III OSK 1323/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 425/18 w sprawie ze skargi E.S. na bezczynność Rzecznika Praw Dziecka w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostepnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Wa 425/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.S. (dalej: "skarżąca") na bezczynność Rzecznika Praw Dziecka (dalej: "RPD" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej – oddalił skargę. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wnioskiem z [...] lutego 2018 r. skarżąca wystąpiła do RPD o udostępnienie informacji publicznej poprzez: 1) udostępnienie informacji publicznej w zakresie rejestru umów zawartych przez RPD w okresie od [...] stycznia 2008 r. do [...] lutego 2018 r., w treści i formie przypominającej tabelę znajdującą się na stronie BIP organu, zawierającej co najmniej kolumny: liczba porządkowa umowy, jej przedmiot, wykonawca, wartość, okres obowiązywania, skan umowy w formacie pdf - poprzez umieszczenie tej tabeli w BIP organu w zakładce Rejestr Umów, zaś w razie niemożności przygotowania tabeli i braku na stronie BIP zakładki "Rejestr umów", 2) udostępnienie skanów wszystkich umów zawartych przez RPD w okresie od [...] stycznia 2008 r. do [...] lutego 2018 r. poprzez przesłanie na wskazany we wniosku adres e-mail. Pismem z [...] marca 2018 r. RPD poinformował skarżącą, że w dniu [...] maja 2017 r. złożyła ona tożsamy wniosek, na który została udzielona jej odpowiedź w dniu [...] maja 2017 r. W związku z tym organ przesłał skarżącej w załączeniu odpowiedź udzieloną poprzednio, gdyż stan faktyczny i prawny nie zmienił się. RPD pismem z [...] kwietnia 2018 r. poinformował skarżącą, że żądane przez nią informacje mają charakter informacji przetworzonej, gdyż organ nie jest w posiadaniu informacji o jakie się zwraca i aby informacja mogła być udzielona, musiałby żądaną informację specjalnie przygotować oraz wytworzyć nowy niebędący w posiadaniu biura dokument, który spełniałby kryteria i wymagania zawarte we wniosku. Udzielenie odpowiedzi wymagałoby analizy dokumentów źródłowych, sporządzenia wykazów oraz sporządzenia na ich podstawie informacji, o jakie się zwróciła skarżąca. Decyzją z [...] maja 2018 r. RPD po rozpoznaniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej objętej wnioskiem z [...] lutego 2018 r., z dnia [...] marca 2018 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2018 r. - odmówił udostępnienia informacji publicznej. W dniu [...] czerwca 2018 r. skarżąca wniosła do WSA skargę na bezczynność RPD w przedmiocie nieudzielenia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej przetworzonej, w związku z czym wniosła o zobowiązanie RPD do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę RPD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. RPD wskazał, że skarżąca od kilku lat toczy sprawy sądowe z byłym mężem, którego pełnomocnikiem jest doradca prawny organu, a ponieważ nie kończą się one zgodnie z jej oczekiwaniami, używa państwowego urzędu, jako narzędzia do własnych rozgrywek i partykularnych interesów oraz do pomawiania funkcyjnych pracowników. RPD podał też, że przesyłana przez skarżącą ilość wniosków w zakresie dostępu do informacji publicznej nie wskazuje, iż zwraca się ona o te informacje z uwagi na szczególny interes publiczny, co może świadczyć o nadużyciu prawa do udostępnienia informacji publicznej wbrew jej celowi i funkcji. RPD stwierdził, że nie dopuścił się bezczynności w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż podjął wymagane prawem działania związane z rozpatrzeniem złożonego wniosku i udzieleniem nań odpowiedzi. W ocenie organu nie został wykazany szczególny interes publiczny, który uzasadniałby przekazanie skarżącej informacji przetworzonych specjalnie przygotowanych, w związku z czym wydał decyzję odmawiającą udzielenia żądanych informacji. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że RPD jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm., dalej: "u.d.i.p."), zaś żądane we wniosku informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. WSA wskazał, że jak wynika z akt sprawy wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu [...] lutego 2018 r. Z kolei pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ wezwał skarżącą o wskazanie szczególnie istotnego interesu publicznego. W dniu [...] kwietnia 2018 r. wpłynęła odpowiedź skarżącej. Organ decyzją z dnia [...] maja 2018 r. odmówił skarżącej udostępnienia informacji publicznej w całości. W ocenie WSA oznacza to, że bezczynność w postępowaniu organu nie miała miejsca. Z opisanych powyżej czynności wynika, że organ prowadził postępowanie terminowo. Zdaniem WSA, RPD nie pozostawał, w momencie złożenia skargi, w bezczynności, skoro skarga została złożona w dniu [...] czerwca 2018 r., decyzję zaś wydał w dniu [...] maja 2018 r. Jednocześnie WSA wyjaśnił, że nie mógł skontrolować powyższej decyzji w niniejszym postępowaniu, ponieważ jego przedmiotem jest wyłącznie bezczynność organu w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tymczasem kontrola legalności decyzji dokonywana jest w odrębnym postępowaniu. Natomiast sam fakt niezadowolenia skarżącej ze sposobu załatwienia ich sprawy w żadnym wypadku nie uprawnia do formułowania zarzutów skargi o braku udzielenia informacji publicznej. Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 134 § 1 oraz art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i nierozstrzygnięcie skargi w zakresie zarzutu niezgodnej z prawem odmowy udzielenia informacji publicznej oraz art. 119 pkt 4 p.p.s.a. poprzez niesłuszne przyjęcie, że przedmiotem skargi była bezczynność organu, a nie odmowa udzielenia informacji publicznej, skutkiem czego błędnie rozpoznawano sprawę w trybie uproszczonym. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a." Naruszenie cytowanego przepisu skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że Sąd pierwszej instancji błędnie potraktował wniesioną przez nią skargę z [...] czerwca 2018 roku, jako skargę na bezczynność Rzecznika Praw Dziecka, podczas gdy z jej treści wynikało, iż była to skarga na "odmowę udzielenia informacji publicznej". Z oceną tą nie można się zgodzić. Skarga z dnia [...] czerwca 2018 roku została zatytułowana: "Skarga na odmowę udzielenia informacji publicznej przez Rzecznika Praw Dziecka". We wstępnej części skargi, jako podstawę prawną jej wniesienia powołano art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Powołany przez skarżącą przepis stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dalej we wstępie skargi podano wprost: "wnoszę skargę na bezczynność Rzecznika Praw Dziecka, zarzucając naruszenie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) poprzez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wnoszę: 1) zobowiązanie Rzecznika Praw Dziecka do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2) zasądzenie kosztów postępowania." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści skargi bezspornie wynika, co jest jej przedmiotem. Skarżąca podała, że skarży bezczynność organu, powołała się na art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., który stanowi kompetencyjne umocowanie sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność i wniosła o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej, a zatem o wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z ustaloną w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. formułą orzeczenia uwzględniającego skargę na bezczynność. Odnotować również należy, że w dniu [...] lipca 2018 roku skarżąca kasacyjnie otrzymała odpis odpowiedzi na skargę, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz pouczenie o możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. W każdym z tych pism znajdowała się informacja, że wniesiona skarga dotyczy bezczynności Rzecznika Praw Dziecka; Rzecznik Praw Dziecka wniósł o oddalenie skargi na bezczynność przedstawiając argumenty uzasadniające zajęte stanowisko, wezwanie do uiszczenia wpisu wprost odnosiło się do "skargi z dnia [...] czerwca 2018 roku na bezczynność Rzecznika Praw Dziecka", podobnie jak informacja o możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Skarżąca do dnia wydania przez WSA wyroku z 7 grudnia 2018 roku takiej kwalifikacji swojej skargi nie kwestionowała. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że skarżąca stosownie do wymogów z art. 57 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. określiła przedmiot zaskarżenia – bezczynność oraz organ, któremu ową bezczynność zarzuca. Nie podlegał uwzględnieniu zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. Powołany przepis określa termin sporządzenia uzasadnienia wyroku przez wojewódzki sąd administracyjny. Kwestionowanie prawidłowości zastosowania art. 141 § 1 p.p.s.a. z powołaniem się na brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi nie mogło więc odnieść oczekiwanych przez skarżącą kasacyjnie skutków procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Powołany przepis pozwala na rozpoznanie w trybie uproszczonym sprawy ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Potwierdzenie prawidłowości zakwalifikowania wniesionej skargi, jako skargi na bezczynność nie daje podstaw do kwestionowania legalności rozpoznania jej w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.