I SA/Bk 342/13

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od gier za miesiące od stycznia 2010 r. do stycznia 2011 r. oraz odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od gier za ten okres p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE "G." Spółka z o.o. z siedzibą w N. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Strona skarżąca nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy hazardowej jej przychody zmalały znacznie w stosunku do lat 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier (POG) ze 180 Euro na 2.000 zł od każdego eksploatowanego przez spółkę automatu spowodowała, iż większość uzyskiwanych środków przeznaczana jest obecnie na regulowane zobowiązań publicznoprawnych. Wskazano ponadto, że firma eksploatuje około 200 automatów do gier, co stanowi 7 % stanu tych urządzeń funkcjonujących przed zmianą przepisów prawa w 2009 r. i w rezultacie skutkuje brakiem środków na bieżącą działalność. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki to 2.500.000 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy za ostatni rok wynosi 4.657.599,66 zł. Według bilansu za ostatni rok obrotowy przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości 888.485,30 zł. Środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć. Łączna miesięczna wysokość wydatków do poniesienia, których zobowiązana jest strona skarżąca znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Na dzień 30 czerwca br. Spółka nie posiadała środków finansowych na posiadanych dwóch rachunkach bankowych w [...] Banku. Rachunki te zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym na łączną kwotę [...] zł (k. 40 – 41). W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu z dnia 27 sierpnia 2013 r. Spółka dołączyła do akt sprawy: wyciągi z rachunków bankowych [...] Bank (k. 47 – 53); wprowadzenie do sprawozdania finansowego (k. 54 – 58); rachunek zysków i strat oraz bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. (k. 58 v - 61); sprawozdanie zarządu z działalności firmy za 2012 r. (k. 61 v – 66); dokumenty potwierdzające zajęcia wierzytelności (k. 67 – 123). Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r., referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że u podstaw takiego rozstrzygnięcia legła przede wszystkim wysokość przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2012 r., z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej tj. 148.552.333,43 zł netto. Jest to znaczna kwota świadcząca o dużym potencjale finansowym wnioskodawcy nawet biorąc pod uwagę, że w całkowitym rozliczeniu firma poniosła stratę w wysokości 1.289.183,83 zł. Od rozstrzygnięcia referendarza sądowego skarżąca Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła sprzeciw, w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko przedstawione we wniosku. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, sytuacja w jakiej znajduje się Spółka wskazuje, że spełnia ona warunki konieczne do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczył, że wielomilionowe obroty na które powołuje się referendarz wynikają wyłącznie z rozliczeń księgowych i znacznie przerysowują obraz rzeczywistego rozmiaru działalności prowadzonej przez Spółkę. Podkreślił, że Spółka nie jest w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych, albowiem istniejące znaczne zabezpieczenia rachunków bankowych skutkują tym, że każda nadwyżka podlega zajęciu z tego tytułu. Dlatego też, konieczność uiszczenia w skali kraju kwoty rzędu 300 000 zł tytułem kosztów sądowych w różnych sprawach, skutecznie zamyka Spółce prawo do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 października 2013 r. w całości. Wniosek skarżącej Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od koszów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ostatecznie ocenie sądu. Zaznaczyć należy, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne jak i publicznoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowi swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Dlatego podnoszone przez stronę uszczuplenie jej zasobów w rezultacie regulowania - dobrowolnego lub w trybie przymusowej egzekucji - jej zobowiązań nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzasadnienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Tym bardziej, że zabezpieczenie środków na rachunkach bankowych Spółki nie spowodowało paraliżu jej działalności. Wskazać powinno się także, iż użyte w przytoczonym przepisie pojęcie "środki" ma znaczenie szersze aniżeli środki finansowe lub wolne pieniądze na koncie, brak których wykazała strona skarżąca, co z kolei miało uzasadniać jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pod pojęciem środków w znaczeniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie aktywa strony, w tym także realizowane inwestycje i posiadane rezerwy. Jednocześnie zaznaczyć należy, że Skarżąca Spółka jest podmiotem prawa handlowego - spółką kapitałową, a zatem istnieją regulacje prawne (kodeks spółek handlowych), za pomocą których podmiot ten, może uzyskać środki finansowe na bieżącą działalność gospodarcza, jak chociażby dekapitalizowanie Spółki przez wspólników. Kroków takich Spółka nie wykazała. Mając na uwadze powyższe, oraz znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia i dokumenty, zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącą Spółkę okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że uiszczenie kosztów sądowych pozostaje poza zasięgiem możliwości finansowych strony. Zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania sądowadministracyjnego koszty te ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego. Obracanie środkami pieniężnymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej, na co wskazują kwoty przychodu wnioskodawcy w latach 2011 i 2012 oraz jego aktualne obroty, nie pozwalają na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności taką okolicznością nie może być wykazana strata z tytułu prowadzonej działalności w 2012 r., albowiem jest ona jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, i nie oznacza braku środków na prowadzenie działalności gospodarczej, w tym konieczności uiszczenia opłat sądowych. Także podnoszona w sprzeciwie okoliczność, że w skali kraju Spółka jest zobowiązana do zapłaty kosztów sądowych rzędu 300 000 zł nie może świadczyć o ograniczeniu jej prawa do Sądu, czy też uzasadniać przyznania prawa pomocy w konkretnej sprawie. Spółka, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą na tak szeroką skalę i obracając kwotami rzędu kilkudziesięciu milionów złotych powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych, również w znacznych kwotach. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.