II FZ 359/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. C. i M. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 579/08 przyznającego prawo pomocy w zakresie częściowym wydanego w sprawie ze skargi K. C. i M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 20 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - działając na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie K. C. i M. C. od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 200 zł, w sprawie ze skargi K. C. i M. C. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 20 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r. 2. Uzasadniając postanowienie, WSA w Olsztynie wskazał, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a na utrzymaniu mają córkę - uczennicę szkoły średniej. Wraz z nimi zamieszkuje również starsza córka (spodziewająca się dziecka), która częściowo dokłada się do utrzymania mieszkania. Rodzina zamieszkuje w lokalu o powierzchni 47 m-. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.800 zł brutto, a skarżąca (będąca pacjentką Centrum Onkologii w W.) jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nadto skarżący są właścicielami nieruchomości: (1) budynku mieszkalno-biurowego z zapleczem socjalnym i magazynowym o łącznej powierzchni 122 m- położonego na działce o powierzchni 2.200 m- (część mieszkalna nie zamieszkana z powodu braku środków na kontynuację budowy), (2) budynku warsztatowego o powierzchni 138 m-. Skarżący nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów majątkowych powyżej 3.000 euro. Dodano, że z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wynika, że rodzina znalazła się w bardzo trudnej sytuacji na skutek zdarzeń gospodarczych, które miały miejsce w 2005 r. Niepowodzenie w działalności gospodarczej spowodowało powstanie zadłużeń z różnych tytułów, na co przedłożono: (1) nakaz zapłaty z dnia 11 stycznia 2007 r. wydany przez Sąd Rejonowy w Krakowie na kwotę 23.315,85 zł wraz z odsetkami, (2) zawiadomienie Komornika Sądu Rejonowego w O. z dnia 23 marca 2008 r. o zajęciu rachunku bankowego tytułem egzekucji należności Towarzystwa Ubezpieczeń "E." w wysokości 17.771,45 z odsetkami w wysokości 2.726,82 zł (+ koszty), (3) informację z dnia 12 stycznia 2008 r. o zadłużeniu w Spółdzielni Mieszkaniowej na kwotę 2.959 zł i 291,87 zł. Wskazano, że skarżący zwolnił w lutym 2009 r. jedynego pracownika i będzie zmuszony zlikwidować działalność, by nie powiększać zadłużenia w ZUS. Rodzinie nie wystarcza pieniędzy na podstawowe środki do życia, zatem skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Mając na uwadze opisany stan sprawy Sąd uznał, że trudna sytuacja materialna rodziny oraz zdrowotna wnioskodawczyni (z czym niewątpliwie wiąże się ponoszenie dodatkowych kosztów na leczenie) uzasadnia częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważono, że w toku ubiegania się o prawo pomocy skarżący uiścili należny wpis od skargi w wysokości 200 zł, zatem przyznanie prawa pomocy w kwocie ponad 200 zł oznacza zwolnienie od kosztów w pozostałej części, tj. tych, których obowiązek zapłaty może powstać w toku dalszego postępowania sądowego. 3. Zażalenie od postanowienia WSA w Olsztynie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ewentualnie o sprostowanie tegoż postanowienia. Wniesiono również o zwrot kwoty 100 zł. Uzasadniając postanowienie skarżący wskazali, że w ich ocenie treść zaskarżonego postanowienia nie jest zgodna ze stanem faktycznym, bowiem wpis od skargi wynosi 200 zł, z czego skarżący uiścili 100 zł, a we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnieśli o zwolnienie od 50 % kosztów sądowych. Dodano, że z ostrożności procesowej skarżący zapożyczyli się i uiścili pozostałą kwotę 100 zł. Skarżący podnieśli, że nie jest zrozumiałe, w którym momencie nastąpiło częściowe zwolnienie od kosztów, skoro Sąd nie wzywał do ponoszenia opłat przenoszących 200 zł. Zdaniem skarżących Sąd, uznając, że skarżącym przysługuje prawo pomocy, winien przyznać im prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie terminu "gdy wykaże" świadczy, że ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie spoczywa na stronie. Obowiązkiem sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej i swobodnej, lecz nie dowolnej, analizy oświadczeń, informacji oraz dokumentów przedłożonych przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową oraz możliwości płatnicze strony, a wnioski dotyczące całokształtu sytuacji majątkowej podatnika przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Prawidłowa jest bowiem konkluzja, z uwagi na zaprezentowany stan faktyczny, że sytuacja materialna rodziny oraz zdrowotna skarżącej (z czym niewątpliwie wiąże się ponoszenie dodatkowych kosztów na leczenie) uzasadnia częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 200 zł. Odnosząc się natomiast do wniesionego przez skarżących zażalenia podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu zażalenia nie wskazano na żadne dowody czy okoliczności, które podważałyby ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny i dokonaną przez niego ocenę. Nadto skarżący nie podnieśli żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zwolnienie od kosztów sądowych we wskazanym przez nich zakresie. Brak podniesienia nowych okoliczności, które nie byłyby znane Sądowi I instancji powoduje, że niezasadna jest ponowna analiza sytuacji majątkowej czy zdolności płatniczych skarżących. 5. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.