II GZ 409/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 107/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2021 r. nr 1801-IOA-4246.159.2021 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany "WSA" lub "sądem pierwszej instancji") postanowieniem z 7 kwietnia 2022 r. odmówił A. R. (dalej zwanemu "skarżącym") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej zwanego "Dyrektorem IAS") z 23 listopada 2021 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący w skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora IAS, zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, że nie dysponuje środkami pieniężnymi na pokrycie kary w wysokości 12.000 zł ani nie posiada możliwego do spieniężenia – bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych swoich i swojej rodziny – majątku. W 2017 r. skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej i od tego czasu utrzymuje się z nieregularnie podejmowanych prac dorywczych. Aktualnie jest osobą bezrobotną. Na swoim utrzymaniu ma niepracującą żonę, a także dwoje z pięciorga dzieci: całkowicie niezdolnego do pracy, pełnoletniego syna, który otrzymuje rentę w kwocie 1.025 zł – co nie wystarcza na jego utrzymanie oraz córkę uczęszczającą do 2 klasy liceum pozostającą w całości na utrzymaniu rodziców. Skarżący wskazał, że pozostaje właścicielem mieszkania przy ul. [...] w P. – egzekucja z lokalu mieszkalnego doprowadziłaby go do utraty dachu nad głową wraz z żoną oraz dwójką dzieci w tym jedną małoletnią córką oraz lokalu przy ul. [...] w P., w którym prowadził zakończoną w 2017 r. działalność gospodarczą. Zaznaczył przy tym, że przeprowadzenie egzekucji z tego składnika majątku pozbawiłoby go możliwości ponownego podjęcia próby zarobkowania z wykorzystaniem tego lokalu. Na potwierdzenie podniesionych okoliczności skarżący przedłożył kopie dokumentów w postaci decyzji Prezydenta Miasta P. z 15 grudnia 2020 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa zasiłku dla bezrobotnych, zaświadczenia z 5 listopada 2020 r. o zarejestrowaniu w Urzędzie Pracy żony skarżącego jako osoby bezrobotnej od 21 września 2017 r. bez prawa do zasiłku, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 13 lipca 2020 r. oraz decyzji o przyznaniu renty socjalnej z 13 sierpnia 2020 r WSA oddalając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziły przesłanki, przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem sądu pierwszej instancji, z załączonych do wniosku dokumentów trudno zrekonstruować aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego. W związku z powyższym WSA uznał twierdzenia skarżącego za obarczone dużą dozą hipotetyczności i warunkowości, że wykonanie decyzji spowoduje konieczność egzekucji z lokalu i mieszkania należącego do skarżącego, co spowoduje utratę niezbędnych skarżącemu i jego rodzinie składników majątku, których skarżący nie będzie w stanie ponownie nabyć. WSA podkreślił, że skarżący nie poparł dowodami twierdzeń, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wymierzonej kary. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika co prawda, że skarżący pozostaje aktualnie bezrobotny, jednakże nie można na tej podstawie stwierdzić jaka jest jego sytuacja finansowa i czy ewentualna egzekucja będzie prowadzona ze składników majątku wskazanych przez skarżącego we wniosku. Sąd zauważył, że z materiału dowodowego zebranego przez Dyrektora IAS – przy okazji rozpatrywania skierowanego do organu wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji – wynika, że w 2021 r. skarżący dokonywał zbycia gruntu zabudowanego i lokali mieszkalnych znacznej wartości. Tych zdarzeń gospodarczych skarżący nie ujawnił w przedmiotowym wniosku. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: – obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") – poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że przymusowe wyegzekwowanie nałożonej na skarżącego kary pieniężnej nie spowoduje skutków trudnych do odwrócenia w rozumieniu powołanego przepisu, podczas gdy niewątpliwie grożąca skarżącemu egzekucja wywoła trwałe i nieodwracalne skutki dla pozostających na jego utrzymaniu dzieci, – obrazę przepisów postępowania, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1805; dalej zwanej "k.p.c.") – poprzez dokonanie wadliwej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny dowodów w postaci dokumentów i niepoczynienie na ich podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych co do sytuacji majątkowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części stanowi więc odstępstwo od generalnej reguły wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle powołanego przepisu to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności administracyjnej. Tym samym wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z egzekucją zaskarżonego aktu lub czynności. W tym miejscu należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" są pojęciami nieostrymi tzn. takimi, które nabierają treści w realiach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. O znacznej szkodzie można mówić, jeżeli nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (zob. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 271/09; treść tego, jak i dalej wskazywanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wobec powyższego, strona zobowiązana jest we wniosku skonkretyzować rodzaj grożącej jej szkody na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie, aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kary pieniężnej może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do jego sytuacji majątkowej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżącego, że w jego przypadku zapłata wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienia NSA: z 13 maja 2021 r., sygn. akt II GZ 143/21; z 13 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 324/20; z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GZ 169/20). Bez przedłożenia przez skarżącego stosownych dokumentów źródłowych, z których wynikałaby jego rzeczywista zdolność płatnicza, nie jest w istocie możliwe zweryfikowanie zarówno wysokości uzyskiwanego dochodu, jego regularności, jak i wartości środków majątkowych należących do skarżącego. Danych tych, w sytuacji ich nieprzedstawienia, nie można w żaden sposób skonfrontować z wysokością nałożonego zobowiązania, co uniemożliwia dokonanie analizy zdolności finansowej strony i rozmiaru ciążącego na niej obciążenia oraz ryzyka powstania ewentualnych szkód lub skutków. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, że wykonanie zaskarżonej decyzji (w zakresie wymaganej decyzją kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł) mogłoby wyrządzić́ mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został dostatecznie uzasadniony. Skarżący nie przedstawił bowiem ani swych pełnych możliwości finansowych, ani też nie wskazał konkretnych skutków finansowych jakie miałoby dla jego sytuacji wykonanie zaskarżonej decyzji. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby udzielenie informacji dotyczących chociażby stanu oszczędności, czy rachunków bankowych oraz kwoty uzyskiwanych dochodów. Co prawda skarżący załączył materiał źródłowy wskazujący na to, że zarówno on jak i jego żona zarejestrowani są jako bezrobotni bez prawa do zasiłku oraz dołączył dokumenty wskazujące kwotę przyznanej renty pozostającego pod jego opieką syna ale nie przedstawił innych materiałów obrazujących stan jego oszczędności oraz kwoty uzyskiwanych wszystkich dochodów. Jak bowiem zaznaczył sąd pierwszej instancji, z materiału dowodowego zebranego przez Dyrektora IAS – przy okazji rozpatrywania skierowanego do organu wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji – wynika, że w 2021 r. skarżący dokonywał zbycia gruntu zabudowanego i lokali mieszkalnych znacznej wartości – czego skarżący w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podważał. W uzasadnieniu zażalenia wskazał nawet, że "Z przedłożonych dokumentów, jak również z w/w faktu uiszczenia przez skarżącego w roku 2021 szeregu kar pieniężnych wynika niezbicie, że skarżący i jego rodzina od dłuższego czasu nie posiadają stałych źródeł utrzymania, a nadto zmuszeni byli wyzbyć się swego majątku nieruchomego." Nie udostępnił jednak informacji dotyczących uzyskanego w wyniku sprzedaży nieruchomości dochodu oraz wysokości zapłaconych przez niego kar, a także materiałów źródłowych w postaci chociażby wydruków z rachunków bankowych potwierdzających aktualny stan jego oszczędności. Tym samym sąd pierwszej instancji nie miał możliwości oceny pozostających do dyspozycji skarżącego zasobów finansowych. Brak wiedzy sądu w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącego nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.