III FSK 137/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 1168/17 w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 7 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od I. sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1168/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA") oddalił skargę I. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 7 września 2017 r. (dalej: "Dyrektor") w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi przez NSA oraz uwzględnienie skargi Skarżącej poprzez: (a) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, lub (b) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania podatkowego. Spółka wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") w zw. z naruszeniem: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) przez oddalenie skargi wskutek wadliwego przyjęcia przez WSA, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem; mimo iż postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 61a § 1 w związku z art. 1, art. 7a i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a.") poprzez rozpatrzenie sprawy niezgodnie z żądaniem stron i utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, w sytuacji gdy żądanie strony dotyczyło wezwania do usunięcia naruszenia prawa w związku z naruszeniem przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 i art. 64 b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, dalej: "u.p.e.a."), poprzez znaczące zawyżenie kosztów egzekucyjnych dotyczących tytułu wykonawczego [...] z dnia 26 stycznia 2016 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjne nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 30 listopada 2021 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Przed przystąpieniem do rozpoznania poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, konieczne jest przypomnienie, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy właśnie wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa wnoszący skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania (za wyrokiem NSA z 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3001/17). Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Ponadto, co istotne w rozpoznawanej sprawie, pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Mając na uwadze to, że NSA pozostaje związany zarzutami skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że do oceny Sądu należy w pierwszej kolejności ustalenie, czy w niniejszej istniała procedura umożliwiające Spółce skorzystanie z przewidzianej przez k.p.a. instytucji "wezwania do usunięcia naruszenia prawa" wobec zgłaszanych naruszeń dotyczących kosztów egzekucyjnych. NSA zgadza się z WSA, że regulacja zawarta u.p.e.a. w sposób wyczerpujący reguluje zagadnienie rozliczania kosztów egzekucyjnych, w związku z czym wskazana instytucja k.p.a. nie mogła znaleźć tutaj zastosowania. W art. 18 u.p.e.a. mowa jest o odpowiednim stosowaniu przepisów k.p.a. W sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie – gdy regulacja u.p.e.a. zapewnia pełną możliwość kwestionowania rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania – korzystanie z procedury, jaką zapewnia "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" nie ma podstaw. Odesłanie, o którym mowa, znajduje zastosowanie w przypadkach, gdy u.p.e.a. nie zawiera adekwatnej dla danego stanu faktycznego normy, by w ten sposób "uzupełniać" regulacją ustawy egzekucyjnej ustawą ogólniejszą – kodeksem. W niniejszej sprawie jednak regulację taką u.p.e.a zapewnia. Jak zasadnie wyjaśnił WSA, dla powstania po stronie organu egzekucyjnego obowiązku rozstrzygnięcia w drodze postanowienia o kosztach egzekucyjnych konieczne jest zaistnienie łącznie następujących okoliczności: - zakończenie postępowania egzekucyjnego poprzez wyegzekwowanie obowiązku lub umorzenie postępowania egzekucyjnego (w tym drugim przypadku postanowienie umarzające postępowanie musi nabrać waloru ostateczności); - złożenie przez zobowiązanego w terminie 6 miesięcy od zaistnienia w/w okoliczności wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych; - wydanie przez organ egzekucyjny zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych; - złożenie przez zobowiązanego lub wierzyciela wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W niniejszej sprawie Skarżąca nie zachowała 6-miesięcznego terminu, o którym mowa wyżej, w związku z czym zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania. Odnotować można, że argumentacja Spółki zmierza w istocie do tego, by innymi środkami prawnymi niż te, które powinny znaleźć w sprawie zastosowanie, dokonać konwalidacji uchybienia polegającego na niezłożeniu w terminie stosownego pisma. Tym bardziej nie może zostać wzięta pod uwagę argumentacja Spółki dotycząca wysokości kosztów egzekucyjnych. Jakkolwiek jej ogólne twierdzenia zasługują na aprobatę w tym zakresie, w jakim Spółka wskazuje na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 jako to orzeczenie, które unaoczniło wady przedmiotowej regulacji, jednak pozostają te kwestie bez wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy Spółka nie spełniła wymogów formalnych umożliwiających wzruszenie przedmiotowych kosztów w niniejszej sprawie. W odniesieniu do argumentacji Skarżącej stwierdzić należy, iż z tego, że strona może domagać się dochodzenia swoich praw w toku kontroli przed organami (i dalej – sądami) nie wynika, iż może ona zarazem uchybiać wymaganiom procedury i nie stosować się do przepisów, które wyznaczają ramy danego postępowania. Prawo do weryfikacji działania organów administracji publicznej nie ma charakteru nieograniczonego – określają je między innymi przepisy dotyczące terminów, czy formy składania określonych środków prawnych. Prawo to oznacza, iż strona ma możliwość dochodzenia swoich racji przed organami i sądami, jednak nie jest ono równe temu, iż kontrola taka musi zostać zrealizowana także w takim wypadku, gdy strona w wyniku własnych działań uniemożliwia wszczęcie postępowania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Mirella Łent Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska