II SA/Bd 922/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych oraz określenie granic obwodów publicznych szkół podstawowych postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz M. J. kwotę [...](trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE M. J. pismem z [...] sierpnia 2020 r. wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia planu sieci szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Zławieś W. oraz określenia granic obwodów publicznych szkół podstawowych. Na mocy zaskarżonej uchwały, z dniem [...] września 2020 r., określono granice obwodów publicznych szkół podstawowych – z uwzględnieniem brzmienia dwóch uchwał Rady Gminy podjętych [...] czerwca 2020r. Zaskarżona uchwała poprzedzona została bowiem uchwałą nr [...] w sprawie likwidacji (z dniem [...] sierpnia 2020r.) Szkoły Podstawowej w [...] oraz uchwałą nr [...] w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w R. poprzez utworzenie Szkoły Filialnej w Siemoniu ( z dniem [...] sierpnia 2020r.). W uzasadnieniu skargi M. J. wskazał, że jest legitymowany do wniesienia skargi, gdyż jest rodzicem uczennicy likwidowanej szkoły w Siemoniu oraz ucznia Punktu Przedszkolnego "Słoneczko". Zatem skoro zaskarżona uchwała wprowadza reorganizację, obejmującą jego dzieci – ma on interes prawny w zaskarżeniu uchwały. Skarżący upatruje nadto naruszenia jego interesu prawnego w tym że jako mieszkaniec sołectwa Siemoń został pozbawiony możliwości uczestnictwa w sesji Rady Gminy - zwołanej z naruszeniem przepisów o dokonaniu obwieszczenia o sesji, co uczynił przedmiotem zarzutów formułowych wobec zaskarżonego aktu prawnego. W odpowiedzi na skargę W. W. wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów skargi. W piśmie procesowym z [...] listopada 2020r. podniósł dodatkowo, że zmiany wprowadzone zaskarżoną uchwałą w sieci szkół podstawowych w praktyce oznaczają uczniów zlikwidowanej szkoły możliwości edukacji na etapie klas IV-VI szkoły podstawowej w Siemoniu z uwagi na brak tych klas w utworzonej fili. Zmiana ta, w przekonaniu Skarżącego, dotyka bezpośrednio jego sytuacji, gdyż córka uczęszczała w poprzednim roku szkolnym (2019/2020) do I klasy zlikwidowanej Szkoły Podstawowej w Siemoniu. W dalszej części ww. pisma Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa przy podejmowaniu uchwały w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w R. poprzez utworzenie Szkoły Filialnej w Siemoniu – tj. uchwały Rady Gminy nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Dół formularza Początek formularza Zgodnie z brzmieniem art. 50 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; zwanej dalej "PostAdmU") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z § 2 tego przepisu wynika z kolei, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał cytowany powyżej § 2, albowiem w przypadku zaskarżenia uchwały rady gminy obowiązujące przepisy odmiennie regulują legitymację skargową, wprowadzając dopuszczalny na podstawie § 2 wyjątek od wyrażonej w art. 50 § 1 p.p.s.a. zasady ogólnej. Wyjątek ten został przewidziany w art. 101 ustawy z dnia [...] marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 713 – dalej powoływanej jako "u.s.g."). Z ustępu 1 tego przepisu wyraźnie wynika, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone zaskarżoną uchwałą. Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Kryterium "naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (vide: wyrok NSA z dnia [...] czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Podmiot, skarżąc uchwałę organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Musi udowodnić, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), pozbawiając go pewnych uprawnień albo uniemożliwiając ich realizację. O powodzeniu takiej skargi przesądza wykazanie przez stronę skarżącą naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na jej sytuację prawną. Przy czym interes ten winien być bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków, a co więcej – następstwo to musi wystąpić w dacie wniesienia skargi (vide: wyrok NSA z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt II OSK 84/08 – dostępny w bazie LEX). Przenosząc powyższe rozważenia na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że Skarżący nie ma interesu prawnego do zaskarżenia uchwały Rady Gminy z [...] sierpnia 2020r., a przywołana w skardze argumentacja nie stanowi okoliczności świadczących o posiadaniu przez Skarżącego interesu prawnego, który zostałby naruszony zaskarżoną uchwałą. Nie przedstawił on tego rodzaju okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że kwestionowana uchwała narusza jego aktualny i indywidualny interes prawny lub uprawnienie. W rozpoznawanej sprawie Skarżący upatrują naruszenia swojego interesu prawnego w tym, że jest rodzicem uczennicy klasy I (w roku szkolnym 2019/2020) zlikwidowanej Szkoły Podstawowej w Siemoniu oraz mieszkańcem sołectwa Siemoń. Zmiana granic odwodów, w przekonaniu Skarżącego, wpływa bezpośrednio na sytuację jego córki z uwagi na brak możliwości zapewnienia realizacji obowiązku szkolnego na etapie klas IV-VI w Szkole Filialnej w Siemoniu. Nie dochowanie zaś terminu dla ogłoszenia z wyprzedzeniem komunikatu o zwołaniu sesji Rady ograniczyło mieszkańcom gminy możliwość uczestniczenia w posiedzeniu Rady. Odnosząc się do ostatniej argumentacji, zaprezentowanej przez Skarżącego, trzeba powtórzyć i zaakcentować, że art. 101 ust. 1 u.s.g. nie zawiera instytucji skargi powszechnej, przysługującej każdemu mieszkańcowi danej gminy. Fakt zamieszkiwania na terenie gminy nie stanowi samoistnej podstawy do zaskarżania uchwał organów jednostki samorządu terytorialnego. Zawarte w ustawie o samorządzie gminnym normy odnoszące się do zapewnienia możliwości czynnego uczestniczenia w kierowaniu sprawami wspólnoty gminnej (art. 11 u.s.g.) oraz stanowiące zasadę jawności głosowania przy podejmowaniu uchwał (art. 14 u.s.g.), czy też zapisy Statusu Gminy zapewniające jawność posiedzeń Rady Gminy nie dają podstaw do konstruowania indywidualnych praw i żądań. Tym samym nie legitymują do zaskarżania aktów wydawanych przez organ uchwałodawczy gminy. Skarżący nie wykazał zaś, że naruszenie wskazanych w skardze ww. norm wpłynęło na jego indywidualną sytuację prawną. W ocenie Sądu również okoliczność uczęszczania córki Skarżącego do Szkoły Podstawowej w Siemoniu (na skutek wcześniej podjętej uchwały nr [...] – zlikwidowanej z dniem [...] sierpnia 2020r.) nie kreuje interesu prawnego Skarżącego do zaskarżenia uchwały podjętej w sprawie planu sieci publicznych szkół podstawowych. Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 wymienionej ustawy sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2, w myśl którego droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: - 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych; - 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 5 Prawa oświatowego rada gminy, z uwzględnieniem ust. 1 i 2, ustala plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę, a także określa granice obwodów publicznych szkół podstawowych, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2 (niemającego znaczenia w przedmiotowej sprawie). Należy zwrócić uwagę, że żaden z przepisów zawartych w zaskarżonej uchwale nie ustala dla Skarżącego jakichkolwiek nakazów czy zakazów, ani nie pozbawia jakichkolwiek uprawnień. Nie nakłada nadto żadnych obowiązków jak i ich nie zmienia. Bezpośrednio nie wpływa na aktualnie realizowany obowiązek szkolny przez jego córkę, która od [...] września 2020r. zachowała możliwość uczęszczania do szkoły położonej w tym samym miejscu. Zmiana zatem granic obwodów publicznych szkół podstawowych na terenie gminy nie spowoduje wydłużenia drogi córki Skarżącego do szkoły. Od [...] września 2020r. droga do szkoły nadal nie przekroczy wymaganej odległości – określonej ww. art. 39 ust. 2 Prawa oświatowego. Ewentualne przyszłe i niepewne (na dzień podejmowania zaskarżonej uchwały – z uwagi na chociażby ewentualną zmianę miejsca zamieszkania Skarżącego) zdarzenie związane z koniecznością odbywania dłuższej drogi do szkoły na etapie klas IV-VIII nie stanowi o naruszeniu interesu prawnego Skarżącego. W rezultacie nie sposób zatem uznać, aby zaskarżona uchwała ingerowała w aktualną sytuację prawną Skarżącego. Mając powyższe na uwadze należy zatem stwierdzić, że skoro Skarżący nie wykazał, by poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło naruszenie jego interesu prawnego, nie mógł skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Z powodu braku legitymacji skargowej w niniejszej sprawie Sąd nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały, dopiero bowiem naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy, otwierałoby drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Wobec braku w niniejszej sprawie legitymacji procesowej skarżących nie było możliwe rozpoznanie zarzutów skargi dotyczących niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Z tego powodu w niniejszej sprawie Sąd skargę odrzucił, orzekając jak w pkt 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Dół formularza