II FZ 1831/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2014 r. sygn. akt I SO/Gl 6/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE We wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 maja 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., R.R. podał, że jest osobą bezrobotną, nie korzysta ze wsparcia finansowego instytucji państwowych i znajduje się w krytycznej sytuacji mieszkaniowej. Wskazał, że pomocy udziela mu syn, który pracuje za granicą. Zwrócił również uwagę, że posiada udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jest właścicielem pięciu nieruchomości. Podane składniki majątkowe nie przynoszą jednak dochodów. Spółka, w której jest udziałowcem, wykazuje bowiem stratę, natomiast czynsz najmu mieszkań nie może być pobierany ze względu na brak możliwości finansowych najemców. Referendarz sądowy, pismem z dnia 8 lipca 2014 r., wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie była awizowana dwukrotnie, a następnie zwrócona nadawcy jako niepodjęta w terminie. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego na powyższe postanowienie sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, których postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie nie wykazano, zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, przedłożone dokumenty obrazują bowiem sytuację strony w sposób fragmentaryczny. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10) z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej i rodzinnej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów (por. art. 255 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Nieudzielanie przez skarżącego wskazanych w wezwaniu informacji, uniemożliwiało Sądowi pierwszej instancji przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Skarżący, uchylając się od przedstawienia precyzyjnych informacji w omawianym zakresie, w istocie uniemożliwiła Sądowi poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że to na skarżącym spoczywał obowiązek udowodnienia, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, strona powyższego obowiązku nie dopełniła, co daje podstawę do oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji jako zgodnego z prawem. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.