II GZ 1248/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1050/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w sprawie ze skargi A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1050/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), w sprawie ze skargi A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania odmówił wstrzymania, na wniosek A. M., wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w skardze na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, A. M. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl zaś art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji przywołał stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwe jest wstrzymanie wykonania innych niż zaskarżony bezpośrednio do sądu akt, pod warunkiem, że akty te zostały wydane "w granicach tej samej sprawy" rozumianej, jako sprawa w sensie materialnoprawnym. Tożsamość sprawy w takim ujęciu będą więc wyznaczały elementy stosunku prawnego wynikającego z zaskarżonego aktu, a więc identyczność podmiotowa i przedmiotowa, a także identyczność podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu I instancji, pomiędzy postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] marca 2016 r., a zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2016 r., nie zachodzi tożsamość przedmiotowa. W sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 48.000 zł. Z kolei zakres przedmiotowy zaskarżonego postanowienia, a co za tym idzie granice kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie, wyznacza rozstrzygnięcie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2016 r. Sąd I instancji uznał, że sprawy te nie tworzą tej samej sprawy w znaczeniu materialnym. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nie jest możliwe wnioskowanie o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, od którego strona skarżąca nie wniosła odwołania w ustawowo przewidzianym terminie. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę w całości i wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] marca 2016 r., ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskutek mylnego przyjęcia przez Sąd, że w granicach tej samej sprawy w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. in fine nie mieści się decyzja poprzedzająca zaskarżone postanowienie, podczas gdy art. 61 § 3 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że w granicach tej samej sprawy mieszczą się wszelkie akty lub czynności podjęte przez organ w ramach prowadzonego przez organ postępowania, a także postępowań pozostających w funkcjonalnym związku z postępowaniem, w którym wydano akt lub czynność będące przedmiotem skargi, w której złożono wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W tym w szczególności w granicach tej samej sprawy mieści się decyzja, wobec której organ zaskarżonym skargą postanowieniem stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaakceptowanie wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. prezentowanej przez Sąd I instancji i tym samym przyjęcie zawężonego rozumienia pojęcia "sprawy" na gruncie art. 61 § 3 in fine p.p.s.a. prowadzić może do bezpodstawnego i arbitralnego różnicowania sytuacji prawnej osób, które kwestionują zasadność rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji w I instancji i przyjęcie, że osoba, która wniosła odwołanie w terminie, ale organ mylnie uznał, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, jest de facto zmuszona znosić wykonanie obiektywnie nieprawidłowej decyzji organu I instancji, podczas gdy brak jest obiektywnych podstaw do tak daleko idącego różnicowania sytuacji prawnej takiej osoby i osoby wnoszącej odwołanie w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, natomiast skarżący wnosił o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, od które wniósł odwołanie uznane następnie przez organ odwoławczy za wniesione z uchybieniem terminu. W ocenie skarżącego, z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd na podstawie tego przepisu dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, przy czym skarżący rozumie pojęcie "tej samej sprawy" szeroko, uznjąc, że mieści się w niej również decyzja z dnia [...] marca 2016 r. Aby rozstrzygnąć to zagadnienie, należy ustalić, jak winno się rozumieć sformułowanie "w granicach tej samej sprawy", a w szczególności, czy w granicach sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, mieści się decyzja, od której odwołanie zostało uznane zaskarżonym aktem za spóźnione. Należy zauważyć, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7), w sprawie dotyczącej wprawdzie art. 29 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.), jednak zachowującej aktualność w również po wejściu w życie p.p.s.a., stwierdził, że zwrot "w granicach danej sprawy" użyty w art. 29 ustawy o NSA, dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej. Biorąc powyższe stanowisko pod uwagę, należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej, nie zachodzi tożsamość przedmiotowa postępowania toczącego się w sprawie tej decyzji i zaskarżonego postanowienia (analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II FZ 559/15 oraz z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II GZ 246/10; z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 132/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). O odrębności tych postępowań, świadczy odmienność przedmiotowa, przejawiająca się w tym, że w sprawie, w której Naczelnik Urzędu Celnego w N. wydał swoją decyzję zakres przedmiotowy obejmował kwestię wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, natomiast w sprawie, w której zapadło zaskarżone do Sądu I instancji postanowienie zakres przedmiotowy obejmuje kwestię stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Nie ulega wątpliwości, że sprawy te pozostają ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, jednak ze względu na wzmiankowaną odrębność zakresów przedmiotowych nie można uznać, że tworzą one tę samą sprawę w znaczeniu materialnym. Wobec tego za błędne należy uznać stanowisko wnoszącego zażalenie, że Sąd I instancji był uprawniony do wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.