II SAB/Lu 99/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi C. W. na bezczynność Wójta Gminy Kodeń w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy Kodeń dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku C. W. z dnia 18 lipca 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Kodeń do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I; IV. zasądza od Wójta Gminy Kodeń na rzecz C. W. kwotę 217 (dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE C. W. (dalej jako "strona", "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Wójta Gminy w rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 lipca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe w ocenie strony stanowi naruszenie 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej 15 listopada 2021 r.; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku: decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem. Wobec powyższego strona wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; ustalenie, iż organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej oraz ustalenia jej charakteru; przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze; zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych; przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem z dnia 18 lipca 2022 r. strona za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie aktualnie obowiązujących dokumentów stanowiących o działaniach organów samorządu w latach 2016-2022 r., a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy Wnioskodawcy. Poproszono o udostępnienie w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności organów samorządu w latach 2016-2022 roku: - Dokumenty zawierające informacje dotyczące Gminnej Ewidencji Zabytków z wyszczególnieniem dat jej sporządzenia, dat jej aktualizacji, formy prowadzenia ewidencji włączonych i wyłączonych z Gminnej Ewidencji Zabytków przedmiotów, - Dokumenty zawierające informacje dotyczące zabytków nieruchomych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków, - Dokumenty zawierające informacje dotyczące historycznych układów urbanistycznych lub ruralistycznych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków, - Dokumenty zawierające informacje dotyczące zabytków archeologicznych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków, - Dokumenty zawierające informacje dotyczące Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami - w zakresie wskazania daty jego sporządzenia, daty jego aktualizacji, wskazania celów do realizacji we wspomnianym dokumencie, - Dokumenty zawierające informacje dotyczące wydatków związanych ze sporządzonym programem opieki nad zabytkami - w zakresie środków wydatkowanych - wydanych, oraz planowanych do wydania we wnioskowanym okresie, - Dokumenty stanowiące sprawozdania z realizacji Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami, - Dokumenty zawierające informacje dotyczące finansowania ochrony zabytków w gminie, - Dokumenty zawierające informacje dotyczące porozumienia o samorządowym konserwatorze zabytków, - Dokumenty zawierające informacje o gminnym programie rewitalizacji, - Dokumenty zawierające informacje o lokalnym programie rewitalizacji, - Uchwały Rady Gminy stanowiące w zakresie spraw opisanych powyżej, - Informacji o innych, niewymienionych informacji o tożsamym znaczeniu i zakresie odnoszących się do działań wskazanych powyżej. Jednocześnie, na podstawie art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, wniesiono o udostępnienie powyższych informacji poprzez przesłanie ich pocztą elektroniczną na podany powyżej adres. Wskazano, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust.1 u.d.i.p. po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej do dnia wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że żądane informacje przekazano skarżącej w sposób wskazany we wniosku w dniu 5 sierpnia 2022 r. Podkreślono także, że miesiąc lipiec jest miesiącem wakacyjnym i urlopowym. Zastępstwo przy wykonywaniu zadań mogło spowodować, czy to przez przeoczenie, czy przez wykonywanie w pierwszej kolejności zadań własnych, przekroczenie dwudniowe terminu zastrzeżonego ustawą o dostępie do informacji publicznej. W piśmie z dnia 2 września 2022 r. strona wniosła o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej wobec udzielenia odpowiedzi oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że informacje żądane przez stronę mają charakter informacji publicznej, a Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Wskazać należy, że wniosek strony został skierowany na oficjalny adres e-mail, podany na stronie BIP organu. W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ, a nie skarżącego. Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, oznacza to, że dotarła ona do adresata. Organ nie podjął, w reakcji na wniosek strony o udostępnienie informacji publicznej, przepisanego regulacjami u.d.i.p. działania, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Jednak po wniesieniu skargi na bezczynność, organ udostępnił wnioskowaną informację, bowiem pismem z 5 sierpnia 2022 r. udzielił odpowiedzi na przedmiotowy wniosek przesyłając wiadomość na e-mail strony. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, przestała istnieć przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony z 18 lipca 2022 r. (pkt III wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł w punkcie I wyroku, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo z 5 sierpnia 2022 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiające, podjęte zostało niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała bowiem z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p. i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji. Świadczy o tym udzielenie odpowiedzi zaraz po wpłynięciu skargi na bezczynność organu i zaledwie 4 dni po upływie terminu określonego w art. 13 ust.1 u.d.i.p. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 206 p.p.s.a., przyznając skarżącej zwrot kosztów w kwocie 217 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 złotych, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 100 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego. Sąd zdecydował o odstąpieniu do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części, poprzez miarkowanie kosztów, w zakresie kosztów korespondencji oraz wynagrodzenia pełnomocnika, w oparciu o art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie poglądy, że uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., mogą być nie tylko okoliczności odnoszące się do niewielkiego wkładu pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, ale także takie okoliczności jak niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, istnienie wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony skarżącej, tj. czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu (por. postanowienia NSA z 25 stycznia 2019 r., I GZ 502/18; z 4 września 2019 r., I GZ 261/19; z 13 września 2016 r., I OZ 930/16; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16; wyrok WSA w Kielcach z 26 marca 2020 r., II SAB/Ke 7/20; wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r., II SAB/Ol 3/20; wyroki WSA w Szczecinie z 4 listopada 2021 r., II SAB/Sz 118/21). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodzą powyższe okoliczności wskazujące na uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów. Sądowi wiadomo z urzędu, że skarżąca zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące dostępu do informacji publicznej, w identycznym stanie faktycznym i prawnym, w sprawie już rozpoznanej przez WSA w Białymstoku – wyrok z dnia 5 października 2022 r., sygn.. akt II SAB/Bk 77/22. Skarga zawierała analogiczną argumentację jak w rozpoznawanej sprawie, bazowała na jednej formie dostosowywanej w niewielkim zakresie do konkretnego przypadku. W ocenie Sądu łącznie rozpatrywane okoliczności w postaci: powtarzających się skarg i wynikającego stąd niewielkiego nakładu pracy pełnomocnika reprezentującego skarżącą oraz niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ wyczerpują przesłankę uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., dającego podstawę do odstąpienia od zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w części wykraczającej poza kwotę 100 zł.