I OZ 1698/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 425/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE P.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 16 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P.S. przyznania prawa pomocy. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a.") wnioskodawca ustawowo zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tego względu wniosek P. S. rozpoznano wyłącznie w zakresie ustanowienia adwokata. Rozpoznając wniosek w tym zakresie, Sąd stwierdził, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania wszelkich okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy oraz udokumentowania tych okoliczności. Wobec uznania, że zawarte w urzędowym formularzu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach jest niewystarczające i budzące wątpliwości, pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy - dokumentów, które pozwoliłyby na ocenę jego aktualnego stanu majątkowego, tj. dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. P. S. nie wykonał powyższego wezwania, tj. nie przedstawił żądanych dokumentów pozwalających na ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Nie została zatem potwierdzona ani aktualna wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu ani wysokość ponoszonych wydatków. Również kwestia posiadania kont bankowych oraz wysokości posiadanych na nich środków nie została wyjaśniona przez wnioskodawcę. Niewykonanie wezwania powoduje, że nie jest możliwe ustalenie czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym dla wnioskodawcy. Z powyższych względów, skoro P. S. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, to oznacza to, że nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji, która nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Natomiast sama okoliczność, że P. S. uczestniczy w wielu (ponad 150) postępowaniach w Wydziale I WSA w Warszawie nie może prowadzić do uwzględnienia jego wniosku. Na postanowienie WSA w Warszawie zażalenie wniósł P.S. stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadnił w sposób właściwy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. P. S. wezwany został na podstawie art. 255 P.p.s.a., do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów wyjaśniających jego rzeczywistą sytuację majątkową, rodzinną i możliwości finansowe – k. 44 (wezwanie zawierało prawidłowe pouczenie o terminie na dokonanie czynności i o skutkach niewykonania wezwania). Wezwania tego P. S. jednak nie wykonał. Wnioskodawca nie przedstawił zatem niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Tym samym Sąd I instancji w istocie pozbawiony został przez samego skarżącego możliwości dokonania pełnej oceny wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. Zgodnie z tym co wskazano wyżej, działania Sądu zmierzające do uściślenia oświadczeń strony, podejmowane na podstawie art. 255 P.p.s.a., mają zastosowanie w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przyjąć należy zatem, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.