VIII SA/Wa 655/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 roku UNW_O Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działaniem Dyrektora Oddziału ZUS w R. na podstawie art. 83b ust. 1 oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585) (dalej: "s.u.s.") w zw. z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek złożonego w dniu [...] maja 2011 roku odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] lutego 2011 roku (złożonym w dniu [...] lutego 2011 roku), w którym jako osobę wnoszącą pismo wskazano S. S., piszący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie pozostałej do spłacenia kwoty odsetek od zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za 2000 rok, powołując się na dotychczasowe spłacenie należności głównej oraz trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. Decyzją z dnia [...] maja 2011 roku UNW Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a oraz art. 32 s.u.s., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2011 roku w sprawie umorzenia zadłużenia, odmówił S. S. umorzenia należności za okres [...]/2000 – [...]/2000 z tytułu pozostałych do spłaty składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł oraz odsetek od tychże składek – w kwocie [...] zł, liczonych na dzień wpływu wniosku o układ ratalny, to jest [...] grudnia 2006 roku. W dniu [...] maja 2011 roku K. S.– żona S. S., złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie pozostałej do spłacenia należności. W piśmie wskazała, iż reprezentuje S. S., ale do pisma nie zostało dołączone stosowne pełnomocnictwo. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] maja 2011 roku, o którym mowa wyżej, decyzją z dnia [...] lipca 2011 roku UNW_O Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2011 roku UNW Nr [...], odmawiającą umorzenia należności za okres [...]/2000 r. – [...] r. z tytułu pozostałych do spłaty składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł oraz odsetek od tychże składek – w kwocie [...] zł liczonych na dzień wpływu wniosku o układ ratalny, to jest [...] grudnia 2006 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 roku wydanym w sprawie VIII SA/Wa 857/11 po rozpoznaniu skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2011 roku UNW_O Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku WSA podniósł między innymi, iż z akt sprawy i z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji, mimo istnienia takiego obowiązku, badał kwestię dopuszczalności wniesienia przez małżonkę skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak tych ustaleń skutkował błędnym i dowolnym przyjęciem, iż wniosek ten został złożony przez podmiot legitymujący się przymiotem strony w postępowaniu i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd zauważył jednocześnie, iż w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez S. S. dla żony K. S., która złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznanie przez organ środka zaskarżenia wniesionego przez osobę nie będącą stroną, ani nie legitymującą się stosownym pełnomocnictwem, jak wskazał WSA stanowi naruszenie dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Naruszenie to obligowało Sąd do uwzględnienia skargi niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy też nie wpływ na wynik sprawy. Pismem z dnia [...] maja 2012 roku, powołującym się na związek z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek znajdujących się na koncie S. S. oraz nawiązując do wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zwrócił się do K. S. o przedłożenie w terminie 7 dni od dnia odbioru pisma oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa uprawniającego adresatkę pisma do wystąpienia w imieniu męża z wnioskiem z dnia [...] maja 2011 roku. K. S. nie złożyła żądanego pełnomocnictwa w zakreślonym terminie. W dniu [...] maja 2012 roku oświadczyła przed pracownikiem organu, iż pełnomocnictwo dotyczące ustalenia okresu zatrudnienia w warunkach szkodliwych złożyła przy dokumentach dotyczących zaliczenia tego okresu zatrudnienia do emerytury, dodając jednocześnie, iż mąż jest po [...] i [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 roku UNW_O Nr [...], o której mowa na wstępnie, i która została zaskarżona w niniejszej sprawie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dyrektor Oddziału ZUS w R.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, jako podstawę takiego rozstrzygnięcia przywołując art. 61a k.p.a. Na wstępie uzasadnienia decyzji przywołał okoliczność złożenia przez K. S. w dniu [...] maja 2011 roku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek znajdujących się na koncie S. S.. Wskazując na dotychczasowy przebieg postępowania (wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2011 roku oraz jej uchylenie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2012 roku i wezwanie K. S. do złożenia pełnomocnictwa), podniósł, iż pełnomocnictwo nie zostało przedłożone, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania, zgodnie z decyzją. Skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2012 roku wniósł S. S., reprezentowany przed Sądem przez pełnomocnika – żonę K. S.. W skardze zawarto wniosek o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Oddziałowi ZUS w R.. W uzasadnieniu skargi K. S. podniosła między innymi, iż mąż w terminie zakreślonym przez ZUS na złożenie pełnomocnictwa był w złym stanie zdrowia. W takich okresach nie był w stanie działać na swoją korzyść i odmawiał złożenia podpisu po pełnomocnictwem. Wskazała także, iż okoliczności te wyjaśniała przed organem. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, iż powodem wydania zaskarżonej decyzji był brak prawidłowego umocowania K. S. do reprezentowania męża S. S. w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek. Wskazał jednocześnie, iż do skargi zostało dołączone pełnomocnictwo z dnia [...] kwietnia 2011 roku do sprawy VI U [...] Sądu Okręgowego w R., w kserokopii. W ocenie organu nawet, gdyby można było przyjąć, iż na podstawie tego pełnomocnictwa K. S. może reprezentować męża w niniejszym postępowaniu, pełnomocnictwo to nie zostało urzędowo poświadczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, Nr 270) (dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wobec tego, iż sprawa niniejsza jest ponownie rozpoznawana przez tutejszy Sąd i przedmiotem rozważań jest także kwestia prawidłowej reprezentacji S. S. przed organem, wywody Sądu zawarte w uzasadnieniu w wyroku wydanego w sprawie VIII SA/Wa 857/11 są nadal aktualne. Jak wynika z akt administracyjnych pełnomocnictwo dla K. S. do reprezentowania S. S. przed organem nie zostało dotychczas złożone. Dołączona do skargi kserokopia pełnomocnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 roku (k-[...]), nadesłana przez organ do Sądu przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 roku nie spełnia wymogów określonych w art. 33 § 3 k.p.a, ponieważ, jak wspomniano zostało ono złożone w nie poświadczonej urzędowo kserokopii. Dokument ten nie podlegał jednak ocenie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, gdyż jak wynika z adnotacji o załącznikach zawartej na ostatniej stronie skargi oraz z pisma przewodniego ZUS z dnia [...] sierpnia 2012 roku (k-[...]) zostało ono dołączone do skargi będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie i złożone już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W okolicznościach niniejszej sprawy wydaje się zasadne dokonanie przez organ takiej oceny i zobowiązanie strony do uzupełnienia braków, tak aby spełnione zostały przesłanki dotyczące pełnomocnictwa, wskazane w art. 33 k.p.a. Redakcja treści pełnomocnictwa nie wyklucza bowiem, iż zakres upoważnienia K. S. obejmuje również prowadzone przez organ postępowanie. W przypadku powzięcia takich wątpliwości zasadne byłoby wyjaśnienie zakresu pełnomocnictwa, na przykład przez stosowne oświadczenie strony postępowania. Z analizy przebiegu prowadzonego przez organ postępowania po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 roku we wskazanej wyżej sprawie oraz treści zgromadzonych dokumentów wynika niewątpliwie, iż prawidłowe pełnomocnictwo udzielone K. S. do reprezentowania męża w sprawie przed organem nie zostało do akt organu złożone. W ocenie Sądu jednak organ dopuścił się naruszenia art. 7, 8 i 9 k.p.a. wobec nie udzielenia stronie stosownych pouczeń i podjęcia odpowiednich działań zmierzających do wykonania ciążących na organie i wynikających z powołanych przepisów obowiązków, mimo posiadania informacji o złym stanie zdrowia S. S., uniemożliwiającym podejmowania działań we własnym interesie. Efektem tak przeprowadzonego postępowania jest zaskarżona decyzja, która została wydana z naruszeniem art. 61 a k.p.a. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie do sytuacji, gdy ocenie podlega pierwsze pismo w sprawie, mające na celu wszczęcie postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie takim pismem jest wniosek o umorzenie zadłużenia złożony w dniu [...] lutego 2011 roku. Jak wynika z pisma organu z dnia [...] marca 2011 roku wniosek ten zainicjował postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Po rozpatrzeniu tego wniosku organ wydał decyzję z dnia [...] maja 2011 roku o odmowie umorzenia należności. W związku z tym rozstrzygnięciem złożony został w dniu [...] maja 2011 roku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym wniosek z dnia [...] maja 2011 roku został złożony w trybie określonym w art. 83 ust. 4 s.u.s. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu stronie od decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tym samym odpowiednie zastosowanie w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa mają przepisy Działu II Rozdziału 10 k.p.a., zatytułowanego "Odwołania". Z powyższego wynika jednocześnie wadliwość zastosowania na tym etapie postępowania art. 61 a k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie, mając na uwadze powyższe rozważania oraz uwzględniając związanie wyrokiem w sprawie VIII SA/Wa 857/11 wynikające z art. 153 p.p.s.a. i wyda rozstrzygnięcie odpowiednie do dokonanych ustaleń. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie z punktu 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 152 p.p.s.a.