I OZ 482/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt II SAB/Gl 38/22 w sprawie ze skargi T. H. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 14 lipca 2022 r. sygn. akt II SAB/Gl 38/22 (dalej postanowienie z 14 lipca 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę T. H. (dalej skarżący) na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na bezczynność Starosty [...] (dalej Starosta) z 16 marca 2022 r. skarżący podniósł zarzut niewykonania przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94 (dalej wyrok SA/Ka 165/94). W ocenie Sądu I instancji, sprawa, której dotyczy skarga wniesiona w niniejszym postępowaniu, została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem z 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 27/14 (dalej wyrok II SAB/Gl 27/14), którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z treści skargi wynika, że skarżący upatruje bezczynności i przewlekłości postępowania przed Starostą w niewykonaniu wytycznych, zawartych w wyroku SA/Ka 165/94, gdyż organ ten od 1996 r., tj. od wydania postanowienia przez ówczesnego Kierownika Urzędu Rejonowego o zawieszeniu postępowania, nie podjął czynności w celu przywrócenia Skarbowi Państwa władania nad wywłaszczoną nieruchomością. WSA podniósł, że po wyroku SA/Ka 165/94, wydano decyzje kończące postępowanie o zwrot wymienionych w nich działek - decyzją z 31 marca 2000 r. Starosta [...] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O., oznaczonej jako pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (powstałe z podziałów geodezyjnych z wywłaszczonych parcel). Decyzję tę utrzymał w mocy decyzją z 25 maja 2000 r. Wojewoda Śląski. Decyzje te były przedmiotem kontroli sądowej w sprawie II SA/Ka 1179/00 i wyrokiem z 27 lutego 2002 r. (dalej wyrok II SA/Ka 1179/00) NSA skargę oddalił. Oznacza to prawomocne zakończenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczętego z wniosku skarżącego z 4 lutego 1989 r. Załatwienie sprawy przez Starostę [...] przez wydanie decyzji nastąpiło przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż decyzja tego organu zapadła 31 marca 2000 r., zaś skargę w niniejszej sprawie wniesiono 12 marca 2014 r. (data wpływu do organu). Po raz kolejny skarga skarżącego na niewykonanie wyroku NSA była przedmiotem rozpoznania Sądu w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 87/19. Postanowieniem z 24 kwietnia 2020 r. Sąd odrzucił skargę skarżącego, ponieważ zarzut bezczynności Starosty [...] w tym samym zakresie był już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 27/14. W niniejszym postępowaniu, przedmiotem skargi skarżącego jest ponownie bezczynność Starosty [...] dotycząca niewykonania przez wymieniony organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 1995 r. SA/Ka 165/94. Sąd I instancji uznał, że wynika z tego, że skarga zawiera zarzut bezczynności Starosty w tym samym zakresie, jaki był przedmiotem rozpoznania przez WSA w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 27/14. Stanowi to podstawę do odrzucenia skargi wniesionej w niniejszym postępowaniu, gdyż sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona (art. 58 § 1 pkt 4 ppsa; k. 3-6, 29, 32-32v akt II SAB/Gl 38/22). Zażalenie złożył T. H., zaskarżając postanowienie z 14 lipca 2022 r. w całości, zarzucając postanowieniu, że Sąd I instancji nie wskazał podstawy prawnej ani wyroku Sądu uchylającego wyrok NSA z 9.1.1995 r. nakazujący zwrot nieruchomości wywłaszczonej po uprzednim przywróceniu władania Skarbu Państwa na nieruchomościach przekazanych w okresie toczącego się postępowania o zwrot osobom i podmiotom, które w dacie ich wywłaszczenia nie były ich właścicielami. Przekazanie nieruchomości dokonano z rażącym naruszeniem prawa pierwszeństwa do ich nabycia przez ich byłego właściciela. Za zignorowanie sądowego rozstrzygnięcia grozi Staroście grzywna, a za szkody spowodowane przez Urząd, który nie wykonał wyroku należy się odszkodowanie (wyrok WSA z 23.7.2008 r. II SAB/Ol 16/08). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia (k. 42-42v akt II SAB/Gl 38/22). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zm. poz. 655 i 1457, dalej ppsa) stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 ppsa). Z treści skargi złożonej w niniejszej sprawie wynika, że skarżący upatruje bezczynności Starosty odnośnie do wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 1995 r. SA/Ka 165/94, gdyż organ ten od 1996 r., tj. od wydania postanowienia przez ówczesnego Kierownika UR o zawieszeniu postępowania, nie podjął czynności w celu przywrócenia Skarbowi Państwa władania nad wywłaszczoną nieruchomością. Analogiczne zarzuty skarżący podniósł w skardze złożonej w sprawie II SAB/Gl 27/14. Sprawa ta została zakończona oddaleniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który stwierdził, że po wyroku z 9 stycznia 1995 r. w sprawie SA/Ka 165/94 zostały wydane decyzje kończące postępowanie o zwrot działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w O., powstałych z podziałów geodezyjnych z wywłaszczonych parcel. Decyzje te były przedmiotem kontroli sądowej w sprawie II SA/Ka 1179/00 i wyrokiem z 27 lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił, co oznaczało prawomocne zakończenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wszczętego z wniosku skarżącego z 4 lutego 1989 r. Sąd w uzasadnieniu wyroku z 18 czerwca 2014 r. II SAB/Gl 27/14 wyjaśnił, że załatwienie sprawy przez Starostę przez wydanie decyzji nastąpiło przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż decyzja tego organu zapadła 31 marca 2000 r., zaś skargę wniesiono 12 marca 2014 r. (data wpływu do organu). Brak było podstaw do postawienia organowi (Staroście [...]) zarzutu bezczynności po wyroku, uchylającym decyzję Wojewody Bielskiego (k. 23, 32-34v akt II SAB/Gl 27/14). Treść skargi wniesionej w niniejszej sprawie (II SAB/Gl 38/22) jest w istocie tożsama z treścią skargi złożonej w sprawie II SAB/Gl 27/14 (k. 2-2v akt II SAB/Gl 27/14) prawomocnie osądzonej. Tym samym, wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie zmierzałoby do ponownego rozpoznania tych samych zrzutów, w tym samym przedmiocie, w odniesieniu do tych samych stron, co stanowi negatywną przesłankę procesową rei iudicatae, o której stanowią art. 58 § 1 pkt 4 i art. 171 ppsa. Z tego względu Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę w niniejszej sprawie jako niedopuszczalną (postanowienie NSA z 13.12.2007 r. I OSK 1657/07; postanowienie WSA w Gdańsku z 9.2.2007 r. II SAAB/Gd 58/06, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 434 nb 7; także M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz - tamże, s. 828-829, nb 1, 3). Podniesiony w zażaleniu zarzut, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazał podstawy prawnej ani wyroku Sądu uchylającego wyrok NSA z 9.1.1995 r. jest o tyle nietrafny, że co do podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, to Sąd I instancji wprost wskazał art. 58 § 1 pkt 4 ppsa (ostatnie zdanie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Co do wyroku Sądu uchylającego wyrok NSA z 9.1.1995 r. wskazać trzeba, że wyrok ten jest prawomocny, a skarżący nie wskazuje, jakim orzeczeniem ów wyrok miałby zostać uchylony. Po wydaniu przez NSA wyroku z 9 stycznia 1995 r. SA/Ka 165/94, Wojewoda Bielski decyzją z 3 kwietnia 1995 r. nr GG.I.7221e/31/93 uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w C. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 5 marca 1997 r. Wojewoda Bielski orzekł o zwrocie nieruchomości, położonej w O., oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] części pgr [...], położonej w K. Kierownik Urzędu Rejonowego w C. postanowieniem z 21 lutego 1996 r. zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości do czasu przywrócenia Skarbowi Państwa władania. Podjęcie zawieszonego postępowania nastąpiło postanowieniem z 30 sierpnia 1999 r. w związku ze zmianą stanu prawnego, a to wejściem w życie innych przepisów materialnoprawnych - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 115 poz. 741), obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. Starosta [...] decyzją z 31 marca 2000 r. nr WGG.50.7229-20/99/2000 odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O., oznaczonej jako pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...] i pgr [...] (powstałe w wyniku podziałów geodezyjnych z wywłaszczonych parcel). Po rozpatrzeniu odwołania T. H., decyzją z 25 maja 2000 r. nr GN/B.II/7221e/12/2000 Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję I instancji. Skargę na decyzję ostateczną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z 27 lutego 2002 r. II SA/Ka 1179/00, co do którego odnosi się zarzut skarżącego w niniejszym postępowaniu. Decyzje te pozostają w obrocie prawnym. Niemniej, mając na uwadze przytoczony stan faktyczny, uznać należy, że zarzut podniesiony przez skarżącego w zażaleniu w tej sprawie odnośnie do niewskazania w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wyroku z 27 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1179/00 jest nietrafny, bowiem okoliczność ta nie miała znaczenia, skoro Sąd I instancji nie badał sprawy merytorycznie, lecz pod względem formalnym z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej z art. 58 § 1 pkt 4 ppsa; nadto zmierza w istocie do podważenia prawidłowości uzasadnienia, a więc do naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Nawet gdyby uznać, że zarzut ten byłby zasadny, to samoistnie nie ma on wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia, które w pełni odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.