VII SA/Wa 1318/16

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym od postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2016 r. w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016r., znak: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE W dniu 21 czerwca 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek W. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z formularza wynika, że posiada dom o pow. 120 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 10 ha. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo rolne, z którego nie uzyskuje dochodów. Dodał, że korzysta z kredytu klęskowego i ma zadłużenie alimentacyjne. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jego gospodarstwo dotknęła w 2015 r. klęska suszy i nie stać go na ponoszenie kosztów oraz ustanowienie adwokata. Do wniosku dołączył: kserokopię decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015 r. o przyznaniu pomocy finansowej o wartości brutto 1364,04 złotych stanowiącej równowartość 320,80 euro udzielonej w związku z powstałą szkodą spowodowaną przez suszę w 2015 r. oraz kserokopię zawiadomienia komornika sądowego o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z dnia 10 czerwca 2016 r. Zarządzeniem z dnia 14 lipca 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi nadesłał pismo, z którego wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie i utrzymuje się ze sprzedaży płodów rolnych lecz "pieniądze uzyskane za płody nie wystarczają mu na zakup dostatecznej ilości środków do produkcji". Za rok 2015 r. nie uzyskał dochodu z powodu klęski suszy i poniósł stratę. Wnioskodawca podał, że miesięcznie ponosi następujące koszty związane z utrzymaniem domu tj. opłatę za energię w wysokości 120,00 złotych, opłatę za wodę i ścieki w wysokości 50,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 80,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 70,00 złotych, opłatę za wywóz śmieci 10,00 złotych. Na miesięczne codzienne utrzymanie podał, że przeznacza ok. 600,00 złotych. Skarżący poinformował, że posiada inwentarz żywy na własny użytek tj. 11 kur, 1 koguta, 13 kurczaków, 14 królików i 1 psa. Wnioskodawca wskazał, że przyznano mu kredyt klęskowy w wysokości 170 tysięcy złotych i na dzień złożenia pisma trwały czynności związane z jego zabezpieczeniem. Ponadto ma zaległości alimentacyjne i posiada obciążenie komornicze z tego tytułu. Dodał, że obecnie nie spłaca kredytu ponieważ trwają czynności wyjaśniające wysokość zadłużenia. Uzyskiwane dopłaty do posiadanej nieruchomości z AR i MR przeznaczył na spłatę poprzedniego kredytu. Oświadczył, że otrzymywał pieniądze w ramach pomocy od Ośrodka Pomocy Społecznej ok. 2500 lub 3500 złotych i od AR i MR. Oświadczył także, że "nie uzyskuje dochodu ze sprzedaży inwentarza żywego a pieniądze za sprzedaż płodów rolnych są przeznaczane na spłatę kredytu". Biorąc pod uwagę zgromadzone informacje, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 października 2016 r. odmówił przyznania W.S. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazał, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala mu na ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania oraz dołączył dwa postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także kserokopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdził, że skarżący wniósł w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 października 2016 r. Nie zawiera on braków skutkujących jego odrzuceniem, a zatem sprzeciw podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Rozpoznając wniesiony sprzeciw należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej jako p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Dalej należy wskazać, że na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zaznaczyć również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Sąd uznał, że referendarz sądowy słusznie zauważył, że wnioskodawca został dwukrotnie wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie wysokości środków finansowych uzyskiwanych ze sprzedaży płodów rolnych. Skarżący nie wykonał w terminie zobowiązania Sądu, a zatem referendarz sądowy prawidłowo odmówił mu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak możliwości realnej oceny możliwości finansowych skarżącego. Sąd zauważa w tym miejscu, że zarzuty skarżącego dotyczące złej interpretacji przepisów ustaw i braku logiki nie znajdują potwierdzenia w analizowanym przypadku. Lakoniczne stwierdzenia skarżącego, iż nie uzyskuje on dochodów z tytułu sprzedaży płodów rolnych, bez wskazania ile, choćby w przybliżeniu stanowią przychody uzyskiwane z tej sprzedaży, nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy z uwagi na brak możliwości realnej oceny jego sytuacji finansowej. Sąd podziela przy tym ustalenia referendarza sądowego, iż wnioskodawca może mieć problemy finansowe z uzyskiwaniem dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego, jednakże wnioskodawca nie udzielił na wezwanie referendarza wyczerpujących i jasnych informacji odnośnie swojej sytuacji finansowej, co miało decydujące znaczenie przy rozpatrywany złożonego wniosku. Z powyższych względów uznać należy, iż skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy. Nie spełnia on bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia