II OZ 610/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 599/22 o odrzuceniu skargi {...] Sp. z o.o. w K. na czynność Prezydenta Miasta Krakowa – Miejskiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia [...] stycznia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie założenia karty adresowej zabytku oraz włączenia zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 21 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. w K. i zwrócił skarżącej Spółce wpis od tej skargi, stwierdzając, że przedmiotowa skarga została wniesiona po terminie. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że informacja o włączeniu objętej skargą nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków została skierowana do poprzednika prawnego skarżącej Spółki, tj. do [...] S.A. z siedzibą w D. pismem z 4 marca 2022 r., które zostało doręczone adresatowi w 9 marca 2022 r. (karta 183 akt administracyjnych). W odniesieniu do powyższego ustalenia, przyjmując, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), skargę w tej sprawie należało wnieść się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga [...] Sp. z o.o. została wniesiona po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia, gdyż nastąpiło to w dniu 11 kwietnia 2022 r., podczas gdy ostatnim dniem na wniesienie skargi był 8 kwietnia 2022 r. Powyższe ustalenie, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [...] Sp. z o.o. w K., zaskarżając je w całości i podnosząc, że wbrew stanowisko Sądu I instancji skarga została wniesiona w terminie. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 53 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż wniesiona skarga miała za przedmiot decyzję, postanowienie, akt lub czynność z zakresu administracji publicznej określone w art. 3 § 2 pkt 1 -4a p.p.s.a., nie zaś podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej akt organu jednostki samorządu terytorialnego, określony w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. oraz błędne zastosowanie do skargi właściwego dla decyzji, postanowień, aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. terminu do wniesienia skargi wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a., skutkujące nieprawidłowym uznaniem, iż skarga została wniesiona po terminie przewidzianym w art. 53 § 1 p.p.s.a., co skutkowało jej odrzuceniem; 2) art. 53 § 2a w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarga została wniesiona na czynność podejmowaną w sprawie z zakresu administracji publicznej, który należy zakwalifikować jako akt organu jednostki samorządu terytorialnego, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i w konsekwencji brak uznania, iż skarga w tym przedmiocie mogła być stosownie do art. 53 § 2a p.p.s.a. złożona w każdym czasie, ewentualnie 3) art. 53 § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarga została wniesiona na czynność, którą należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i w konsekwencji brak uznania, iż skarga w tym przedmiocie mogła być stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. wniesiona w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu przedmiotowej czynności. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że w chwili podejmowania przez organ zaskarżonej czynności nie mogła być uznana za jej adresata, gdyż interes prawny wnoszącej zażalenie Spółki łączyć należy z zawarciem przez nią w dniu 25 marca 2022 r. umowy z [...] Spółka Akcyjna, na mocy której skarżąca nabyła prawo wieczystego użytkowania budynku [...], tj. nieruchomości, której dotyczy zaskarżona czynność Prezydenta Miasta Krakowa – Miejskiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. W tym też dniu skarżącej została przekazana całość dokumentacji dotyczącej tego budynku, w tym wydane na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 840), dalej: u.o.z., zawiadomienie organu o włączeniu Budynku [...] do gminnej ewidencji zabytków. W oparciu o powołane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nadanie skardze biegu oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 53 § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.z., jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma charakter zewnętrzny i jest działaniem jednostronnym będącym elementem władczych działań administracji publicznej (zob. postanowienia NSA z 8 czerwca 2022 r., II OZ 335/22; z 18 maja 2021 r., II OZ 218/21; z 20 maja 2020 r., II OSK 753/20). Podobne stanowisko prezentowane jest w orzeczeniach dotyczących włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków (wyrok NSA: z 6 listopada 2020 r., II OSK 3996/19; 8 maja 2018 r., II OSK 1926/17). Konsekwencją powyższego, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, musi być przyjęcie że terminowość wniesienia skargi w tej sprawie ustalić należało nie w odniesieniu do treści art. 53 § 1 p.p.s.a. jak całkowicie błędnie przyjął Sąd I instancji, lecz w odniesieniu do normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 p.p.s.a., w świetle którego jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Błędnie zatem Sąd I instancji terminowość wniesienia skargi w niniejszej sprawie analizował w odniesieniu do daty doręczenia poprzednikowi prawnemu strony skarżącej zawiadomienia o dokonaniu czynności polegającej na założeniu karty adresowej zabytku oraz włączeniu zbytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków. Konsekwencją nieprawidłowego zastosowania art. 53 § 1 p.p.s.a. było nieustalenie przez Sąd I instancji daty, w jakiej skarżąca spółka dowiedziała się o podjęciu zaskarżonej czynności, zaś powyższa wadliwość działania Sądu I instancji miała istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziła do nieuprawionego odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W związku z tym konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia jako wydanego w odniesieniu do wadliwie zastosowanych przepisów p.p.s.a. oraz nieprawidłowo ustalonych okoliczności sprawy, w celu ponownego zweryfikowania przez Sąd I instancji terminowości wniesienia skargi w związku ze wskazaniem przez stronę skarżącą, że o podjęciu przez organ zaskarżonej czynności skarżąca dowiedziała się w dniu 25 marca 2022 r. Sąd I instancji zobowiązany będzie też uwzględnić, że potencjalne uchybienie terminu nie wiąże się obligatoryjnie z odrzuceniem skargi, bowiem zgodnie z dyspozycją art. 53 § 2 p.p.s.a., sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Powołane powyżej względy decydują jednakże o uznaniu, że inne zarzuty skierowane przeciwko zaskarżonemu postanowieniu, konkurujące w istocie z zarzutami uwzględnionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny, uznać należało za chybione. Wadliwe jest bowiem zapatrywanie strony skarżącej, że wniesiona skarga miała za przedmiot podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej akt organu jednostki samorządu terytorialnego, a którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., w związku z czym terminowość jej wniesienia należało analizować przez pryzmat art. 53 § 2a p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a., o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.