II SA/Gd 251/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. L. i A. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. UZASADNIENIE A. L. i A. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WINB") z dnia 31 stycznia 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako "PINB") z dnia 18 października 2019 r., nakazującą skarżącej rozbiórkę samowolnie wybudowanej na terenie działki nr [..] i części działki nr [..] w S. wiaty o konstrukcji stalowej i wymiarach 15,70 m x 12 m. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Na podstawie ustaleń dokonanych protokołem z dnia 30 stycznia 2002 r. PINB prowadził postępowanie w sprawie rozbudowy obiektu budowlanego na działce nr [..] (obecnie [..]) – tartaku. W toku tego postępowania rozpoczęto procedurę legalizacyjną w odniesieniu do znajdującej się na działce wiaty stalowej, o wymiarach 10 m x 10 m (wymiary zadaszenia 10 m x 15,7 m), ustalonych prawidłowo protokołem z dnia 2 marca 2017 r., wybudowanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Jak ustalił w toku postępowania organ obiekt ten został wybudowany w roku 1999, co jednak zakwestionowała inwestorka – A. L., podając jako datę 1994 r. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót przy obiekcie i nałożył na inwestorkę obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 15 czerwca 2018 r.: zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 4 egzemplarzy projektu budowalnego wiaty i dowodu dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Rozstrzygnięcie to, podobnie jak utrzymujące je w mocy postanowienie WINB z dnia 31 lipca 2018 r., pozostało w obrocie prawnym na skutek oddalenia skargi wyrokiem Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 610/18. Po sprawdzeniu przez organ pierwszej instancji stanu wykonania obowiązku przez inwestorkę i stwierdzeniu, że wymagane dokumenty nie zostały przez nią dostarczone, decyzją z dnia 18 października 2019 r. PINB nakazał rozbiórkę spornej wiaty prawidłowo określając jej wymiary oraz wskazując położenie na działce. Na skutek rozpoznania odwołania WINB zaskarżoną decyzją z dnia 31 stycznia 2020 r. utrzymał w mocy nakaz rozbiórki. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie organy były związane prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 27 listopada 2018 r., gdyż stan prawny od czasu jego wydania nie uległ zmianie. Z uwagi na fakt, że zobowiązana inwestorka nie przedłożyła w zakreślonym terminie wskazanych w postanowieniu organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji, zasadnym było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu. W skardze do sądu skarżący zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez odmowę ustalenia daty powstania budynku na podstawie użytych materiałów i technologii budowy oraz nieprecyzyjne opisanie i umiejscowienie w terenie spornej konstrukcji, a w konsekwencji naruszenie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej jako Prawo budowlane, poprzez jego zastosowanie do inwestycji zakończonej przed rokiem 1999. W uzasadnieniu wskazano, że działki, na których usytuowany jest tartak mają kilku właścicieli, a na całym terenie znajduje się kilkadziesiąt różnego rodzaju obiektów budowlanych. Wydana decyzja jest więc wadliwa, gdyż brak jest na jej podstawie możliwości identyfikacji spornego obiektu, albowiem na przedmiotowej działce są przynajmniej dwie wiaty i obie w sąsiedztwie budynków produkcyjnych. Z uwagi na wielość postępowań strona zobowiązana nie wie, którą wiatę ma rozebrać. Ponadto zakwestionowano ustalenia dotyczące daty powstania obiektu podając, że miało to miejsce na długo przed wejściem w życie Prawa budowalnego z 1994 r. Stan zachowania oraz użyte elementy wskazują, że budowa miała miejsce w latach 80-tych XX w. Kwestii tej nie wyjaśnił jednak organ, opierając się wyłącznie na zeznaniach jednego świadka, który w możliwej dacie powstania konstrukcji nie zamieszkiwał w pobliżu, a oddalając wnioski dowodowe skarżących. Skarżący nie zgodzili się także z twierdzeniem o mocy wiążącej wyroku sygn. akt II SA/Gd 610/18, gdyż zapadł on w diametralnie innym stanie faktycznym. Zupełnie inne były ustalenia PINB dokonane po tym wyroku, w szczególności ustalono, że sporną wiatę wybudowano w technologii i z materiałów dostępnych w latach 80-tych XX wieku. Okoliczność ta powinna być oceniona przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem sądowej kontroli aktu wydanego przez organ administracji publicznej, dokonywanej pod względem legalności, jest decyzja WINB z dnia 31 stycznia 2020 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakazującą skarżącej rozbiórkę wiaty o konstrukcji stalowej i wymiarach 10 m x 10 m z zadaszeniem o wymiarach 10 m x 15,7 m, zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego budynku produkcyjnego, na terenie działki nr [..] w S. Stwierdzony przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy nakazywał zastosowanie wobec skarżącej procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r. Przepis ten stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Przed wydaniem tego rodzaju decyzji organ jednak umożliwia inwestorowi legalizację obiektu, wydając postanowienie w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowalnego o wstrzymaniu prowadzenia robót i zobowiązując do przedłożenia w określonym terminie : 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2)dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5), natomiast w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych postanowieniem obowiązków organ wydaje decyzję rozbiórkową (ust. 4). Z taką właśnie sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego wynikało, że na działce nr [...] i części działki nr [...] została zrealizowana wiata o konstrukcji stalowej10 m x 10 m (z zadaszeniem o wymiarach 10 m x 15,7 m). Obiekt ten jest zlokalizowany w bezpośrednim sąsiedztwie budynku produkcyjnego na działce nr [...], a na jego wybudowanie inwestor nie uzyskał stosownego pozwolenia. Ustalenia te zostały dokonane podczas rozprawy administracyjnej w dniu 8 września 2009 r. i kilkukrotnych oględzin, w tym w dniach 9 kwietnia 2009 r. oraz w dniach 2 marca 2017 r. i 9 sierpnia 2017 r., zaś strona nie kwestionowała kwalifikacji spornej zabudowy jako wymagającej pozwolenia na budowę. Wątpliwości w tym zakresie nie ma również sąd. Kwestią sporną była data posadowienia obiektu, ustalona przez organy jako rok 1999 r. i w konsekwencji zastosowanie do spornej budowy przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. Jednakże, w ocenie sądu, okoliczność ta była już przedmiotem oceny sądu w sprawie sygn. akt II SA/Gd 610/18 rozpoznającej skargę A. L. na postanowienie WINB z 31 lipca 2018 r. utrzymujące w mocy postanowień organu pierwszej instancji, którym wstrzymano prowadzenie robót przy spornym obiekcie i nałożono na A.L. obowiązek przedłożenia do dnia 15 czerwca 2018 r. dokumentów wskazanych w tym postanowieniu. Sądowi z urzędu wiadomo, że również na tym etapie kwestionowano ustalenia organów w zakresie daty powstania obiektu pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r., natomiast wyrok oddalający skargę w tej sprawie oznacza, że sąd zaakceptował zastosowanie w odniesieniu do przedmiotowego obiektu przepisów tej ustawy i trybu legalizacji, którego początkowym etapem jest właśnie postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Oznacza to również, że orzekający obecnie sąd jest związany ww. wyrokiem na podstawie art. 153 p.p.s.a. w zakresie uznania, że nałożenie na skarżącą obowiązków w oparciu o art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. było zasadne i znajdowało oparcie w zgromadzonym materiale. Nie sposób przy tym podzielić poglądu skarżących, że w wyrok w sprawie sygn. II SA/Gd zapadł w odmiennym stanie faktycznym, mianowicie inne były ustalenia kontrolne PINB dokonane po tym wyroku – w szczególności ustalono, że sporna wiatę wybudowano w technologii i z materiałów dostępnych w latach 80-tych XX wieku. Twierdzenia te nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym, albowiem po wyroku z 27 listopada 2018 r. organy nadzoru nie dokonywały dalszych ustaleń faktycznych, w tym nie przeprowadziły oględzin obiektu pod kątem wykorzystanych do jego budowy materiałów wskazujących na datę powstania wiaty. W związku z tym należało uznać, że zarzuty skargi wskazujące na brak podjęcia przez organy nadzoru budowlanego działań mających na celu ustalenie daty powstania obiektu i błędne zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego do inwestycji, która została zakończona przed 1999 r. nie mogą zostać uwzględnione. Skarżący podnoszą też, że z decyzji nie wynika, jaki dokładnie obiekt podlega rozbiórce, gdyż na działce nr [..] znajduje się kilkadziesiąt rożnego rodzaju obiektów, w tym przynajmniej dwie wiaty i obie w sąsiedztwie budynków produkcyjnych. W ocenie sądu również ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem obiekt, który jest przedmiotem postępowania pozostaje niezmieniony od 2008 r., kiedy to wszczęto postępowanie w sprawie rozbudowy tartaku na działce nr [..] (obecnie [..]), obejmujące swym zakresem także sporną wiatę. Obiekt ten podlegał kilkukrotnym oględzinom, podczas których był obecny pełnomocnik skarżącego, a na rozprawie administracyjnej w 2009 r. sam skarżący, którzy nigdy nie wnosili uwag do przedmiotu sprawy. Ponadto, choć faktycznie na działce znajduje się wiele obiektów, także w sąsiedztwie budynków produkcyjnych, to jednak sporna wiata została jednoznacznie zidentyfikowana poprzez podanie jej wymiarów, które odróżniają ten obiekt od pozostałych obiektów tego rodzaju na nieruchomości. Kwestia wymiarów wiaty była zresztą przedmiotem dodatkowych ustaleń organów, gdyż pierwotne pomiary wskazywały na wielkość 12 m x 15,7 m. W związku z tym, w dniu 2 marca 2017 r. przeprowadzono ponowne pomiary przedmiotowej wiaty, które zaakceptował pełnomocnik skarżącego. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że strony wiedzą, który z obiektów na działce nr [..] jest przedmiotem niniejszego postępowania, i który podlega rozbiórce. Bezsporne jest natomiast to, że skarżąca, zobowiązana postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. do przedłożenia określonych dokumentów obowiązku tego nie wykonała, co stanowi przesłankę art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy organy nadzoru budowlanego słusznie w ocenie sądu nakazały skarżącej rozbiórkę obiektu budowlanego – wiaty z zadaszeniem o wskazanych wymiarach. Sąd nie stwierdził przy tym, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. Natomiast podnoszenie przez skarżących zarzuty nie zdołały podważyć tej oceny z powodów, które przedstawiono w uzasadnieniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. W niniejszej sprawie sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn.zm.) i § 1 pkt 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, o czym strony zostały zawiadomione. Dopuszczalność rozpoznania przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie powołanego wyżej przepisu potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 (dostępna w CBOSA).