II FSK 1748/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia del. WSA Andrzej Jagiełło (sprawozdawca), Protokolant Karolina Zarzycka-Ciołkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 601/11 w sprawie ze skargi B. R. i S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 26 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężne za 2011 r. postanawia: 1) odrzucić skargę kasacyjną, 2) zasądzić od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na rzecz adwokata K. J. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 601/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę B. R. i S. R. (dalej jako skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 26 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. 1.2. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: decyzją z 14 kwietnia 2011r. Burmistrz N. wymierzył skarżącym łączne zobowiązanie podatkowe za 2011 r. kwocie 59 zł. Za podstawę wymiaru podatku przyjął dla podatku rolnego powierzchnię użytków rolnych 0,0669 ha (nie podlegających opodatkowaniu) a dla podatku od nieruchomości powierzchnię budynków mieszkalnych lub ich części 45,17 m2 i powierzchnię gruntów pozostałych 195,60 m2. S. R. w odwołaniu zakwestionował sposób naliczenia podatku od nieruchomości za 2011 r. wskazując, iż powierzchnia mieszkania wynosi 38,17 m 2, a nie 45 m2 i nie posiada piwnicy ponieważ sąsiedzi niezasadnie zajmują części użytkowe budynku, w tym także piwnice. Decyzją z dnia 26 lipca 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej . W uzasadnieniu wskazano, że skarżący aktem notarialnym Repertorium [...] z dnia 23 września 1994r. nabyli położone we wsi A. w gminie N.: nieruchomość lokalową o łącznej powierzchni 38,17 m2 wraz z przynależną do niego piwnicą oraz udziałem wynoszącym 1/5 część w elementach wspólnych budynku, z którego lokal ten został wydzielony oraz taki sam udział w działce gruntu pod budynkiem (działka nr [...] o powierzchni 0.0978 ha), udział wynoszący 1/6 część w działce nr [...] o powierzchni 0,0648 ha zabudowanej budynkiem gospodarczym z prawem korzystania z segmentu w nim i działkę ogródkową o powierzchni 0,0669 ha. Wskazując na treść art. 3 ust. 1, ust. 4, ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r., Nr 95, poz. 613 ze zm. - dalej: u.p.o.l.), organ wyjaśnił, iż nieruchomość lub obiekt budowlany stanowiący współwłasność lub znajdujący się we współposiadaniu stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, tj musi być opodatkowany w odrębnej decyzji obejmującej wszystkie osoby będące ich współwłaścicielami. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji właściwie, zatem wymierzył zobowiązanie podatkowe za nieruchomość lokalową oraz grunty rolne i prawidłowo pominął posiadane we współwłasności wraz z innymi osobami pozostałe grunty z obiekt budowlanym. Odnosząc się do podnoszonej kwestii opodatkowania piwnicy Kolegium wskazało, iż podatnicy aktem notarialnym nabyli m.in. lokal mieszkalny o powierzchni 38,17 m2 wraz z przynależną do niego piwnicą a składając w dniu 23 lutego 1997 r. wykaz nieruchomości wykazali do opodatkowania powierzchnię 45,17 m2 budynku mieszkalnego (w tym powierzchnię piwnicy). Taką samą powierzchnię lokalu mieszkalnego wraz z piwnicą podatnik wskazał w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, złożonej w dniu 7 marca 2007r. Powierzchnia piwnicy, jako część budynku przynależna do lokalu mieszkalnego, powiększa jego powierzchnię mieszkalną, stanowiącą podstawę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. 1.3. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie B. R. i S. R. odnosząc się do treści aktu notarialnego twierdzili, że są właścicielami mieszkania o powierzchni 38,17 m2, w tym wliczona jest piwnica. Wskazali nadto, ze nie posiadają piwnicy i nigdy jej nie otrzymali, a Urząd Miejski przez 20 lat nie uczynił nic, aby sprawę załatwić prawidłowo. 1.4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd przypomniał, że przedmiotem kontroli była decyzja organu podatkowego, w której dokonano skarżącym wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości na 2011 rok, przyjmując do opodatkowania budynki mieszkalne i ich części o powierzchni 45,17 m2, zgodnie z informacją podatnika z dnia 7 marca 2007 r. o nieruchomościach i obiektach budowlanych a kwestię sporną stanowi powierzchnia tychże budynków liczona wraz z piwnicą. Jako podstawę prawną swoich rozważań Sąd wskazał przepisy: art. 3 ust. 1, ust. 4, ust. 5, art. 4, art. 1a ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 7, art. 6 ust. 6 u.p.o.l., uznając iż, w rozpoznawanej sprawie w świetle art. 3 ust. 1 u.p.o.l. jasno wynika, że dla powstania obowiązku podatkowego istotnym jest tylko fakt pozostawania podmiotem prawa własności lub innej formy prawnego władztwa nad rzeczą. Podatek od nieruchomości, jest podatkiem majątkowym, nakładanym na podatnika nie z tytułu osiągania określonych przychodów, a z tytułu samego posiadania gruntu, budynku czy też budowli. Podatek ten został powiązany przez ustawodawcę z faktem uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości, który implikuje zarazem obowiązek ponoszenia ciężarów fiskalnych w wysokości wynikającej ze stosownej uchwały rady gminy (art. 5 u.p.o.l.). Podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia podatku od nieruchomości na gruncie art. 3 u.p.o.l. są właściciele, użytkownicy wieczyści lub posiadacze przedmiotów opodatkowania oraz inne osoby wskazane w przywołanym przepisie. Osoba podatnika podatku od nieruchomości jest ustalana przez organ podatkowy min. na podstawie informacji o nieruchomości składanych przez osoby fizyczne (art. 6 ust. 6 i 9 u.p.o.l.). Dopiero w przypadku braku takich dokumentów, organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wymierza podatek na podstawie posiadanych i uzyskanych w wyniku postępowania informacji. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i w niniejszej sprawie organy podatkowe wymierzając podatek od nieruchomości oparły się o informacje złożone przez podatnika. Skarżący składając 23 lutego 1997 r. wykaz nieruchomości zadeklarował do opodatkowania powierzchnię 45,17 m2 budynku mieszkalnego (w tym powierzchnię piwnicy). Taką samą powierzchnię lokalu mieszkalnego wraz z piwnicą wskazał w informacji z dnia 7 marca 2007r. Dokumenty te, zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l., były podstawą wymierzenia podatku rolnego i od nieruchomości za 2011r. Organy uwzględniły również inne dokumenty takie jak: akt notarialny z dnia 23 września 1994r., protokół obmiaru z dnia 18 marca 1989 r. oraz wypis z ewidencji gruntów i budynków, które potwierdzały zadeklarowaną przez podatnika powierzchnię 45,17 m2. Z protokołu obmiaru wynikało bowiem, że powierzchnia mieszkania stanowi 38,17m2, natomiast piwnicy 7,50 m2. Również z aktu notarialnego wynika, że skarżący nabyli lokal mieszkalny nr 1 wraz z przynależną do niego piwnicą i na tle tego sformułowania nie można uznać, że nabyli powierzchnię użytkową mieszkania (38,17 m2), liczoną łącznie z piwnicą. Powierzchnia piwnicy, jako część budynku przynależna do lokalu mieszkalnego, powiększa bowiem powierzchnię mieszkalną danego lokalu, stanowiącą podstawę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Podatnicy, na każdym stadium postępowania kwestionowali ustalenie powierzchni budynków mieszkalnych i ich części, ale nie wskazali konkretnych dokumentów lub innych dowodów, które stanowiłyby o innej powierzchni. W ocenie Sądu, brak było bowiem takich dokumentów i dowodów z uwagi na fakt, iż skarżący są właścicielami całej opodatkowanej powierzchni. Z treści pism podatników wynika, iż mogą nie być w posiadaniu własnej piwnicy, bowiem użytkuje ją ktoś inny, ale jako właściciele są zobowiązani do ponoszenia podatku zgodnie z wykazanym stanem własności. Organy dokonały wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, w tym także na podstawie informacji złożonych przez skarżących i nie jest ich rolą rozstrzyganie sporów sąsiedzkich. W ocenie Sądu, w decyzjach podatkowych prawidłowo przyjęto do opodatkowania budynków mieszkalnych i ich części powierzchnię 45,17 m². 2.1. S.R., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu (adwokata), zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną i wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając mu: - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270), a to: a) art. 7 i 8 kpa poprzez dokładne niewyjaśnienie sprawy, w szczególności czy rzeczywiście skarżącemu zasadnie naliczany jest podatek od powierzchni 45,17 m² nieruchomości lokalowej wraz z przynależną do niego piwnicą, której faktycznie nie posiada; b) art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności błędne ustalenie, iż skarżący złożył informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych w dniu 27.02.1997 r. i 07.03.2007 r. podczas gdy w jego przekonaniu złożyła je K. Z. – pracownica Wydziału Finansowego Gminy N. Skarżący zakwestionował wysokość naliczonego podatku od nieruchomości za 2011 r. w łącznej kwocie 59 zł, bowiem uważa, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 38,17 m² i nie posiada piwnicy, a wysokość podatku naliczana jest za mieszkanie o powierzchni 45,17 m² wraz z przynależną piwnicą. Jego zdaniem ustalenie zobowiązania podatkowego w oparciu o akt notarialny, zawierający zapis, że S. R. i B. R. nabywają na własność lokal mieszkalny o powierzchni 38,17 m² wraz z przynależną do niego piwnicą, której powierzchnia nie jest w tym akcie wskazana, jest niezasadne, podobnie jak ustalanie podstawy opodatkowania w oparciu o informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych z 27 lutego1997 r. oraz z 7 marca 2007 r. Organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wymierzyć podatek na podstawie posiadanych i uzyskanych w wyniku postępowania informacji. Zaniechanie to, zdaniem autora skargi kasacyjnej, stanowi naruszenie zasad określonych w art. 7 i 77 kpa, które to przepisy zostały recypowane do postępowania przed sądem po myśli art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74,poz.368). 2.2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie złożyło odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1 skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Zgodnie natomiast z art. 180 p.p.s.a., przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej jest zobowiązany zbadać czy odpowiada ona stawianym jej wymogom formalnym, określonym w art. 176 p.p.s.a. Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym i dlatego objęta została przymusem profesjonalnego zastępstwa w jej sporządzeniu (adwokat, radca prawny oraz w określonych kategoriach spraw – doradca podatkowy i rzecznik patentowy), o ile wnoszący ją nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 175 § 2 p.p.s.a. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przewidują dla tego pisma szczególne wymogi konstrukcyjne. Wskazany przepis art. 176 p.p.s.a. dzieli wymogi formalne skargi kasacyjnej na dwie grupy. Po pierwsze musi ona czynić zadość wymaganiom przepisanym dla każdego pisma w postępowaniu sądowym, określonym w art 46 i 47 p.p.s.a. Należą do nich: oznaczenie sądu, do którego jest ono kierowane, imię i nazwisko stron lub ich nazwa, oznaczenie ich przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowa wniosku lub oświadczenia, podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, wymienienie załączników, przy pierwszym piśmie w sprawie również oznaczenie miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń albo siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, określenie przedmiotu sprawy. Do pisma należy również dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli wnosi je pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa a nadto odpisy pisma i załączników dla doręczenia ich stronom. Jeżeli skarga kasacyjna strony nie odpowiada tym wymogom i uniemożliwia to nadanie jej dalszego biegu, przewodniczący wzywa stronę do ich uzupełnienia lub poprawienia pod rygorem jej odrzucenia, zgodnie z art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Po drugie, do wymogów właściwych tylko dla skargi kasacyjnej należą: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jeśli pismo nie odpowiada warunkom szczególnym, właściwym tylko dla skargi kasacyjnej, to braków tych nie można usunąć w trybie przewidzianym dla braków formalnych wskazane w pierwszej grupie. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. mający zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z mocy art. 193 p.p.s.a. dotyczy tylko usuwania braków wskazanych w art. 46 i 47 p.p.s.a. a ustawa nie zawiera regulacji dotyczących usuwania braków formalnych skargi kasacyjnej innych niż wymogi formalne dotyczące wszystkich pism procesowych.Nadto, stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W świetle powyższych uregulowań, nie ulega wątpliwości, że prawidłowa konstrukcja zarzutów kasacyjnych wymaga precyzyjnego określenia przepisów prawa, które zdaniem strony skarżącej zostały naruszone. W ramach podstawy kasacyjnej należy zatem jednoznacznie określić zarówno właściwy akt prawny, jak i konkretna jego jednostkę redakcyjną pozwalająca zidentyfikować naruszoną normę prawną. Zarzut naruszenia prawa materialnego musi wskazywać na formę jego naruszenia (błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie) a zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazywać, że przypisywane Sądowi pierwszej instancji uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest nadto wykazanie w jej uzasadnieniu, że postawione zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i przez to zasługują na uwzględnienie (por także post. NSA: z 15.06.2012 r., sygn. akt I FSK 691/12; z 19.03.2013 r., sygn. akt II GSK 324/12; z 23.10.2013 r., sygn. akt II FSK 2444/13 – publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl a nadto: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 3 Wydanie. Warszawa 2009 str. 467 i nast.). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczną ocenę zaskarżonego orzeczenia z uwagi na zasadę związania granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1p.p.s.a.) i w konsekwencji podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Nie wyklucza takiej konkluzji uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 ( https://orzeczenia.nsa.gov.pl) w której sformułowana została teza, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 i art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Nawet liberalne podejście do sposobu sformułowania zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy zarzuty te zostały odniesione do zindywidualizowanych przepisów mających zastosowanie w sprawie a które zdaniem autora skargi kasacyjnej zostały naruszone. Ten brak nie może zostać usunięty w toku kontroli kasacyjnej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się intencji wnoszącego skargę kasacyjną, nie jest również ani zobowiązany ani uprawniony do formułowania czy precyzowania zarzutów kasacyjnych, bądź poszukiwać za nią naruszeń prawa jakich mógł dopuścić się sąd pierwszej instancji (por. wyroki NSA z 19.10.2010 r., sygn. akt II FSK 1290/09; z 10.12.2010 r., sygn.. akt II FSK 1389/09 i post. NSA z 19.03.2013 r., sygn. II GSK 324/13; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia przytoczonych standardów ustawowych nawet w minimalnym zakresie umożliwiającym merytoryczną ocenę zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. Uwagi te odnoszą się zarówno do postawionego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu, jak i jej uzasadnienia. Ich treści nie sposób, bowiem powiązać z procesem stosowania prawa przez Sąd pierwszej instancji, który znalazł szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku. Jej autor formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania zarzucił naruszenie przez Sąd przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa, które nie miały zastosowania zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Należy zauważyć, ze postępowanie w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego nie toczyło się na podstawie przepisów tego aktu prawnego (Kodeksu postępowania administracyjnego), lecz w trybie Ordynacji podatkowej. Należy także zauważyć, że ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), do której odwołano się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Tak skonstruowana skarga kasacyjna nie odpowiada wymogom ustawowym i zawiera nieusuwalne braki, które nie pozwalają na merytoryczną ocenę zaskarżonego wyroku, co w świetle art. 178 p.p.s.a. skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej. 3.2 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Na podstawie, zaś art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu, reprezentującego stronę w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynagrodzenia za udział w rozprawie.