I SA/Gl 1581/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie licytacji nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE 1. R.L (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie licytacji nieruchomości. 2. Stan sprawy. 2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny położony w C. Po wyczerpaniu procedury wymaganej przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm. – u.p.e.a.), organ egzekucyjny w obwieszczeniu z dnia [...]r. wskazał trzy terminy przeprowadzenia licytacji przedmiotowej nieruchomości - pierwszej w dniu 25 czerwca 2019 r., drugiej w dniu 27 sierpnia 2019 r. i trzeciej w dniu 30 września 2019 r. W dniu 24 czerwca 2019 r. skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym w C. pismo z 21 czerwca 2019 r, w którym zawarł wniosek o wstrzymanie licytacji nieruchomości podnosząc, iż zgromadzone w jego sprawie nowe dowody potwierdzają, iż nie jest dłużnikiem Skarbu Państwa z racji niezapłaconego podatku od towarów i usług. 2.2. Działając na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., DIAS postanowieniem z [...]r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego z 21 czerwca 2019 r. Wskazał, że zgodnie z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm. - k.p.a.), gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Tą uzasadnioną przyczyną niemożności przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania egzekucji z nieruchomości tj. licytacji wyznaczonej na 25 czerwca 2019 r. jest nieuprawniony wniosek skarżącego z 21 czerwca 2019 r., gdyż możliwość dokonania czasowego wstrzymania postępowania egzekucyjnego ustawodawca zastrzegł wyłącznie w sytuacji działania organu z urzędu. Dodano, że wyznaczona na 25 czerwca 2019 r. licytacja nieruchomości została przeprowadzona, co również uzasadnia zastosowanie trybu art. 61a k.p.a. Poza tym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego nie stwierdzono nieprawidłowości uniemożliwiających przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości. 2.3. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie podnosząc, iż w sprawach prowadzonych przeciwko niemu i zakończonych wydaniem tytułów wykonawczych, dostarczono dokumenty dowodzące, iż nie jest dłużnikiem Skarbu Państwa z tytułu podatku VAT. Pojawienie się nowych, istotnych okoliczności winno skutkować wstrzymaniem licytacji jego nieruchomości, która spowoduje nieodwracalne straty w i tak uszczuplonym nie z jego winy, majątku. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie licytacji nieruchomości. 2.4. Po rozpatrzeniu zażalenia, DIAS mocą postanowienia z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zagadnienie wstrzymania postępowania egzekucyjnego unormowane zostało w art. 23 § 6 u.p.e.a. stanowiącym, iż organ nadzoru może zastosować tę instytucję na określony czas, ale wyłącznie z urzędu. Dosłowne zatem brzmienie tego przepisu wyklucza możliwość prowadzenia postępowania w tego typu sprawach na wniosek zobowiązanego, który co najwyżej może zainicjować podjęcie czynności sprawdzających poprawność prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ egzekucyjny pod kątem ewentualnej konieczności jego wstrzymania z urzędu. Organ nadzoru przeprowadził kontrolę prawidłowości postępowania egzekucyjnego skierowanego do skarżącego, jednakże jej wyniki nie nasuwały na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastrzeżeń wymagających wstrzymania tego postępowania egzekucyjnego z urzędu. W odniesieniu zatem do skarżącego wniesienie przez niego żądania wstrzymania postępowania egzekucyjnego wykluczyło możliwość prowadzenia postępowania w tej sprawie, co z kolei oznacza niemożność jego wszczęcia, o czym mowa w art. 61a k.p.a. 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący wniósł o jego uchylenie i nadanie biegu sprawie. Podał, że złożył stosowną dokumentację o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem prawomocnych tytułów wykonawczych, powołując się na treść złożonej dokumentacji, której ujawnienia Urząd Skarbowy zaniechał w trakcie postępowania twierdząc, że nie dysponuje taką dokumentacją. W związku z nowymi okolicznościami konieczne jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania sprawy w aspekcie złożonych dokumentów. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. 4. Skarga jest bezzasadna. Sąd dokonując kontroli legalności, nie stwierdził aby postanowienie wydane przez organ nadzoru zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji naruszało prawo w sposób mający wpływ (w tym istotny) na wynik rozstrzygnięcia. 4.1. Przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie jest postanowienie organu nadzoru o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego w trybie nadzoru - stanowiące rozstrzygnięcie wniosku zawartego w piśmie z dnia 21 czerwca 2019 r. Zgodnie z treścią art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei art. 61a § 1 k.p.a. wskazuje, że gdy żądanie o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. "Inne uzasadnione przyczyny" wspomniane w art. 61a k.p.a. nie zostały skonkretyzowane przez ustawodawcę, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż są to sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 999/14, wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w CBOSA). Skarżący w wskazanym piśmie sformułował wniosek o wstrzymanie licytacji nieruchomości w ramach prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, zasadnie organ podjął rozstrzygnięcie opierając się na treści art. 23 § 6 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 472/10, z istoty przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a. wynika, że wstrzymanie egzekucji (czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego) następuje jedynie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru. Nadzór nad egzekucją administracyjną to kontrola oraz możliwość ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej. Możliwość wstrzymania przez organ wykonujący nadzór czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego uzależnione jest od istnienia szczególnych okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 1274/17 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo (wyroki NSA: z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt III SA 778/98 oraz z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1925/07) jednoznacznie stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru mógłby co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli dokonanie wstrzymania tychże czynności. Skoro więc wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to bez znaczenia pozostaje ewentualny wniosek strony w tym przedmiocie. W ocenie NSA, w sytuacji gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, to należy zastosować przepis art. 61a k.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego (tak też np. WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 907/16, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3059/16) Za bezpodstawne należy zatem uznać działania strony skarżącej, która złożyła wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnej, a konkretnie licytacji nieruchomości i oczekiwała merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Podkreślić trzeba, że dłużnikowi przeciwko, któremu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, który kwestionuje działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji takie jak zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania. Natomiast z całą pewnością nie służy temu tryb przewidziany w art. 23 § 6 u.p.e.a. Nie można też uznać, że podanie skarżącego w tym zakresie rodziło po stronie organu nadzoru obowiązek zainicjowania stosownego postępowania z urzędu. W konsekwencji zasadnie - zdaniem Sądu - organ nadzoru odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Sąd podziela pogląd zawarty w zaskarżonym postanowieniu, że za przyczynę - uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania - uznać należy sytuację wniesienia przez stronę żądania zainicjowania postępowania, w przypadku gdy przepis prawa przewiduje wszczęcie takiego postępowania jedynie z urzędu, tak jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie. 5. Z tych też względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.).