Ubia), poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że odmowa zwrotu odebranej prewencyjnie broni nie mieści się w dyspozycji omawianego unormowania, podczas gdy uprawnienie polegające na ''odebraniu za pokwitowaniem broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzające legalności posiadania broni'' może przybrać również szczególną formę, jaka ma związek z odmową zwrotu broni jeżeli ta - tak jak w realiach niniejszej sprawy - nie mogła zostać odebrana, albowiem znajdowała się już w posiadaniu organu Policji w dacie zastosowania przez ten organ omawianej regulacji, co w konsekwencji oznacza, że odmowa zwrotu broni niewątpliwie mieści się w zakresie tego unormowania i dotyczy uprawnień oraz obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. a to art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa, polegające na bezzasadnym stwierdzeniu przez sąd pierwszej instancji, że pismo organu Policji z 24 września 2019 r., w którym to odmawia się skarżącemu zwrotu odebranej broni, stanowi jedynie pismo informujące o zaistniałym stanie faktycznym oraz o braku możliwości zwrotu odebranej broni palnej, co "w optyce sądu" oznacza, że nie jest w takim stanie rzeczy spełniony warunek, że dotyczy ono uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy, a co za tym idzie nie można takiego pisma uznać za akt bądź czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, podczas gdy wskazane w art. 19 ust. 1a Ubia uprawnienie polegające na "odebraniu za pokwitowaniem broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni" może przybrać również szczególną formę, jaka ma związek z odmową zwrotu broni, jeżeli ta nie mogła zostać odebrana, albowiem znajdowała się już w posiadaniu organu Policji w dacie zastosowania przez ten organ art. 19 ust. 1 Ubia, co w efekcie oznacza, że pismo organu z 24 września 2019 r. stanowi władcze oświadczenie woli organu o zastosowaniu wobec skarżącego w/w przepisu administracyjnego prawa materialnego, a co za tym idzie bezspornie dotyczy jego uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa i w konsekwencji podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem stanowi ono akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Biorąc pod uwagę powyższe, skarżący kasacyjnie wnosi – na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 Ppsa w zw. z art. 185 § 1 Ppsa – o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zaznacza, że odmowa zwrotu broni przybrała w realiach niniejszej sprawy sformalizowaną postać, a mianowicie pisma skierowanego do skarżącego, ponieważ na jego mocy odmówiono skarżącemu zwrotu broni palnej myśliwskiej, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni, zaś uzasadnieniem przedmiotowej odmowy było odwołanie się przez organ do dyspozycji art. 19 ust. 1a Ubia oraz dokonana przez organ wykładnia przesłanek odebrania broni wynikających z tego unormowania, jak również wywód organu, iż przesłanki te nie ustaną w niniejszej sprawie i w dalszym ciągu pozostają aktualne. W piśmie procesowym T. M. wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną KWP wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 182 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawę skierowano na posiedzenie niejawne celem rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej. Z tego względu wniosek skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie wniesionego środka odwoławczego na rozprawie nie podlegał uwzględnieniu. Skarga kasacyjna zawierała w części usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art. 183 § 1 Ppsa, sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 58 § 1 Ppsa określa przyczyny odrzucenia skargi. W art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa przyjęto, że odrzucenie następuje, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5). Podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej, wyznaczony przez art. 3 § 2 Ppsa. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty, jak i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarga do WSA w Gliwicach została wniesiona na pismo Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z [...] września 2019 r., nie zaś KWP, co uszło uwadze sądu wojewódzkiego. Istota przedmiotowej sprawy w gruncie rzeczy sprowadza się do oceny charakteru prawnego ww. pisma. W pierwszej kolejności nie sposób się zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że przedmiotowe pismo, którym to organ odmówił skarżącemu zwrotu broni palnej myśliwskiej, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni, wiązać należy z bliżej niesprecyzowaną czynnością podjętą przez KWP. Nie można bowiem wykluczyć, że odmowa zwrotu broni przybrała w realiach niniejszej sprawy sformalizowaną postać, a mianowicie aktu skierowanego do skarżącego, ponieważ na jego mocy odmówiono mu zwrotu broni palnej myśliwskiej, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni, zaś uzasadnieniem przedmiotowej odmowy było odwołanie się do dyspozycji art. 19 ust. 1a Ubia oraz dokonaną w tym akcie wykładnią przesłanek odebrania broni wynikających z tego unormowania. Żeby jednak zaskarżony akt należał do aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego osoba podpisująca sporne rozstrzygnięcie była zobligowana do posiadania stosownego upoważnienia udzielonego przez właściwy organ. Wskazać należy, że przedmiotowe pismo podpisane zostało przez Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Należy mieć na uwadze, że obowiązek posiadania przez pracownika organu upoważnienia do działania w imieniu tegoż organu może nie odnosić się wyłącznie do podejmowania decyzji i postanowień w toku ogólnego postępowania administracyjnego, ale także do podejmowania innego rodzaju aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji nie dokonał w tym zakresie ustaleń, czy ów Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] takie upoważnienie posiadał, przesądzając niejako z góry, że "autorem" pisma z 24 września 2019 r. jest KWP, podczas gdy sygnowane ono jest oznaczeniem "Komenda Wojewódzka Policji w [...] Wydział Postępowań Administracyjnych", zaś w podpisie nie wskazano, aby podpisujące je działał z upoważnienia KWP. W myśl art. 32 Ppsa w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2019, poz. 161) wynika, że organem administracji rządowej jest – w sprawach o których mowa w art. 5 ust. 1 cyt. ustawy "wojewoda przy pomocy komendanta wojewódzkiego Policji działającego w jego imieniu albo komendant wojewódzki Policji działający w imieniu własnym w sprawach wydawania indywidualnych aktów administracyjnych, jeżeli ustawy tak stanowią". Organem administracji publicznej przeto nie jest "Komenda Wojewódzka Policji". Akta administracyjne zawierają odpis upoważnienia Nr [...] udzielonego przez KWP Naczelnikowi Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], rolą sądu wojewódzkiego będzie zatem dokonanie wpierw – wspierając się w tym względzie materiałem aktowym – ustalenia, czy zaskarżony akt (pismo z 24 września 2019 r.) pochodzi od organu administracji publicznej, dokonując także przy tym oceny, czy brak wskazania upoważnienia do działania ma tylko znaczenie formalne. Przedwczesne jest także stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji, że zaskarżony akt ma jedynie charakter informacyjny. Zwrócić bowiem należy uwagę, że sąd pierwszej instancji w ogóle się nie wypowiedział co do podnoszonych w skardze, a wcześniej we wniosku o zwrot broni, argumentów strony, a mianowicie co do wpływu decyzji KWP z [...] sierpnia 2019 r. umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską oraz oceny dowodów dokonanej w toku postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją, w oparciu o którą skarżący wystąpił z wnioskiem o zwrot odebranej broni palnej myśliwskiej do celu łowieckiego wraz z pozwoleniem na broń oraz nabojami. W sytuacji zatem braku zbadania przez WSA w Gliwicach pełnej kwalifikacji prawnej pisma z 24 września 2019 r., w szczególności oceny czy Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] posiadał upoważnienie właściwego organu Policji do podejmowania tego rodzaju aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także pominięcia przez sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach wpływu decyzji KWP z [...] sierpnia 2019 r. na prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie odmowy zwrotu broni, które to okoliczności sąd pierwszej instancji winien był wziąć pod uwagę i będzie zobligowany brać pod uwagę również ponownie rozpoznając sprawę. Tym samym stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo zweryfikowany, przedwczesnym jest ustosunkowanie się do innych zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponownie rozpoznając skargę WSA w Gliwicach ustali, czy osoba podpisująca akt objęty skargą posiadała uprawnienia właściwego organu Policji do działania w tej formie imieniem organu, a razie pozytywnego ustalenia w tym zakresie ponownie dokona kwalifikacji prawnej tegoż aktu, biorąc pod uwagę skutki decyzji KWP z [...] sierpnia 2019 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji.