II SA/Gd 431/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE T. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 maja 2009r. Nr [...], którą utrzymano mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 grudnia 2008r. Nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku opieką nad dzieckiem P. T. C. na okres od dnia 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. oraz od dnia 1 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2008r. Z uzasadnienia skargi wynika, iż skarżący domaga się uchylenia wskazanych powyżej decyzji. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 149 § 3, art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000r., Dz. U. Nr 98 poz.1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 3 pkt 16, art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. z 2006r. Dz. U. Nr 139 poz. 992 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynika następujący stan faktyczny i prawny: T. C., w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 sierpnia 2008r. uznającym art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z Konstytucją, zwrócił się z wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2008r. o wznowienie postępowania. Prezydenta Miasta decyzją z dnia 5 grudnia 2008r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż skoro w okresie zasiłkowym 2006/2007 i 2007/2008 T. C. nie składał wniosków o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna P. C., co spowodowało, że w sprawach tych nie zostały wydane decyzje administracyjne, to niedopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego. Ponadto organ I instancji podał, że wymienione we wniosku wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie odnoszą się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Od powyższej decyzji T. C. wniósł odwołanie domagając się o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Odwołujący podał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w okresie 2005/2006 otrzymał należne świadczenia pielęgnacyjne na syna P.. Również obecnie otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne na rok 2008/2009 przyznane na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei w okresie zasiłkowym 2006/2007 i 2007/2008 nie przyjęto jego wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczył, że w obu tych okresach zasiłkowych składał wnioski o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak pracownica Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) odmówiła ich przyjęcia. Podał, że świadkiem tego zdarzenia jest jego żona – K. C., która w tych okresach zasiłkowych składała wniosek na drugiego syna – M. C., i mając odwołującego pisemne upoważnienie chciała złożyć dwa wnioski. Odwołujący podniósł, iż pracownicy MOPS powinni byli przyjąć jego wnioski i ewentualnie wydać decyzję odmowną i wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego w celu interpretacji ustawy, czyli art. 17 ust. 5 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na jego niejasność. Odnośnie twierdzenia organu I instancji, że wymienione wyroki TK dotyczą osoby innej niż rodzic dziecka, na której zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny wobec tej osoby, a także osoby ustanowionej rodziną zastępczą spokrewnioną otrzymującą do dnia 30 kwietnia 2004r. zasiłek stały, na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, w ocenie odwołującego jest ono niesłuszne, bowiem w wyrokach TK, jego zdaniem właśnie rozszerzono opiekę nad osobami potrzebującymi opieki dając pieniądze osobom, które się opiekują, a nie są rodzicami. Jednocześnie odwołujący podkreślił, że choroba synów pogłębia się - chorują na postępujący zanik mięśni i potrzebują więcej opieki i pieniędzy na lekarstwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia z dnia 25 maja 2009r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. warunkiem koniecznym rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania jest istnienie ostatecznej decyzji administracyjnej. Brak tej pozytywnej przesłanki skutkuje niemożnością wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie. Wykroczenie poza granice wskazane w art. 145 § 1 k.p.a. przez rozpoznanie sprawy nie zakończonej decyzją ostateczną bądź sprawy, która nie była w ogóle przedmiotem postępowania administracyjnego, stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w wydanej w takim trybie (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1992 w sprawie sygn. akt SA/Wr 534/92 opublikowany w ONSA z 1993r. Nr 4, poz. 92) Artykuł 145a § 1 i § 2 k.p.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W powyższej sytuacji skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Aby więc można było wznowić postępowanie administracyjne na tej podstawie muszą być spełnione dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest zakończenie sprawy decyzją ostateczną, gdyż wznowienie postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Druga przesłanka wiąże się z wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W ocenie organu bezspornym jest, że w okresach, na które powołuje się odwołujący w swoim wniosku o wznowienie postępowania nie została wydana żadna decyzja odmawiająca stronie przyznania przedmiotowego świadczenia na syna odwołującego się - P. Jeżeli zatem w niniejszej sprawie nie istnieje pozytywna przesłanka tj. ostateczna decyzja (decyzje), nie ma podstaw do podjęcia przez Kolegium oceny zasadności wniosku odwołującego o wznowienie postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie także nie ma znaczenia podnoszona przez odwołującego sprawa odmowy przyjęcia przez organ I instancji wniosków jego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na syna P., w okresach wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli sytuacja taka rzeczywiście miała miejsce to odwołujący powinien był np. złożyć swój wniosek (wnioski) w MOPS w Gdańsku na dziennik podawczy albo przesłać go pocztą, a następnie oczekiwać na jego rozstrzygnięcie stosowną decyzją. T. C. we wniesionej skardze podtrzymał argumentację podniesioną w odwołaniu, zarzucając nadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 63 pkt 1 i pkt 4 k.p.a. poprzez nieprzyjęcie przez organ składanych przez niego wniosków, co spowodowało również naruszenie art. 12, art. 35 i art. 38 k.p.a. oraz art. 145, art. 160, art. 221 pkt 1-3, art. 223 k.p.a.; naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielanie prawidłowej informacji mającej wpływ na ustalenie prawa do uzyskania spornego świadczenia. W jego ocenie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 pkt 3-5, oraz ust. 2 pkt 1-4, art. 2, art. 3 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez pozbawienie go podstawowych form pomocy wynikających z tej ustawy. Skarżący dodatkowo powołał się na swoją trudną sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga T. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa powyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie orzekające organy odmówiły stronie skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego uznając, iż brak jest istnienia koniecznej przesłanki do wznowienia postępowania, którą stanowiłoby zakończone decyzją ostateczną dotknięte kwalifikowaną wadą, postępowanie administracyjne. Stwierdzić należy, że istotnie tego rodzaju postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad P. T. C. w okresie od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. nie toczyło się przed organem uprawnionym do jego przyznania. Okoliczność ta nie jest przedmiotem sporu, natomiast zarzuty skarżącego kierowane są przeciwko działalności organu, który, zdaniem skarżącego, uniemożliwił mu złożenie wniosku o przyznanie w/w świadczenia, uzasadniając, iż treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych uniemożliwia przyznanie tego rodzaju świadczenia w sytuacji rodzinnej, w jakiej znajduje się skarżący. Istotnie interpretacja powołanego przepisu w okresie o którym wyżej, budziła uzasadnione wątpliwości, czego dowodem jest skierowanie pytania o konstytucyjność w/w przepisu do Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji Trybunał wyrokiem z dnia 31 lipca 2008 r. uznał art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z Konstytucją. Należy w tym miejscu przytoczyć art. 145a k.p.a., który stanowi co następuje: § 1. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Trafnie przyjęły orzekające w sprawie organy, że w sytuacji, której dotyczy wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga, brak decyzji przesądził o braku podstaw dla wznowienia postępowania w wynikającym z art. 145a trybie postępowania. Nadmienić tu należy, że wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w sytuacji jeżeli takie postępowanie się toczyło i zostało zakończone decyzją ostateczną (art. 16 § 1 w zw.art.145 k.p.a.). Należy ono do kategorii postępowań nadzwyczajnych, w którym to postępowaniu następuje w przypadkach wymienionych ustawowo - również w przypadku wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (wskazany tu art. 145 a k.p.a.) - ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Brak decyzji ostatecznej, bez względu na przyczyny dla których nie została wydana, czyni niedopuszczalnym prowadzenie postępowania we wskazanym wyżej trybie. W ocenie Sądu uchybieniem organu jest wszczęcie postępowania, a w sytuacji w której już zostało wszczęte podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art.105 k.p.a.). Uchybienie powyższe jako nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy nie uzasadniało uchylenia zaskarżonej decyzji - art.145 § 1 pkt 1 c in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.) Na marginesie można tu jedynie wskazać, że instytucja pomocy społecznej jest formą polityki społecznej Państwa, która realizowana bywa w różny sposób i w niewątpliwie trudnej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, ma on możliwość ubiegania się o przyznanie pomocy w innej formie wynikającej z ustawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.