I SA/Wa 522/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 stycznia 2020 r. nr SKO/I/I/1952/2019 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 24 stycznia 2020 r., nr SKO/l/l/1952/2019 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2019 r" nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. A. K. 19 listopada 2019 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci oraz dodatki dla dzieci: K. K., D. K., D. K., W. K. i K. K. na okres zasiłkowy 2019/2020. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2019 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: K. K., D. K., D. K., W. K. i K. K. na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść obowiązujących przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2018 r. poz. 2220), a następnie stwierdził, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 1.039,09 zł i przekracza ustalone kryterium dochodowe, wynikające z ustawy (674/osobę). Wnioskodawczyni nie jest uprawniona do uzyskania zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych. Organ wskazał, że w niniejszym przypadku nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 3 powołanej ustawy. Od powyższej decyzji A. K. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 24 stycznia 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia podniosło, że rodzina składa się z wnioskodawczyni i pięciorga dzieci. Kolegium powołało art. 5 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 złotych oraz wskazało, że stosownie natomiast do art. 3 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Z kolei w myśl art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b. Instytucję utraty oraz uzyskania dochodu reguluje natomiast art. 5 ust. 4 - 4b ustawy, zastrzegając, że należy ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny. Służą one bowiem urealnieniu wysokości dochodu rodziny na dzień ubiegania się o prawo do świadczenia rodzinnego w stosunku do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w związku ze zmianą sytuacji finansowej. Stosownie do art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy organ wskazał, że wyliczając dochód rodziny za 2018 r. zastosowanie znajduje przepis art. 5 ust 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochód wnioskodawczy ni za rok 2018 r. to dochód z tytułu przyznanej renty rodzinnej za okres od 1 października 2019 r. oraz dochód z tytułu zwrotu niewykorzystanej ulgi na dzieci w kwocie 7.271,52 zł. Biorąc pod uwagę, że dochód z ZUS z tytułu renty rodzinnej w 2018 r. wypłacano w miesiącu grudniu 2018 r. i nadal jest wypłacany dochód ten zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy należy traktować jako dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Dochód miesięczny rodziny w 2018 r. wyniósł 6.234,53 zł na członka sześcioosobowej rodziny = 1039,09 zł. Przy czym z uwagi na kwotę przekroczenia zasada "złotówka za złotówkę", w tym przypadku nie znajduje zastosowania. Kolegium dodało, że w okresie poprzedzającym efektywne przekazanie środków pieniężnych rodzina nie miała i nie mogła przeznaczyć ich na swoje utrzymanie. Skarżąca nie uzyskiwała dochodu w postaci renty, a jedynie posiadała roszczenie o jej przyznanie. Nie sposób jednak pojęcia "posiadania roszczenia" zrównywać z pojęciem "uzyskiwania dochodu". W rozpoznawanej sprawie, uzyskaniem renty jest dopiero jej fizyczne otrzymanie - tj. w grudniu 2018 r. Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie wystąpiła A. K. Wskazała, że kwestionowane przez nią orzeczenie jest mylne. Renta rodzinna obejmuje pięcioro dzieci. Dochód z niej został przydzielony na 1 miesiąc, ale obejmuje 3 miesiące. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, gdyż przedstawione w skardze argumenty nie mają wpływu na sytuację prawną przedmiotowej sprawy i nie mogą spowodować zmiany decyzji organu II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną. W niniejszej sprawie istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Wójt Gminy [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo odmówiły przyznania A. K. prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, wskazując na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego przez rodzinę skarżącej. Podstawę prawną wyliczenia dochodu dla celów ustalenia zasiłku rodzinnego stanowi w niniejszej sprawie art. 5 ust. 4a ustawy. Stanowi on, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Z przepisu tego wynika, że dochód, który ma zostać uwzględniony przy obliczeniu kryterium dochodowego rodziny musi zostać osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ponadto jego wysokość dzieli się przez liczbę miesięcy, w których był on uzyskany. Natomiast ostatnim warunkiem jest to, iż ma on być również osiągany w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczeń. Powyższe warunki muszą zostać spełnione łącznie. W sprawie spełniony został warunek uzyskania dochodu w postaci renty rodzinnej w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy oraz to, że świadczenie to jest nadal pobierane. Należy jednak zwrócić uwagę, że "kontynuację uzyskiwania dochodu", osiągniętego zgodnie z powyższym warunkiem, należy rozumieć w ten sposób, iż chodzi o konkretny dochód, a więc dochód z tego samego źródła, jak i w dotychczasowej wysokości. Takie rozumienie art. 5 ust. 4a ustawy wynika z celu, jakiemu służy instytucja dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, a jest nim urealnienie sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy na dzień przyznawania, czy wypłaty świadczeń rodzinnych. Mając zatem powyższe rozważania na uwadze wskazać należy, że bezspornym jest, iż rodzina skarżącej od 1 października 2018 r. uzyskała prawo do renty rodzinnej. Powyższe wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z 29 listopada 2018 r. Z orzeczenia tego ponadto można wywieść, że świadczenie zostało przyznane w wysokości 1.904,72 zł miesięcznie. Przy czym należność za okres od października do grudnia 2018 r. Zakład przekazać miał na rachunek bankowy. W rezultacie renta rodzinna została wypłacona w grudniu 2018 r. za okres trzech miesięcy. W ocenie Sądu organy, uwzględniając dochód z tytułu tego świadczenia, wypłacony w grudniu 2018 r. wprawdzie prawidłowo wskazały przepis ustawy, lecz w sposób wadliwy go zastosowały. Skoro celem powołanego uregulowania jest oddanie faktycznej sytuacji materialnej osoby starającej się o zasiłek, to nie można uważać, że decydujące znaczenie ma data wypłaty świadczenia. Organ jednak tę okoliczność pominął. Renta rodzinna wypłacana skarżącej jest uzyskiwana w kwocie ok. 1.900 zł (brutto) miesięcznie, lecz organ uznał, że dokonana wypłata w grudniu 2018 r. za okres od 1 października 2018 r. stanowi dochód tylko z jednego miesiąca i w taki prosty sposób uwzględnił ją w dochodzie rodziny. Kwotę tę powinien jednak podzielić na 3 miesiące, tj. czas, za który został on uzyskany. Wówczas dochód z tytułu świadczenia socjalnego zostałby uwzględniony w prawidłowej wysokości przez organ w dochodzie rodziny. Ponadto to tej wysokości przychód uzyskiwany był następnie w okresie, na który ustalone zostało prawo do świadczeń rodzinnych. Kolegium w swoich rozważaniach błędnie pominęło część regulacji powołanego poprzednio artykułu, dotyczącą konieczności uzyskiwania danego dochodu zarówno w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jak i w okresie w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych, skupiając się na rozważaniach, dotyczących uzyskania dochodu i uzyskania roszczenia przez skarżącą, które w istocie w niniejszej sprawie nie mają żadnego znaczenia. W przypadku świadczeń ZUS ich wypłata z opóźnieniem, tj. za poprzednie miesiące, jest rzeczą zupełnie zwyczajną i wynika z przepisów prawa oraz sposobu ustalania świadczenia. Nie można zatem z tego powodu obciążać osób korzystających z tych świadczeń, gdyż one prawo nabyły wcześniej, a na jego realizację po prostu zobowiązane były poczekać. Reasumując stanowisko organu odnośnie sposobu wyliczenia dochodu, jest błędne i nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, rozpoznanie niniejszej sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oraz Wójta Gminy [...] nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. w zw. z art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkowało zaś uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz orzeczenia organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Z przyczyn wyżej omówionych Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.