II SA/Po 213/08

SENTENCJA Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2008r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H.P.-O. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka UZASADNIENIE Skarżąca H.P.-O. wniosła o częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. Argumentowała, że nie jest w stanie ponieść tych wydatków bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Następnie wskazała, że wprawdzie posiada środki pieniężne w kwocie [...] zł oraz przychód w wysokości [...] zł, to jednak środki te nie mogą być wydatkowane na potrzeby niniejszego postępowania. W związku ze złym stanem kamienicy przy ul. [...], której skarżąca jest współwłaścicielką, konieczne jest pilne i niezwłoczne przeprowadzenie kapitalnego remontu, którego koszt szacowany jest na kwotę 180.000 zł. Skarżąca podała, że na remont ten przeznaczy wszystkie swoje oszczędności, bieżące dochody, a nadto zobowiązana będzie do zaciągnięcia wysokiego kredytu bankowego. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podała, że ma dom jednorodzinny o powierzchni [...] m² oraz jest współwłaścicielką w 1/3 kamienicy czynszowej położonej w [...] przy ul. [...]. Wnioskodawczyni powtórzyła, że kamienica ta utrzymywana jest na bieżąco z posiadanych środków i jej stan wymaga kapitalnego remontu, koszt dachu szacowany jest na kwotę 180.000 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prócz oszczędności w wysokości [...] zł posiada komplet mebli, którego wartość przekracza [...] euro. Wnioskodawczyni podała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł brutto miesięcznie oraz czynszu z tytułu najmu lokali w wysokości [..] zł brutto miesięcznie, co daje łączną kwotę [...] zł brutto miesięcznie. Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopię kosztorysu ofertowego dotyczącego remontu dachu na ogólna wartość robót w wysokości 182.854,15 zł. Treść art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Oznacza to, że na wnioskodawczyni spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wszystkich kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które wykażą, że znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Oświadczenie skarżącej okazało się niewystarczające dla stwierdzenia, że nie dysponuje ona dostatecznymi środkami finansowymi celem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Z dobrodziejstwa prawa pomocy skorzystać bowiem może strona, która po uiszczeniu wszystkich niezbędnych kosztów swojego bieżącego utrzymania nie dysponuje już żadnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych chociażby w części. Wnioskodawczyni tymczasem uzyskuje stały miesięczny przychód w wysokości 4-krotnie wyższej niż miesięczne wynagrodzenie minimalne. Przychód ten pozwala jej na pokrycie wszystkich swoich wydatków oraz na poczynienie oszczędności – obecnie, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni, ich wysokość stanowi kwotę [...] zł, mimo, że jak sama podała, kamienica czynszowa jest na bieżąco utrzymywana w ramach posiadanych środków. Wnioskodawczyni nie poddała przy tym, by mała jakieś zaległości płatnicze. Wobec powyższego, wnioskodawczyni ma możliwości by uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach. Podkreślić należy, że koszty sądowe mają charakter należności publiczno-prawnych i skarżąca zobowiązana jest do ich uiszczenia w pierwszej kolejności, zaraz po zaspokojeniu sowich koniecznych potrzeb bieżącego utrzymania, a nie na końcu listy wydatków, gdy ewentualnie pozostaną jakieś wolne środki. Nieuzasadniony jest argument wnioskodawczyni, że posiadane przez nią oszczędności oraz bieżące przychody nie mogą pokrywać kosztów sądowych, gdyż środki te zamierza przeznaczyć na remont kamienicy. Posiadanie majątku nieruchomego rodzi po stronie właściciela obowiązki dotyczące utrzymania tego majątku w należytym stanie. Wydatki z tym związane nie należą, więc do kategorii niezbędnych i koniecznych wydatków bieżącego utrzymania strony ubiegającej się o prawo pomocy. Koszty remontu takiego majątku nie mogą zatem wyprzedzać konieczności uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni nie podała przy tym, że zmuszona jest ponosić ponadprzeciętne wydatki swojego koniecznego bieżącego utrzymania oraz że z powodu braku środków nie może pokryć tych niezbędnych potrzeb. Wnioskodawczyni będąc współwłaścicielką nieruchomości musi się liczyć z obowiązkiem dbałości o ten majątek i nie może z tego faktu czynić argumentacji dla skorzystania z dobrodziejstwa prawa ubogich. Nie można bowiem, stosując prawo pomocy, chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten utrudnia. W niniejszej sprawie, przyjąć należy, że wnioskodawczyni dysponuje wystarczającymi środkami, które pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla koniecznych wydatków bieżącego utrzymania. Niezasadnie także wnioskodawczyni powołuje się we wniosku o prawo pomocy na wysokie koszty remontu kamienicy przy ul. [...], bo jako jej współwłaścicielka powinna ponosić je proporcjonalnie do swojego udziału we własności przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawczyni wskazała także, że zmuszona będzie skorzystać z kredytu bankowego celem pozyskania środków na remont kamienicy. Oznacza to, że posiada zweryfikowaną przez profesjonalną instytucję finansową, zdolność kredytową, więc jej sytuacja finansowa nie jest aż taka zła, jak ją opisuje. Podkreślić należy, że posiadanie majątku nieruchomego, co do zasady jest przesłanką do odmowy prawa pomocy, bowiem stanowi źródło dodatkowego dochodu (wnioskodawczyni taki dochód uzyskuje), a także może stanowić zabezpieczenie dla ewentualnie uzyskanego kredytu bankowego. Nie można przy tym zapominać, że na dobrą, w rozumieniu przepisów regulujących instytucję prawa pomocy, sytuację majątkową i finansową wnioskodawczyni wpływ ma również fakt, że jest ona właścicielką drugiej jeszcze nieruchomości, w której mieszka. Mając powyższe na uwadze, wnioskodawczyni nie wykazała, że uzyskiwana przez nią wysokość dochodów i ponoszone koszty bieżnego jej utrzymania uprawniają do skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części. Informacje zawarte w przedłożonym w niniejszej sprawie oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wnioskodawczyni nie uzasadniają twierdzenia, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193) spowoduje uszczerbek w koniecznych jej wydatkach i skutecznie ograniczy prawo do sądu. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka