I SA/Wa 1707/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi A. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 413/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2000 (dwa) tysiące złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje A. N. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE A.N. (dalej: "skarżący") pismem z 1 kwietnia 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent") wyroku tego Sądu z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 413/19. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...],[...],[...],[...] nr hip. "[...]", w części stanowiącej obecnie działki ew. o nr [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi 26 sierpnia 2020 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 października 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 563/21 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 złotych, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie oddalił skargę w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej. Mimo to sprawa wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżący po raz kolejny wezwał Prezydenta do wykonania wyroku (pismem z 31 marca 2022 r., które wpłynęło 7 kwietnia 2022 r.), a następnie wniósł przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny; przyznania od organu na rzecz skarżącego zgodnie z art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", sumy pieniężnej; oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W motywach skargi przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę, że organ do chwili obecnej nie wykonał wyroku z 5 lutego 2020 r. W związku z tym zdaniem skarżącego skoro Prezydent nie podejmował przez tak długi czas czynności realnie zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, poza pozorowanymi działaniami jak wysłanie 29 stycznia 2022 r. pisma do Ministra Finansów w sprawie indemnizacji (podkreślając, że Urząd miał na to blisko pięć lat) bezsprzecznie należy uznać, że jest to drastyczny przypadek zwłoki organu, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności. Ponadto wskazał, że w perspektywie dotychczasowego zachowania organu koniecznym jest stwierdzenie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie sankcji na organ na rzecz skarżącego spowoduje, iż w dalszym ciągu sprawa nie zostanie załatwiona. Podkreślił, że Prezydent zlekceważył również kolejny wyrok tego sądu zapadły w przedmiotowej sprawie (dotyczący niewykonania wyroku z 5 lutego 2020 r.), mimo zebrania przez organ pełnego materiału dowodowego, jak odpowiedzi w sprawie indemnizacji czy opinii biegłej. Wskazał także, że w sprawie dotyczącej przedmiotowej nieruchomości toczy się przed Sądem Okręgowym w W. postępowanie dotyczące zapłaty odszkodowania sygn. akt [...]. Pozew złożono [...] czerwca 2018 r. Z uwagi na brak decyzji w sprawie jest ona znacznie bardziej skomplikowana, ulega wydłużeniu, a w związku z tym skarżący nie może otrzymać należnego mu odszkodowania. Konieczne jest zatem zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a., co być może doprowadzi w końcu do wydania decyzji, która od lat celowo z rażącym pogwałceniem zasad Państwa Prawa nie jest wydawana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powołał się na wynikający z treści art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że w chwili wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dysponował jeszcze opinią geodezyjną dotyczącą rozliczenia przedmiotowej nieruchomości w aktualnych działkach ewidencyjnych. Opinia ta została sporządzona przez uprawnionego geodetę w dniu [...] września 2021 r. Podniósł, że w dniu [...] lutego 2022 r. do akt sprawy zostało złożone postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2013 r., na mocy którego Sąd stwierdził, że spadek po S.N., zmarłym dnia [...] sierpnia 1952 r., nabyła żona H.N. oraz, że spadek po H.N., zmarłej dnia [...] sierpnia 1958 r., nabył syn A.N.. Wszystkie inne dokumenty, które znajdują się w aktach wskazują natomiast, że dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości hipotecznej był J.N.. Z uwagi na wątpliwości wynikające z powyższej niezgodności, organ wezwał skarżącego do ich wyjaśnienia pod rygorem zawieszenia postępowania. Podkreślił, że skarżący nie udzielił odpowiedzi pozwalającej wyjaśnić wskazane wątpliwości w określonym przez organ terminie. W związku z tym postanowieniem z [...] lipca 2022 r. nr [...] przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone. W dniu 17 października 2022 r. do sądu wpłynęło pismo skarżącego przy, którym nadesłał on odpis postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] września 2022 r. nr [...], którym uchylono ww. postanowienie Prezydenta z [...] lipca 2022 r. i umorzono postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...],[...], [...],[...] nr hip. "[...]", w części stanowiącej obecnie działki ew. o nr [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...], w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 413/19, który to termin ekspirował 28 grudnia 2020 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też wymierzenia mu z tytułu opieszałości w jego wykonywaniu grzywny, Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że Prezydent pozostaje przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanych orzeczeniach zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu. Po zwrocie akt z Sądu wraz z prawomocnym wyrokiem I SA/Wa 563/21 (co miało miejsce 12 stycznia 2022 r.) nie wynika, aby w sprawie podejmowane były jakiekolwiek czynności. Dopiero w konsekwencji, co wynika z zestawienia dat wpływu pism do organu, złożonego ponaglenia (data wpływu 7 kwietnia 2022 r.) oraz przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku (data przekazania skargi 21 kwietnia 2022 r.) Prezydent wezwał skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności w imionach czy J.N. i S.N. to ta sama osoba, pod rygorem zawieszenia postępowania. Wskazał, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2013 r., na mocy którego Sąd stwierdził, że spadek po S.N., zmarłym dnia [...] sierpnia 1952 r., nabyła żona H.N. oraz, że spadek po H.N., zmarłej dnia [...] sierpnia 1958 r., nabył syn A.N., a wszystkie inne dokumenty, które znajdowały się w aktach wskazywały, że dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości hipotecznej był J.N. (vide: pismo z [...] maja 2022 r. znak: [...]). Odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący udzielił pismem z 25 maja 2022 r. twierdząc, że S.N. i J.N. to ta sama osoba, co było już przedmiotem badania Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które kilka lat temu wydało decyzję w tej sprawie. Kolejna aktywność organu miała miejsce dopiero po upływie miesiąca od wpływu ww. odpowiedzi, kiedy to postanowieniem z [...] lipca 2022 r. nr [...] Prezydent przedmiotowe postępowanie zawiesił do czasu przedłożenia dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po J.N.. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z [...] września 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło ww. postanowienie i umorzyło postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania uznając, że J.N. właściciel nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] "[...]" zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] z [...] maja 1947 r. i S.N. spadkodawca z postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2013 r. jest tą samą sobą. Mając zatem powyższe na uwadze, jak też uwzględniając, że już przy 2 miesięcznej zwłoce w wykonaniu wyroku orzeczono grzywnę w wysokości 1000 złotych, Sąd uznał za zasadne obecnie dwukrotne zwiększenie wymiaru grzywny i przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych. Przy czym decydując o zastosowaniu tej ostatniej sankcji finansowej jak też ustalając jej wymiar Sąd wziął pod uwagę, że przyznanie sumy pieniężnej stronie bezskutecznie oczekującej przez lata na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje ją swoją ochroną. Niewątpliwie zaś trwające ponad 2 lata po wydaniu wyroku (a prawie 7 lat - licząc od 2 marca 2015 r., tj. dnia przekazania akt przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, które decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...] częściowo wyeliminowało ze skutkiem ex tunc uprzednio wydane w sprawie negatywne orzeczenie dekretowe Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] czerwca 1953 r. nr [...] postępowanie administracyjne jest nie tylko dotkliwe przez sam fakt długotrwałości jego prowadzenia, ale również ze względu na konieczność przez cały ten okres realizowania obowiązków procesowych, jak choćby informowania organów o ewentualnych zmianach adresowych, ponawiania różnego rodzaju czynności, czy wreszcie ponoszenia kosztów pomocy prawnej. Jakkolwiek zaznaczyć należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Przy samym wymiarze grzywny oraz sumy pieniężnej Sąd uwzględnił kontekst sprawy, w rozpoznaniu której organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczy rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...]. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem oraz ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, co także determinuje zwłokę w ich załatwianiu. Tu podkreślić należy, że okoliczności te nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wynikające z zastosowanych środków łączne obciążenie finansowe organu (3000 złotych) jest w ocenie Sądu na tyle dotkliwe, że powinno skłonić go do wydania decyzji, bez konieczności podejmowania przez skarżącego kolejnych przymuszających organ do tego działań prawnych, jak również w sposób wystarczający zrekompensuje skarżącemu uzasadnione poczucie krzywdy wynikające z lekceważenia jej prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w zainicjowanej przez niego sprawie bez zbędnej zwłoki. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).