II GSK 1160/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. w P. Spółki z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 593/10 w sprawie ze skargi P. w P. Spółki z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. w P. Spółki z o.o. z siedzibą w P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. sp. z o.o. w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej zwany GITD) utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Powyższe naruszenie znalazło wyraz w protokole kontroli z dnia [...] października 2009 r. w którym stwierdzono, że kierowca pojazdu okazał kontrolującym kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych, której winieta nie została naklejona na szybę pojazdu, a na odcinku kontrolnym nie został wpisany numer rejestracyjny pojazdu. Zdaniem organu skuteczne uiszczenie opłaty następuje tylko wówczas, gdy oba wymienione wyżej warunki zostaną spełnione łącznie. Organ uznał, że kontrolowany przejazd dokonał się z naruszeniem przepisu art. 42 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125 poz. 874 z 2007 r.; dalej przywoływana jako utd.) i jest podstawą do nałożenia kary na zasadzie art. 92 ust. 1 u.t.d. oraz lp. 4.1. załącznika do utd. Domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji, skargę złożyła Spółka zarzucając naruszenie: art. 2 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r (Dz. U. nr 78 poz. 483); art. 42 ust. 7 u.t.d. w związku z treścią załącznika 4.1. do utd. oraz § 3 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 86 poz. 721; dalej rozporządzenie Ministra Infrastruktury) poprzez błędną wykładnię; art. 7, art. 8 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm., przywoływana dalej jako Kpa.) poprzez wydanie decyzji w oparciu o dokonanie dowolnej i niepełnej oceny stanu faktycznego i prawnego. Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że GITD nie uwzględnił niektórych okoliczności faktycznych sprawy, m.in. nie wziął pod uwagę możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy, dyspozytora ruchu czy pracowników administracyjnych skarżącej, co doprowadziłoby do uznania, że opłata została uiszczona, ponieważ w tym okresie tylko dla tego pojazdu dotychczasowa opłata straciła ważność, a na dowodzie wniesienia opłaty drogowej widnieje adnotacja o zakupie karty drogowej rocznej na potrzeby kontrolowanego autobusu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., oddalając skargę podtrzymał w istocie stanowisko organu. Jak wyjaśnił, powołując art. 42 ust. 1utd., wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transportu drogowego wymaga, z wyłączeniem określonego w tym przepisie rodzaju pojazdów, uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Sąd wskazał na przepis § 3 ust. 1 i ust. 3 – 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który określa w jaki sposób następuje uiszczenie opłaty i kiedy opłata nie może stanowić dowodu opłacenia przejazdu. Wypełnienie karty opłaty polega na wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym. Jak dalej wyjaśnił WSA, kierowca pojazdu poruszającego się po drogach krajowych, zgodnie z art. 87 ust. 1 utd. zobowiązany jest w razie kontroli mieć przy sobie i okazać między innymi ważną kartę opłaty drogowej, która składa się z winiety samoprzylepnej, umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli. W razie niedopełnienia tego obowiązku organ kontroli drogowej może wymierzyć, na podstawie art. 92 ust. 1 utd. karę pieniężną w określonej przepisami wysokości. W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie kara została ustalona w sposób zgodny z prawem, ponieważ kierowca nie umieścił winiety w odpowiedni sposób w pojeździe ani nie wypełnił odpowiednio odcinka kontrolnego, czego wymaga przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. WSA stwierdził, że dowód uiszczenia opłaty stanowić może jedynie wypełniona w sposób opisany w cyt. rozporządzeniu winieta, która pozwala na identyfikowanie opłaty z konkretnym pojazdem. Sąd nie podzielił zarzutów skargi, że w postępowaniu administracyjnym naruszone zostały przepisy art. 7 i 77 § 1 Kpa.; organy administracji publicznej zbadały wyczerpująco okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadziły i oceniły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej wynikającymi ze wskazanej ustawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi zgodnie z przepisem art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270; dalej przywoływana jako p.p.s.a.), Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie: a) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 42 ust. 7 u.t.d., lp. 4.1 załącznika do utd., § 3 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury; b) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kpa., poprzez niezasadne uznanie, iż organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności w sprawie. Kasator powtórzył podnoszoną już w skardze argumentację, a ponadto wskazał, że w jego ocenie błędnie zostało przyjęte przez WSA, że w toku postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Nadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej, to do obowiązków kierowcy pojazdu należy prawidłowe uzupełnienie dokumentów eksploatacyjno – rozliczeniowych, w tym karty drogowej, w sytuacji gdy przedsiębiorca wyposażył go w winietę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok, którym Sąd I instancji uznał za zgodną z prawem decyzję o nałożeniu na skarżącą Spółkę kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczonej opłaty w sytuacji stwierdzonego i niekwestionowanego przez skarżącą braku na karcie opłaty numeru rejestracyjnego pojazdu, którym wykonywany był przewóz oraz nienaklejenia winiety na szybie tego pojazdu. Skarga kasacyjna, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy wskazuje, że dla wyniku sprawy mają one istotne znaczenie, bowiem przeprowadzenie dowodów z przesłuchania kierowcy, dyspozytora ruchu czy pracowników administracyjnych Spółki doprowadzić musiałoby do wniosku, iż opłata została faktycznie uiszczona. Stanowisko kasatora nie jest prawidłowe. Jak pokazuje lektura skargi kasacyjnej, jej autor utożsamia nabycie karty opłaty celem przeznaczenia jej dla określonego pojazdu z uiszczeniem opłaty za konkretny przejazd. Tymczasem uiszczenie opłaty, w oczywisty sposób związane z faktem nabycia karty opłaty, jest pojęciem normatywnym, które wykładane musi być ze względu na nadany ustawą o transporcie drogowym cel opłaty. Zgodnie z art. 42 ust. 1 utd. wykonujący przewóz drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązani są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych. Powyższe oznacza, że każdy pojazd, którym wykonywany jest przewóz musi mieć przyporządkowaną tylko dla niego kartę opłaty, przy czym zgodnie z wolą prawodawcy, przyporządkowanie to wyraża się wypełnieniem karty na jej odcinku kontrolnym przez wpisanie numeru rejestracyjnego danego pojazdu oraz umieszczeniem winiety w sposób trwały we jego wnętrzu i tym sposobem powiązaniem jej z konkretnym pojazdem. W ten sposób składająca się z dwóch części karta opłaty zostaje w sposób niewątpliwy przypisana do określonego pojazdu i stanowi potwierdzenie uiszczenia opłaty za przejazd w określonym kartą czasie. Można inaczej powiedzieć, że karta opłaty zostaje w ten sposób skasowana dla konkretnego przewozu bez, choćby tylko teoretycznej, możliwości wykorzystania jej dla innego pojazdu. Samo wykupienie karty opłaty, mimo nawet udokumentowanego zamiaru zakupienia jej dla określonego wykonującego przewozy pojazdu, nie może dowodzić uiszczenia opłaty za przewóz, jak twierdzi kasator, powołując się na treść § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, zgodnie z którym uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty przez podmiot wykonujący na terenie Polski przewóz drogowy. Dzieje się tak, dlatego, że powołanego przepisu nie można wykładać w oderwaniu od pozostałych przepisów rozporządzenia i od nadanych ustawą o transporcie drogowym istoty i sensu opłaty drogowej. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 1 utd. który odnosi opłatę do przejazdu konkretnym pojazdem i § 3a rozporządzenia dotyczącym karty opłaty nabytej dla pojazdu, § 5 ust. 1 pkt 1) i 2) cyt. rozporządzenia odnoszącym się do zwrotu niewykorzystanej opłaty w razie utraty pojazdu, na który wystawiona była karta i zmiany numerów rejestracyjnych pojazdu, na który wystawiona była karta opłaty oraz § 10 cyt. rozporządzenia również traktującym o karcie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego, opłata drogowa ma służyć przejazdowi, wykonywanemu określonym pojazdem. Podsumowując, w razie stwierdzenia, że okazana przez kierowcę kontrolowanego pojazdu karta opłaty nie jest w sposób wymagany przepisami prawa powiązana trwale z tym pojazdem ani w części odcinka kontrolnego, ani w części dotyczącym winiety, jak to miało miejsce w kontrolowanej przez WSA sprawie, brak jest możliwości do uznania, że opłata za ten przejazd została uiszczona. W takim stanie rzeczy dowodzenie uiszczenia opłaty innymi środkami dowodowymi nie jest dopuszczalne. Z tego też względu brak jest podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji, że w niekwestionowanych, stwierdzonych protokołem kontroli okolicznościach, uznał za prawidłowe postępowanie, w którym nie przesłuchano świadków na okoliczność zakupienia karty opłaty dla kontrolowanego pojazdu. Uiszczenia opłaty za dany przejazd nie można wywodzić, jak sugeruje skarga kasacyjna, ani z faktu woli zakupu dla danego samochodu, ani z podnoszonych przez skarżącą okoliczności towarzyszących zakupowi, że wszystkie pojazdy skarżącej miały na dzień zakupu wykupione karty opłaty, bowiem dla konkretnego, kontrolowanego przejazdu wykupiona karta opłaty nie została na dzień kontroli powiązana z tym pojazdem w sposób trwały i przewidziany przepisami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się również z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych przepisów prawa materialnego. Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia § 3 ust. 1 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Kasator nie zgadza się z wyrażonym przez Sąd I instancji oraz przez organ poglądem, że warunkiem skutecznego wniesienia opłaty jest łączne spełnienie dwóch warunków: przedziurkowany odcinek kontrolny z wpisanym numerem rejestracyjnym oraz przedziurkowana i umieszczona trwale, na przedniej szybie pojazdu winieta o tej samej serii i numerze, co odcinek kontrolny. Należy podkreślić, że postawiony zarzut w stwierdzonym stanie faktycznym, gdzie zabrakło dwóch obligatoryjnych elementów opłaty identyfikujących przejazd nie może doprowadzić do zamierzonego przez kasatora skutku. Mimo to, należy stwierdzić, że kontestowany w skardze kasacyjnej pogląd Sądu I instancji znajduje swoje oparcie w przepisie § 3 ust. 4 i 5 cyt. wyżej rozporządzenia obowiązującego w dacie kontroli i wydania obu decyzji. W szczególności przepis § 3 ust. 4, przesądzając co stanowi dowód uiszczenia opłaty, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że brak jednego ze wskazanych nim elementów pozbawia stronę możliwości skutecznego dowiedzenia uiszczenia opłaty. Wypada dodać, iż argumentacja skargi kasacyjnej opiera się na wyroku NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r. ( sygn. akt II GSK 895/08 ), jednak jak trafnie zauważył Sąd I instancji, kontrolowany kasacyjnie wyrok w tej sprawie dotyczył innego stanu faktycznego oraz prawnego ( rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych ). Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się także z zarzutem naruszenia art. 42 ust. 7 utd. przez błędną wykładnię, gdyż WSA takiej wykładni nie dokonywał. Nadto trudno uznać, iż wskutek wadliwego zrealizowania dyspozycji tego przepisu naruszony został przez Ministra Infrastruktury art. 22 Konstytucji w sposób wskazany w skardze kasacyjnej, bowiem sankcje za nieprzestrzeganie przepisów ustaw i innych aktów prawnych wskazanych w art. 92 utd. określone zostały w tej ustawie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.