I OSK 1543/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. WSA Monika Nowicka Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2243/05 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu za odszkodowaniem oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2243/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. J., uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z dnia [...] nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] W. z dnia [...] stycznia 1970 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, o co wystąpiła A. J. wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Decyzja wywłaszczeniowa dotyczyła nieruchomości o pow. [...] m2 z pow. [...] m2, położonej przy ul. C. w W., stanowiącej własność M. S., J. M. i P. W.. Nieruchomość o pow. [...] m2 była częścią większej nieruchomości o pow. [...] morgów, stanowiącej własność K. B. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1899 r., którą M. S. i jej mąż P. S. nabyli aktem notarialnym z dnia [...] maja 1930 r. w częściach niepodzielnych, zaś P. S. swoją część sprzedał J. R. M. i P. W., aktem notarialnym z dnia [...] października 1941 r. Organy odmówiły A. J., następczyni prawnej K. B., prawa przymiotu strony w postępowaniu wywłaszczeniowym, bowiem nie dotyczyło ono nieruchomości będącej własnością K. B., ale sprzedanej przez nią. W postępowaniu administracyjnym i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. J. dowodziła, że nieruchomość o pow. [...] m2 od dnia nabycia jej od K. B. pozostaje we władaniu następców prawnych M. i P. S. i jest oznaczona obecnie jako działki o nr [...] i [...], zaś na mocy decyzji wywłaszczeniowej na własność Skarbu Państwa przeszła działka o pow. [...] m2. (różnica wynika z dokładności pomiarów) oznaczona obecnie nr [...], której właścicielką była K. B., a w dniu wywłaszczenia jej następca prawny. Uchylając zaskarżone decyzje, Wojewódzki Sąd stwierdził: postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie nie pozwalało na zajęcie stanowiska co do posiadania, bądź nie przez A. J. statusu stromy, bowiem decyzje odmawiające wszczęcia postępowania nadzorczego nie zawierają ustaleń co do dawnego (z daty wywłaszczenia), jak i obecnego położenia części nieruchomości o pow. [...] m2 w ramach granic nieruchomości, której właścicielem była K. B., mimo zarzutów, twierdzeń i dowodów przedstawionych przez A. J.. Wyjaśnienie tej okoliczności ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ dopiero precyzyjne i niebudzące wątpliwości ustalenie położenia wywłaszczonej nieruchomości pozwoli odpowiedzieć na pytanie, kto był właścicielem nieruchomości o pow. [...] m2, wywłaszczonej z większej części, w dniu wywłaszczenia i obecnie. Samo przeprowadzenie dowodów z wypisów aktów notarialnych, jak i odpisów ksiąg wieczystych i wypisów z rejestru gruntów, do czego ograniczył się organ, nie pozwala na ustalenie położenia wywłaszczonej nieruchomości. Sąd wskazał dokumenty, które będą pomocne w ustaleniu położenia wywłaszczonej nieruchomości. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Minister Budownictwa, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w przepisie art. 174 pkt 1 ppsa, tj.: - art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływana dalej jako kpa, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ustalenie kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, w trybie art. 156 § 1 kpa, może nastąpić wyłącznie na podstawie precyzyjnego i niebudzącego wątpliwości ustalenia położenia nieruchomości bezpośrednio przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej, - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na przyjęciu, że organ nadzoru zaniechał podęcia wszystkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie rozpatrzenia wniosku A. J. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, 2) naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ppsa, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 153 ppsa, poprzez zaniechanie wskazania, w jakim stopniu uchybienia przepisom postępowania administracyjnego, których w ocenie Sądu dopuścił się organ, miały wpływ na wynik sprawy, odwołując się jedynie do ogólnego zapisu ustawy. Mając na uwadze treść art. 153 ppsa, wytyczne sądu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do dalszego postępowania pozostają w sprzeczności z aktami notarialnymi, a więc dokumentami urzędowymi, z których w sposób niebudzący wątpliwości wynika, kto był właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, a więc kto jest podmiotem legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Otrzymując wniosek o przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nadzoru ma obowiązek zbadać czy nie zachodzą przeszkody do wszczęcia tego postępowania, w tym czy z wnioskiem takim wystąpił podmiot legitymujący się przymiotem strony postępowania podstawowego. W niniejszej sprawie wniosek dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, a wobec tego konieczne było ustalenie czy pochodzi on od strony tego postępowania. Alina Jastrzębska, występująca z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] W. z dnia [...] stycznia 1970 r. o wywłaszczeniu pod budowę Domu Dziecka nieruchomości położonej w R. przy ul. C., wywodziła w całym postępowaniu, tj. administracyjnym i sądowoadministracyjnym, iż wywłaszczona została nieruchomość która stanowiła jej własność, jako następcy prawnego K. B.. Organ nadzoru, po zapoznaniu się z aktami sprawy wywłaszczeniowej, stwierdził, że nieruchomość, która została wywłaszczona nie stanowiła własności K. B. od 1930 r., wobec zbycia jej na rzecz M. i P. małż. S. aktem notarialnym z dnia [...] maja 1930 r. A. J. konsekwentnie podnosiła, że nie neguje treści aktów notarialnych, znajdujących się w aktach sprawy wywłaszczeniowej, z których wynika, że K. B. część swojej nieruchomości zbyła w 1930 r. na rzecz ww. osób, a następnie P. S. swoją część nabytej nieruchomości w 1941 r. zbył na rzecz kolejnych osób, jednakże wywłaszczono nieruchomości nie z części zbytej przez K. B. w 1930 r., ale z tej, która w dalszym ciągu pozostawała jej własnością, w chwili wywłaszczenia stanowiąc własność następców prawnych. Tej, jak powiedziano wyżej, konsekwentnie podawanej przez A. J. okoliczności, organ nadzoru nie zbadał. Doprowadziło to do sytuacji, w której nie można było wydać rozstrzygnięcia co do statusu A. J., tj. czy jest ona legitymowana do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, posiadając lub nie przymiot strony postępowania. Nie ma bowiem w sprawie pewności co do przedmiotu wywłaszczenia, bowiem organ nadzoru i A. J. zajmują różne stanowiska w tej kwestii. Wymaga ona zbadania, bowiem ustalenie czyja nieruchomość została wywłaszczona będzie rzutowała na to, kto powinien być stronę postępowania wywłaszczeniowego, tym samym uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i w takiej sytuacji orzeczenie odmawiające A. J. przymiotu strony naruszało prawo, jako przedwczesne, bowiem oparte o niewystarczający materiał dowodowy. Wobec tego konieczne będzie ponowne przeprowadzenie postępowania, przy pomocy dowodów wskazanych przez Sąd, a także i innych, określonych przez kpa, o ile okaże się to konieczne, celem ustalenia przedmiotu wywłaszczenia, a co za tym idzie b. właściciela nieruchomości. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).