II FSK 1980/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 762/08 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 762/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 czerwca 2008 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący w dniu 17 lipca 2008 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na w/w decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, którą uchylono decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie 12.843 zł i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W ustawowym 30-dniowym terminie do wniesienia skargi na powyższą decyzję nie uiszczono wpisu stałego od skargi. Sąd pierwszej instancji – uzasadniając rozstrzygnięcie – stwierdził, że decyzja stanowiąca przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie obejmuje należności pieniężnej, o której mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem, gdyż wykazuje jedynie pośredni związek z wartością zobowiązania podatkowego określonego decyzją organu pierwszej instancji. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. (sygn. akt SK 11/05) Sąd stwierdził, że z aktualnych danych umieszczonych na stronie internetowej Okręgowej Rady Adwokackiej w C. wynika, iż M. S. jest adwokatem mającym siedzibę zawodową na terenie Okręgowej Izby Adwokackiej w C. Wspomniana okoliczność dotycząca profesji skarżącego wynika także jednoznacznie z akt administracyjnych sprawy. Adwokat zaś, który wniósł skargę inicjującą postępowanie sądowe we własnej sprawie zobowiązany był (bez wezwania Sądu) uiścić wpis stały od skargi przed upływem 30-dniowego terminu do zaskarżenia kasacyjnej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. We wskazanym terminie wpis od skargi nie został uiszczony, a zatem skargę, jako nienależycie opłaconą - na podstawie art. 221 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.- WSA odrzucił. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną podatnika, który wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów art. 221 p.p.s.a. w zw. z art. 219 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia, polegające na przedwczesnym, wobec regulacji wynikających z łącznego zastosowania reguł wszystkich tych przepisów, uznaniu, że nie został uiszczony w ustawowym terminie wpis stały od skargi dnia 17 lipca 2008 r. wniesionej przez stronę będącą adwokatem, podczas gdy, to dopiero z dniem 29 sierpnia 2008 r. stało się dla strony możliwe prawidłowe - spełniające wszystkie wymogi formalne - uiszczenie opłaty stałej od skargi. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że skoro skargę na działalność organu administracji publicznej, w tym na decyzję, strona może prawidłowo wnieść między innymi tylko za pośrednictwem tego organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 p.p.s.a.), a organ ten ma trzydziestodniowy termin do przekazania skargi sądowi administracyjnemu (art. 54 § 2 p.p.s.a.), przy czym nie ma obowiązku poinformowania skarżącego o przekazaniu skargi do sądu, skoro dopiero po wpłynięciu skargi do sądu administracyjnego wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, sprawie nadawana jest sygnatura akt, to też, dokąd skarżący nie pozna tej sygnatury, nie można od niego wymagać wypełnienia obowiązku podania sygnatury akt sądowych przy uiszczaniu wpisu, nałożonego w § 5 ust. 1 rozporządzenia. Skoro dla czynności prawidłowego, co do wymogów z § 5 ust. 1 rozporządzenia, wniesienia samego wpisu sądowego, jako opłaty od pisma wnoszonego do sądu administracyjnego, zastrzeżony został również zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. termin, określony jedynie mianem "przy wniesieniu", przy czym, do obliczania tego również terminu zastosowanie znajdują przepisy prawa cywilnego, jednoznacznego rozstrzygnięcia wymaga, czy dokąd nie ziści się warunek powzięcia przez skarżącego wiedzy o sygnaturze akt sądowych, która nadana została sprawie zainicjowanej wniesioną skargą, dotąd nie rozpoczyna biegu, termin do wniesienia opłaty (art. 116 kc w zw. z art. 83 § 1 ustawy). Problem ten jednak, został całkowicie pominięty w przedmiotowej sprawie przez Sąd w zaskarżanym postanowieniu, tak jakby po stronie skarżącego w całym ustawowym okresie - terminie do wniesienia skargi, który upływał w dniu 17 lipca 2008 r., istniała równocześnie i niezależnie od biegu terminu do wniesienia samej skargi, niejako "równoległa" możliwość prawidłowego, a więc również z podaniem sygnatury akt sądowych, uiszczenia wpisu stałego od wniesionej skargi w jeden ze sposobów określonych, co do wpisu w § 5 ust. 1 rozporządzenia i art. 219 § 1 i 2 p.p.s.a., co do wszystkich opłat sądowych. W sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, a pierwszą formalną informację, w szczególności o sygnaturze akt sądowych sprawy zawisłej na skutek skargi z dnia 17 lipca 2008 r., stanowiła dla skarżącego dopiero korespondencja otrzymana w dniu 29 sierpnia 2008 r., zawierająca łącznie w jednej przesyłce listowej cztery dokumenty: odpis odpowiedzi na skargę z dnia 26 sierpnia 2008 r., odpis odpowiedzi Dyrektora Izby Skarbowej w K. na skargę z dnia 7 sierpnia 2008 r., odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2008 r. oraz odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/GI 762/08. Dopiero od dnia następnego po dacie poznania sygnatury akt sądowych, a zatem od dnia 30 sierpnia 2008 r. dla skarżącego ziściła się możliwość – warunek prawidłowego dokonania wpisu od skargi. W niniejszej sprawie Sąd wydając zaskarżone postanowienie, utożsamił termin dokonania wpisu stałego od wnoszonej skargi z terminem do wniesienia samej skargi, w sytuacji niezależnego od strony braku możliwości prawidłowego wniesienia wpisu w terminie do wniesienia samej skargi, wywołanego brakiem wiedzy po stronie skarżącego o sygnaturze akt sądowych. W ocenie skarżącego, nie może być obwarowane konsekwencjami określonymi w art. 221 p.p.s.a. samo niewniesienie przez adwokata lub radcę prawnego wpisu od skargi do sądu administracyjnego w terminie do wniesienia samej skargi, jeżeli w całym tym terminie (okresie) nie istnieje równolegle możliwość prawidłowego jej opłacenia (wniesienia wpisu od skargi z podaniem sygnatury akt sądowych), jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Nie można też uznawać, że norma prawna wynikająca z § 5 ust. 1 rozporządzenia obowiązuje tylko w części - co do wskazania tytułu wpłaty i rodzaju pisma, a z pominięciem obowiązku wskazania sygnatury akt sądowych. Skoro przepis ten obowiązuje w całej swojej rozciągłości, to tylko dokonanie wpisu sądowego, jako jednej z opłat sądowych, w sposób wypełniający wszystkie stawiane tej czynności wymogi, pozwala na uznanie, że został on dokonany "należycie", w rozumieniu art. 221 p.p.s.a. A contrario, brak podania lub też nieprawidłowe podanie przy uiszczaniu wpisu któregokolwiek z elementów określonych w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia, jak też niezależnie, zaniżona wartość opłaty, eliminują możliwość uznania, że wpis został należycie opłacony. Nie mogą stanowić o jakimkolwiek normatywnym zwolnieniu skarżącego z obowiązku wskazania sygnatury akt sądowych, wymuszone istniejącą sytuacją, przyjęte w sądach administracyjnych praktyczne rozwiązania o charakterze usprawniającym, mające na celu "kojarzenie" dokonywanych wpłat bez wskazania sygnatur z konkretnymi sprawami. Podatnik zaskarżonym postanowieniem został pozbawiony prawa do sądu. Za dowolne z kolei, wobec jednoznacznego wskazania w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie sygnatury akt sądowych, a nie innych (w domyśle administracyjnych), należy uznać poglądy, że wymóg ten pozostaje spełniony przez wskazanie sygnatury akt administracyjnych. W sprawach administracyjnych indywidualne numery nadawane są często poszczególnym dokumentom, w tym różnym rozstrzygnięciom w tej samej sprawie, a nie wspólnie jeden całemu postępowaniu w danej sprawie - przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Na początku należy wskazać, ze z art. 221 p.p.s.a. wynika, że pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05 § 5 ust. 2 rozporządzenia został uznany za niezgodny z art. 221 p.p.s.a. oraz z art. 2 Konstytucji RP. Przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia utracił moc obowiązującą z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, tj. z dniem 17 marca 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 45, poz. 322). Wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego oznacza, że pisma wnoszone przez adwokatów lub radców prawnych, podlegające opłatom stałym, które nie zostaną należycie opłacone jednocześnie ze złożeniem pism, będą przez sądy administracyjne pozostawiane bez rozpoznania, lub odrzucane, bez uprzedniego wzywania do uiszczenia opłat, stosownie do art. 221 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przepis art. 54 § 1 p.p.s.a. wyraźnie stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Należy zgodzić się ze stroną, że rzeczywiście skarżący nie wie, w którym momencie sprawa wpłynie do Sądu i kiedy nadana jej będzie sygnatura. Powyższe nie zmienia faktu, że wpis stały uiszcza się bez wezwania Sądu i gdy pismo procesowe nie zostanie właściwie opłacone zostaną zastosowane sankcje wynikające z art. 221 p.p.s.a. Stwierdzić także należy, że adwokat winien zachować należytą staranność w prowadzeniu spraw, także gdy działa we własnym imieniu. W niniejszej sprawie staranności takiej nie dochował i tym samym pozbawił się możliwości dalszego dochodzenia swych praw przed Sądem. Obowiązek wskazywania sygnatur akt sądowych, wynikający z § 5 ust. 1 rozporządzenia, może odnosić się do innych pism (wniosków) składanych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W każdym sądzie funkcjonuje Wydział informacji o sprawach, gdzie można się dowiedzieć na jakim etapie postępowania jest sprawa. Dowiadywanie się jest jednym z obowiązków profesjonalnego pełnomocnika – szczególnie, że przepis art. 221 p.p.s.a. dotyczy właśnie profesjonalnych pełnomocników (nawet działających we własnej sprawie), a nie stron działających bez ich pomocy. Powyższe oznacza, że adwokat mógł spełnić wymagania wskazane w § 5 ust. 1 rozporządzenia i uiścić wpis od skargi z zachowaniem terminu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.