II SA/Rz 186/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. rekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia działek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...]. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., Nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Z. B. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazano, że powołaną wyżej decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia działki nr 2117 z działkami nr 2122/3, 2120/2, 2122/5 oraz 2122/6 we wsi K. i przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Odwołanie od tej decyzji złożyła Z. B., podnosząc iż sprawa była już przedmiotem rozstrzygania sądu oraz kwestionując ustalenia geodety w zakresie przebiegu spornej granicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przytoczył treść art. 29 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wskazało również na art. 34 tej ustawy, stosownie do którego jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, upoważniony tymczasowo geodeta utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), zaś organ ten umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. W ocenie SKO, w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania istnieje spór dotyczący przebiegu granicy pomiędzy wskazanymi we wniosku o rozgraniczenie działkami. Wobec zatem niemożności zawarcia ugody w sprawie przebiegu tej granicy ani też dokładnego jej wskazania celem wydania decyzji administracyjnej, koniecznym stało się przedstawienie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji podkreślił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje aby sprawa rozgraniczenia była rozstrzygana wcześniej w trybie sądowym. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż posiada wiedzę odnośnie przywołanych w odwołaniu wyroków tj. Sądu Rejonowego w L. z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt [...] oraz wydanego w drugiej instancji wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 24 września 2004 r., sygn. [...] , jednak dotyczyły one, zdaniem organu, innego zagadnienia. Przedmiotem rozstrzygania przez sądy powszechne była bowiem kwestia czy sporny teren stanowi własność powodów tj. m. in. strony odwołującej się i w związku z tym czy zasługuje na ochronę negatoryjną przed naruszeniami przez osoby nie będące właścicielami. W przedstawionych wyrokach brak natomiast rozstrzygnięcia w przedmiocie rozgraniczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż wyroki te mają istotne znaczenie w sprawie, w świetle § 3 i § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (Dz. U. Nr 45, poz. 453) stanowiąc podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła Z. B. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, iż nie zgadza się ze sporządzoną w sprawie opinią biegłego geodety. Podniosła, iż sądy powszechne - w powołanych przez nią już w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyrokach - przesądziły kwestię własności spornego gruntu. Niezrozumiałym jest, fakt nieuwzględnienia tych orzeczeń przez organ odwoławczy. W uzupełnieniu skargi Z. B. podała, iż na załączonej do tego uzupełnienia kopii mapy zasadniczej - ewidencyjnej w skali 1:2000 wyraźnie widać paliki wskazujące dokładnie przebieg granicy miedzy jej działką nr 2122/3 oraz działką nr 2117, tymczasem istnienia tych palików nie uwzględnił biegły geodeta. Na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił również wadliwość sporządzenia protokołu granicznego oraz brak udziału w sprawie następców prawnych L. K., który jest współwłaścicielem działki nr 2117. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego kwestii zaznaczenia granicy działki palikami, organ podniósł, iż paliki takie nie stanowią znaków granicznych w rozumieniu § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach dokonywanej kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga Stan sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. A. K. wnioskiem z dnia 20.11.2006 r. domagała się wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego między innymi pomiędzy działką nr 2117, a działkami 2122/3, 2120/2, 2122/5 i 2122/6 położonymi w K. Organ I instancji po wszczęciu postępowania w tej sprawie umorzył je wskazując, że pomimo starań geodety nie doszło do ustalenia granic między tymi działkami, każda ze stron wskazuje na różny przebieg granicy, a ustalenia geodety są inne niż wskazania stron. Podstawę prawną przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego stanowią przepisy art. 29 i n. ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą. Przepisy te przewidują, że czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli jest brak takich danych lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej. Wójt wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 i 2 ustawy w przypadku sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji przez wójta upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi. Wójt umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Ostatni z powołanych przepisów stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji. W kontekście prawidłowości zastosowania tego przepisu podlega kontroli Sądu legalność zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że została ona wydana z naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji z naruszeniem przepisu art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy stwierdził, że upoważniony geodeta w sposób prawidłowy wykonał czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oraz stwierdził zgodność sporządzonych dokumentów z przepisami. Zgodnie z przepisem § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14.03.1999 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 453) protokół graniczny powinien zawierać między innymi datę sporządzenia dokumentu oraz podpisy stron i geodety. Protokół graniczny sporządzony przez geodetę zawiera jedynie podpisy A. K. i M. B. Pozostałe strony podpisu pod protokołem nie złożyły. W takiej sytuacji nie można stwierdzić, czy zapisane w protokole oświadczenia stron są zgodne z rzeczywistością oraz czy protokół został stronom odczytany. Powyższe uchybienia czynią wadliwym sporządzony protokół graniczny, a więc stwierdzenie przez Wójta, że upoważniony geodeta w sposób prawidłowy wykonał czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oraz stwierdził zgodność sporządzonych dokumentów z przepisami dotknięte jest wadą. Ponieważ czynność ustalenia granicy, której przebieg odzwierciedla protokół graniczny jest podstawową czynnością przy przeprowadzaniu postępowania rozgraniczeniowego to protokół sporządzony z tak istotnymi wadami, jak stwierdzone przez Sąd w niniejszym postępowaniu powoduje, że wydane w oparciu o jego ustalenia decyzje nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ w pierwszej kolejności zwróci uprawnionemu geodecie dokumentację do poprawienia i uzupełnienia. Należy również wskazać organom, że w świetle brzmienia przepisu art. 34 ust. 1 i 2 ustawy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy z urzędu sądowi może być wydana dopiero wówczas, gdy nie doszło do zawarcia ugody przewidzianej w art. 31 ust. 4 ustawy oraz gdy nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron w rozumieniu art. 31 ust. 2 i 3 ustawy. Organy obu instancji nie rozważyły w żaden sposób możliwości ustalenia przebiegu granic w oparciu o zebrane dowody. W tym zakresie uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów wynikających z przepisu art. 107 § 3 KPA. Jednym z dowodów, które muszą wziąć organy pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy jest wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 30.03.2004 r. wydany w sprawie [...]. Wyrok ten wbrew ustaleniom uprawnionego geodety nie rozstrzygał sprawy o ochronę posiadania lecz sprawę o ochronę własności działek nr 2122/3 i 2120/2 w K. Podkreślić jednak należy, że wyrokiem tym nie dokonano rozgraniczenia i w sprawie zakończonej tym wyrokiem nie brała udziału A. K., tak więc opinia biegłego geodety będąca podstawą do wydania wyroku w sprawie [...]nie będzie w żaden sposób organów wiązała, będzie natomiast jednym z dowodów w sprawie i na równi z innymi dowodami podlegać będzie ich ocenie. Nie jest uzasadniony zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącej podczas rozprawy w dniu 11.09.2008 r. dotyczący braku udziału w postępowaniu L. K. lub jego następców prawnych. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (k-41) wypisu z rejestru gruntów wynika, że wyłączną właścicielką działki nr 2117 w K. jest A. K. Ponownie rozpoznając sprawę organy w pierwszej kolejności spowodują poprawienie i uzupełnienie dokumentacji przez uprawnionego geodetę. W przypadku kiedy strony nie zawrą ugody organy najpierw rozważą możliwość wydania decyzji w oparciu o zebrane dowody lub zgodne oświadczenia stron. Rozważanie te muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych przez nie decyzji. Dopiero po stwierdzeniu że nie ma podstaw do wydania decyzji w oparciu o zebrane dowody lub zgodne oświadczenia stron organ będzie mógł wydać decyzję o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzeniu sądowi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.