III FZ 572/22

SENTENCJA Dnia 18 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. j. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Go 319/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. sp. j. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 14 czerwca 2021 r., nr 0801-IEW.720.8.2021.2 UNP:0801-21-037840 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 6.09.2022 r. o sygn. I SA/Go 319/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w odrzucił skargę P. sp. j. z siedzibą w Z. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 14.06.2021 r., nr 0801-IEW.720.8.2021.2 UNP: 0801-21-037840, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim. 2.1. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 25.08.2021 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535), pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z 7.12.2021 r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącej przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6.04.2022 r. oddalił zażalenie na ww. postanowienie. W dniu 27.07.2022 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 25.08.2021 r., wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis ww. wezwania, po dwukrotnym awizowaniu pod adresem do korespondencji wskazanym przez skarżącą, powróciła do Sądu jako niepodjęta w terminie. Na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. korespondencję uznano za doręczoną skarżącej z dniem 22.08.2022 r. Do dnia 1.09.2022 r. skarżąca nie uiściła wpisu sądowego. 2.2. Odrzucając skargę, WSA w Gorzowie Wielkopolskim wyjaśnił, że pierwsze zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej nastąpiło 8.08.2022 r., drugie zaś – 16.08.2022 r. Nieodebranie przez skarżącą przesyłki w terminie 14 dni od dnia pierwszego awizo skutkowało na mocy art. 73 § 4 p.p.s.a. przyjęciem fikcji doręczenia w ostatnim dniu tego terminu, tj. 22.08.2022 r. Od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania Sądu, który upływał w dniu 29.08.2022 r. Skarżąca nie uiściła należnego wpisu sądowego od skargi. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym domagała się jego uchylenia i zwolnienia jej od opłaty od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie słusznego interesu skarżącej, przez z góry przyjęte założenie, że to z winy skarżącej nie została odebrana korespondencja; 2) brak rzetelnego wyjaśnienia okoliczności, dla których WSA w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę skarżącej; 3) nierozważenie w sprawie dowodów na oparcie wniosków skarżącej w przedmiocie zwolnienia jej od kosztów sądowych, w szczególności przez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego; 4) naruszenie przepisów o kosztach sądowych przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne uznanie, że skarżąca i jej wspólnicy są w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego strona została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1-3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie żadna z okoliczności zwalniających skarżącą z obowiązku poniesienia kosztów sądowych nie wystąpiła, ponieważ postanowieniem z 7.12.2021 r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącej przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6.04.2022 r. oddalił zażalenie na ww. postanowienie. 4.2. Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu okoliczności, że skarżąca nie odebrała wezwania do uiszczenia wpisu, ponieważ nie dostała powiadomienia o nadejściu przesyłki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są to twierdzenia gołosłowne. Oprócz wyjaśnień pisemnych skarżącej zawartych w zażaleniu brak jest innych dokumentów czy też reklamacji z Poczty Polskiej S.A. o problemach z doręczaniem przesyłek. Natomiast w aktach sprawy na k. 35 znajduje się przesyłka, która została zwrócona, zawierająca sporne wezwanie, na której widnieje informacja, że awizowano ją dwukrotnie po raz pierwszy 8.08.2022 r., a po raz drugi 16.08.2022 r. Powyższe spowodowało, że zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął fikcję doręczenia w dniu 22.08.2022 r. i prawidłowo uznał, że siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania Sądu upływał 29.08.2022 r. Skoro skarżąca w tym terminie nie uiściła należnego wpisu, to w konsekwencji zgodnie z prawem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z powodu jej nieopłacenia. 4.3. Należy podkreślić, że ponowne wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. W orzecznictwie przyjmuje się, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza bowiem obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (zob. postanowienie NSA z 10.07.2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Podkreślić trzeba, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Odmienne postępowanie Sądu doprowadziłoby do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować mogłoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. 4.4. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sędzia NSA Stanisław Bogucki