I SA/Kr 956/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi PHU G.-L. Spółka jawna Z. G. i Spółka w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do listopada 2010 r. postanawia: I. przyznać PHU G.-L. Spółka jawna Z. G. i Spółka w S. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, II. w pozostałej części wniosek oddalić. UZASADNIENIE Pismem z dnia 18 maja 2015 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga PHU G.-L. Spółka jawna Z. G. i Spółka w S. (dalej: strona skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do listopada 2010 r. Spółka domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Jak argumentuje w skardze - Spółka nie posiada odpowiedniej ilości środków na pokrycie tej opłaty, ma poważne kłopoty finansowe, mienie Spółki zostało zajęte przez komorników, a Spółka utraciła zdolność finansową i niebawem rozpocznie się proces jej likwidacji. W dniu 29 października 2015 r. tut. Sąd wezwał stronę skarżącą o uzupełnienie złożonego przez Spółkę jawną wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez dołączenie dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku a dotyczące sytuacji finansowej Spółki, w szczególności wspomniane w jego treści zaświadczenie Urzędu Skarbowego z 29 maja 2015 r. o stanie zaległości, decyzję dotyczącą zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej i inne posiadane dokumenty, obrazujące istnienie zaległości wobec kontrahentów. W piśmie z dnia 12 listopada 2015 roku, strona skarżąca przedłożyła dokumenty potwierdzające złą sytuację ekonomiczną firmy, tj. zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z Urzędu Skarbowego w L. z dnia 29 maja 2015 r., decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Starosty M. ustalającego opłatę eksploatacyjną za wydobycie kopaliny (opoki) bez wymaganej koncesji, zobowiązującą do zapłaty solidarnie kwoty 384 000 zł, Wyroki Sądów z powództwa Przedsiębiorstwa Robót I. S.A. w K., zasądzające od Spółki G.-L. 207 390,75 zł oraz sprawozdanie finansowe za 2013 i 2014 rok, poniesione straty w wysokości – 1 706 261,03 zł za 2013 r. oraz – 262 424,09 zł za 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej – zgodnie z art. 246 § 2 pkt p.p.s.a. – może nastąpić w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej ma charakter fakultatywny. Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona skarżąca w niniejszej sprawie wniosła o zwolnienie z wpisu od skargi. W ocenie Sądu Spółka wykazała, że zachodzą przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Zwalniając częściowo Spółkę od kosztów sądowych, Sąd wziął pod uwagę, iż wartość przedmiotu zaskarżenia jest wysoka. Jest to zdaniem Sądu suma na tyle duża, iż odmowa zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, mogłaby spowodować pozbawienie strony skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu. W niniejszej sprawie wpis sądowy przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu tj. 354.232 zł wynosiłby 1% tej kwoty zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – PHU G.-L. Spółka jawna Z. G. i Spółka w S. prowadzi działalność w zakresie robót związanych z budową dróg i autostrad. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 200 000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę: 127 323,25 zł. Wykazano również wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu, który wynosi – 262 424,09 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano kwotę: – 11,92 zł. Natomiast w odniesieniu do innych danych majątku (w tym środków w kasie podmiotu), dochodów oraz zobowiązania i wydatków podmiotu, Spółka podaje na brak środków w kasie. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka podaje, że obecnie Firma G.-L. Spółka jawna Z. G. i Spółka w S. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Największymi zobowiązaniami Spółki są: - zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, które wg zawiadomienia z dnia 29 maja 2015 r. wynoszą 1 342 557,38 zł, - zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej wobec Starosty M. wg decyzji z dnia 12 stycznia 2015 r. w kwocie 384 000 zł., - Spółka posiada również liczne zobowiązania wobec kontrahentów z tytułu dostaw materiałów i usług. Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu, Spółka przedłożyła zawiadomienie o stanie zaległości z Urzędu Skarbowego w L. z dnia 29 maja 2015 r., z którego wynika, że razem dochodzone należności wynoszą 1,342,557,38 zł, do kwoty tej naliczono odsetki na dzień 29 maja 2015 r. Ponadto dołączono pierwszą stronę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 marca 2015 r., utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Starosty M., ustalającą opłatę eksploatacyjną za wydobycie kopaliny (opoki) bez wymaganej koncesji, zobowiązującą do zapłaty solidarnie J. S. oraz Z. G. kwotę w wysokości 384 000 zł. Spółka przedłożyła także Wyrok Sądu Okręgowego w K. II Wydział Cywilny z powództwa Przedsiębiorstwa Robót I. S.A. w K. przeciwko R. G., Z. G. i Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu G.-L. Spółce Jawnej Z. G. i Spółka w S., zasądzający od Spółki G.-L. na rzecz powoda kwotę 207 390,75 zł z ustawowymi odsetkami od poszczególnych kwot, a ponadto kwotę 17 587 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dodatkowo powołano się na Wyrok Sądu Apelacyjnego w K. Wydział I Cywilny w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Robót I. S.A. w K. przeciwko R. G., Z. G. i Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu G.-L. Spółce Jawnej Z. G. i Spółka w S., oddalający apelację i zasądzający od pozwanych na rzecz powódki solidarnie 5 400 zł z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego. Strona skarżąca przedstawiła również wyniki zestawienia rachunek zysków i strat – wariant porównawczy za 2013 i 2014 rok, który obrazuje poniesione straty w wysokości – 1 706 261,03 zł za 2013 r. oraz – 262 424,09 zł za 2014 r. W ocenie Sądu, Spółka wykazała, że nie ma w chwili obecnej dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności, konieczność nawet jednorazowego uiszczenia przez Spółkę wpisu sądowego, mogłaby spowodować negatywne skutki, a przede wszystkim pozbawić stronę skarżącą konstytucyjnego prawa do sądu. Równocześnie Sąd wziął pod uwagę, iż dla rozpoznania sprawy przez sąd nie jest przewidziane ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania a gdyby w przyszłości takowe okoliczności zaistniały sytuacja finansowa strony jest trudna w chwili obecnej do przewidzenia i nie może obecnie uzasadniać przyznania dalej idącego prawa pomocy niż określone w niniejszym postanowieniu. Z tych względów w pozostałej części wniosek na tym etapie sprawy, oddalono. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.