II FZ 958/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 października 2012r., sygn. akt I SAB/Wr 7/12 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. O. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2008-2009 postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy P. O. (dalej: ,,Strona’’ lub ,,Skarżący’’) w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. O. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za lata 2008-2009 oraz w zakresie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: W dniu 10 kwietnia 2012 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za lata 2008-2009 oraz w zakresie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. zgodnie § 2 ust.1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), skarżący w piśmie z dnia 4 czerwca 2012 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy. Po wezwaniu skarżącego przez Sąd do przesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w dniu 17 czerwca 2012 r. przesłał do Sądu wskazany formularz, jednak nie wskazał w jakim zakresie wnosi przyznanie prawa pomocy. Sąd ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia formularza przez prawidłowe wypełnienie rubryki odnośnie zakresu wniosku, oraz, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) o dostarczenie do Sądu w terminie 7 dni żądanych przez Sąd dokumentów (kserokopia zeznania podatkowego za 2010 r. i ewentualnie za 2011 r. wraz z załącznikami, uwierzytelnionych deklaracji podatkowych VAT dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które takie deklaracje złożył, szczegółowego - określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego i jego gospodarstwa domowego ze wskazaniem źródeł ich finansowania, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące, informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku skarżącego). Postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżący uchylił się od uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie żądanym przez Sąd. Skarżący wniósł sprzeciw zaznaczając, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że wszczęto w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne i zajęto mu rachunki bankowe oraz wpisano hipotekę przymusową. Podniósł, ze egzekwowanie kwoty podatku VAT wraz z odsetkami za lata 2007-2009 w kwocie przekraczającej 600 000,00, co stanowi równowartość całego zysku za rok podatkowy 2010 oraz 2011 uniemożliwia mu normalne prowadzenie działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że skarżący mimo - wystosowanego wezwania Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a - nie przedstawił dokumentów żądanych przez Sąd co uniemożliwiło Sądowi dokonania rzeczywistej oceny sytuacji materialnej skarżącego. W ocenie Sądu lakoniczne stwierdzenie o stracie w wysokości 36.240 zł za okres od stycznia do maja 2012 r. nie można było uznać za wystarczające. W zażaleniu skarżący podniósł te same argumenty, co w sprzeciwie, a mianowicie, że wszczęto w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne i zajęto mu rachunki bankowe oraz wpisano hipotekę przymusową. Podniósł, ze egzekwowanie kwoty podatku VAT wraz z odsetkami za lata 2007-2009 w kwocie przekraczającej 600 000,00, co stanowi równowartość całego zysku za rok podatkowy 2010 oraz 2011 uniemożliwia mu normalne prowadzenie działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym przysługuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym należy zauważyć, że prawo pomocy to pomoc budżetu państwa osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Ciężar dowodu w tym postępowaniu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Udzielenie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też przyznanie prawa pomocy może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). `Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosowanie prawa pomocy winno odnosić się do osób, dla których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Z przedłożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by sytuacja strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym miejscu należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu skarżący, pomimo wezwania go przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a., nie przedstawił dokumentów, które są niezbędne do rzetelnej i całościowej oceny jego sytuacji materialnej, a co za tym idzie, możliwości płatniczych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie ocenę Sądu pierwszej instancji, że skarżący niniejszym nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji