II SA/Wa 1764/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dnia 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej oddala skargę UZASADNIENIE Przedmiotem rozpoznania jest skarga M. P. dalej: ("funkcjonariusz", "skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "Komendant Główny SG", "organ II instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej. Z akt sprawy wynika, że M. P. był funkcjonariuszem Straży Granicznej w służbie stałej od dnia [...] kwietnia 2009 r. a obowiązki służbowe, przed zwolnieniem ze służby, pełnił w Placówce Straży Granicznej we W., [...] Oddziału Straży Granicznej. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: "Komendant [...]OSG", "organ I instancji") decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] przyznał funkcjonariuszowi pomoc finansową na uzyskanie domu jednorodzinnego w miejscowości S. w kwocie 16.632,00 zł. Wysokość pomocy w wymiarze 4 norm została przyznana zgodnie z wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej. Rozkazem personalnym z dnia [...] października 2020 r. nr [...] M. P. został zwolniony z dniem [...] listopada 2020 r. ze służby stałej w Straży Granicznej, w związku z tym, że został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2020 r. sygn. akt [...] za przestępstwo umyśle ścigane z oskarżenia publicznego (art. 231 § 2 Kodeku karnego). Podstawę prawną ww. rozkazu personalnego stanowił art. 45 ust. 1 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej. W związku z powyższym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przyznanej pomocy finansowej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Komendant [...]OSG, działając na podstawie art. 98 ust. 2 pkt 3 oraz art 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 305 ze zm.), orzekł o zwrocie przez byłego funkcjonariusza pomocy finansowej w wysokości 16.632,00 zł. Od powyższej decyzji M. P. wniósł odwołanie do Komendanta Głównego SG zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.". W uzasadnieniu odwołania podniósł, że organ I instancji nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący w jakiej sytuacji finansowej aktualnie się znajduje. Wskazał, iż od listopada 2020 r. pozostaje bez pracy, ma na utrzymaniu bezrobotną żonę oraz dwoje małoletnich dzieci, nie posiada oszczędności ani żadnego majątku, z którego mógłby czerpać dochody. Zaznaczył, że został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, tym samym organ prowadził postępowanie z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Podkreślił również, że wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Komendant Główny SG, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 98 ust. 2 pkt 3, art. 101 ust. 5 ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 96, poz. 617 ze zm.), dalej: "rozporządzenie", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 98 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej, pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1, podlega zwrotowi w przypadku skazania funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec którego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Stwierdził, że w okolicznościach faktycznych sprawy prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym zaistniała przesłanka z ww. przepisu uzasadniająca wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu przyznanej pomocy finansowej na budowę domu. Organ II instancji zaznaczył, że zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu otrzymanej pomocy finansowej były funkcjonariusz odebrał w dniu [...] grudnia 2020 r. (podpis i data na potwierdzeniu odbioru). Następnie, w dniu [...] grudnia 2020 r. odebrane zostało zawiadomienie o zakończeniu prowadzonego postępowania wraz ze wskazaniem, iż zgodnie z art. 10 k.p.a. przed wydaniem decyzji służy stronie prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia. Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] grudnia 2020 r. Były funkcjonariusz nie zapoznał się ze zgromadzonym materiałem, nie wniósł żadnych wniosków dowodowych ani dodatkowych materiałów. Wobec powyższego, zdaniem organu II instancji, zarzut naruszenia art. 8 i art. 10 k.p.a. jest nieuzasadniony. Organ II instancji zaznaczył, że w dniu [...] lutego 2021 r. były funkcjonariusz odebrał zawiadomienie wysłane przez Komendanta Głównego SG o zakończeniu prowadzonego postępowania oraz o przysługującym mu prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia. Jednak również w toku prowadzonego postępowania odwoławczego z tego prawa nie skorzystał. Zdaniem organu II instancji nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ II instancji podkreślił, iż w przypadku wskazanym w art. 98 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej nie występują wątpliwości, które można byłoby rozstrzygnąć na korzyść obywatela. Fakt pozostawania byłego funkcjonariusza SG bez pracy i środków do utrzymania rodziny nie ma wpływu na orzeczenie o zwrocie uzyskanej pomocy finansowej na budowę domu. Przepis art. 98 ww. ustawy jednoznacznie wskazuje w jakich przypadkach uzyskana pomoc finansowa podlega zwrotowi i nie pozwala na inną jego interpretację. Nie daje też możliwości odmiennego traktowania funkcjonariuszy w takim samym stanie prawnym. Powyższy przepis nakazuje zwrot uzyskanej pomocy finansowej w ściśle określonych przypadkach. W niniejszej sprawie jest to skazanie prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2020 r. sygn. akt [...] za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. M. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Komendanta Głównego SG z dnia [...] marca 2021 r. zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewywiązanie sią przez organ z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz brak dokonania jego wszechstronnej, całościowej oceny, w tym nieuprawnionego pominięcia sytuacji finansowej skarżącego, w jakiej znalazł się w wyniku wydalenia go ze służby w Straży Granicznej, - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania do organów państwowych, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komendanta [...]OSG z dnia [...] grudnia 2021 r. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach skargi pełnomocnik podniósł w szczególności, że organ II instancji ewidentnie naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., nie wywiązując się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dokonał bowiem fragmentarycznej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, w sposób całkowicie nieuprawniony pomijając sytuację finansową skarżącego w jakiej znalazł się on po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej. Wskazał, iż przepis art. 98 ust. 2-3 ustawy o Straży Granicznej określa obligatoryjne przesłanki zwrotu pomocy finansowej udzielonej funkcjonariuszowi, których wystąpienie skutkuje wszczęciem przez organ postępowania w sprawie zwrotu pomocy finansowej. Nie zwalnia to jednak organu prowadzącego postępowanie z obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także od zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Następnie pełnomocnik skarżącego wskazał na wagę zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) powołując się na poglądy orzecznictwa i piśmiennictwa prawniczego. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny SG wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1764/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2021 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2020 r. nie naruszają prawa. Z okoliczności faktycznych sprawy bezspornie wynika, że Komendant [...]OSG decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...]przyznał skarżącemu – M. P. pomoc finansową na uzyskanie domu jednorodzinnego w wysokości 16.632,00 zł. Rozkazem personalnym z dnia [...] października 2020 r. nr [...] skarżący został zwolniony z dniem [...] listopada 2020 r. ze służby stałej w Straży Granicznej na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Jak wynika z akt sprawy, skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2020 r. sygn. akt [...] za przestępstwo z art. 231 § 2 kodeksu karnego, tj. za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, w związku z wykonywaniem czynności służbowych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Powyższy rozkaz personalny nie został zaskarżony w trybie instancyjnym, a więc zyskał walor prawomocności. W związku z powyższym Komendant [...]OSG prawidłowo orzekł o zwrocie przez skarżącego pomocy finansowej w przyznanej kwocie, a rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Komendant Główny SG. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 98 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1, podlega zwrotowi w przypadku skazania funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec którego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Powyższy przepis jest jednoznaczny w swej treści i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Przewiduje on obligatoryjną przesłankę zwrotu pomocy finansowej przyznanej funkcjonariuszowi, co oznacza, że w sytuacji zaistnienia okoliczności wymienionych w ww. przepisie organ Straży Granicznej ma obowiązek zażądać od funkcjonariusza zwrotu przedmiotowego świadczenia. Podkreślić należy, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter związany - jest wydawana w sytuacji, gdy norma prawa przewiduje w określonym stanie faktycznym obowiązek wydania przez organ decyzji określonej treści. Wydając decyzję związaną organ bowiem nie kieruje się uznaniem administracyjnym, lecz nakazem ustawodawcy nakładającym na organ obowiązek reagowania w określony ustawą sposób na zaistniały stan faktyczny. Organ nie dysponuje zatem w tym zakresie "luzem decyzyjnym", gdyż przepisy ustawy wprost wskazują ścieżkę postępowania. W świetle powyższego nieuzasadnione są zarzuty skargi. Organ nie dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego organ ustalił i ocenił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Tym samym nie ma racji skarżący, że organ dokonał "fragmentarycznej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, w sposób całkowicie nieuprawniony pomijając sytuację finansową skarżącego w jakiej znalazł się on po zwolnieniu ze służby". Organ nie miał obowiązku badania sytuacji finansowej skarżącego, bowiem nie jest to okoliczność, która determinowałaby w jakimkolwiek zakresie rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie art. 98 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej. Orzekając w warunkach związania organ nie rozważał słusznego interesu strony, nie mógł bowiem wziąć pod uwagę innych okoliczności faktycznych, niż te, które wypełniają ustawową przesłankę żądania zwrotu przyznanej funkcjonariuszowi pomocy finansowej - skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Nie można bowiem zarzucić organowi, że prowadząc postępowanie naruszył zasadę zaufania jego uczestnika do władzy publicznej, a ponadto nie kierował się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Jak wskazał Komendant Główny SG w odpowiedzi na skargę, organ wydał rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie z uwzględnieniem wykładni oraz długoletniej praktyki w zakresie interpretowania i stosowania art. 98 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej. Długotrwała i stabilna praktyka organów administracji stanowi źródło uzasadnionych oczekiwań jednostki, że administracja nadal będzie postępować w taki sam sposób, jak do tej pory i nie dojdzie do zróżnicowania w traktowaniu - w tym wypadku funkcjonariuszy - w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez Komendanta Głównego SG art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Komendanta [...]OSG z dnia [...] grudnia 2020 r. Organ II instancji trafnie bowiem uznał, że zaskarżona decyzja organu I odpowiada prawu w świetle ustalonych okoliczności faktycznych wypełniających przesłankę z art. 98 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu i instancji odpowiadają prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.