OSK 102/04

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Sędziowie NSA Edward Janeczko /spr./, Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Agnieszka Kwiatkowska, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Spółdzielni Mieszkaniowej w J. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2002r. sygn. akt SA/Rz 1158/00 w sprawie ze skargi J. Spółdzielni Mieszkaniowej w J. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 17 kwietnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w J. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty J. z [...] orzekającej o zwrocie na rzecz M. B. nieruchomości położonej w J. oznaczonej jako działki Nr [...] i Nr [...] z zobowiązaniem M. B. do uiszczenia na rzecz Gminy Miejskiej w J. kwoty pieniężnej, której zapłatę rozłożył na 10 rat rocznych i jednocześnie odmówił zwrotu części działki Nr [...]. Według uzasadnienia tego wyroku działka [...] ma 153 m2 powierzchni, zaś powierzchnia działki [...] wynosi 297 m2 . Orzeczono o zwrocie tych działek na rzecz M. B., spadkobiercy H. S. . Aktem notarialnym z [...] od H. S. została nabyta nieruchomość o powierzchni 785 m2 w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości(Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), stosownie do decyzji z [...] ustalającej lokalizację szczegółową Spółdzielczego Osiedla Mieszkaniowego w J. Działki [...] i [...] stanowią własność Gminy Miejskiej J. i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste J. Spółdzielni Mieszkaniowej. Pozostawały one od 1970 r. w faktycznym władaniu Spółdzielni i zostały na nich wybudowane pawilony handlowo-usługowe po wcześniejszym (w 1991 r.) wydzierżawieniu osobom fizycznym, w tym L. R. Skargi M. B. i L. R. zostały postanowieniem z [...] odrzucone. Orzeczenie o zwrocie zostało wydane na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Według treści tego przepisu status strony ma były właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy. Nie ma natomiast przymiotu strony podmiot faktycznie władający nieruchomością. Takim podmiotem jest J. Spółdzielnia Mieszkaniowa. W skardze kasacyjnej J.. Spółdzielnia Mieszkaniowa zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie braku przymiotu strony Spółdzielni w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu, mimo, że Spółdzielnia ma roszczenie o ustanowienie na jej rzecz użytkowania wieczystego gruntu, stosownie do art. 104 tej ustawy, 2. przepisów postępowania, tj. art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przez dokonanie odmiennej oceny prawnej w zakresie interesu prawnego Spółdzielni, niż w wyroku z 3 czerwca 1998 r. Wnosi o uchylenie wyroku z 17 kwietnia 2002 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje się jako przepis prawa materialnego, z którego wynika interes prawny Spółdzielni – art. 204 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, jak dalej stwierdza skarga kasacyjna, skoro w wyroku z 3 czerwca 1998 r. uchylone zostały decyzje zaskarżone przez Spółdzielnię, to zostało przesądzone istnienie po stronie Spółdzielni interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Podstawowym i w zasadzie jedynym motywem oddalenia skargi zaskarżonym wyrokiem, było przyjęcie założenia o braku przymiotu strony J. Spółdzielni w J. w tej sprawie, dotyczącej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (nabytych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości), skoro Spółdzielnia nie jest ani właścicielem, ani wieczystym użytkownikiem tych nieruchomości. Tego rodzaju rozstrzygnięcie, jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej, zostało wydane z naruszeniem art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego wyroku. Jak wiadomo, przepis ten statuował zasadę mocy wiążącej oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Sądu nie tylko względem organu ale również sądu, ponownie rozpoznającego sprawę. Dotyczyło to więc także rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Podobna zasada obowiązuje zresztą obecnie stosownie w art. 153 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrokiem z 3 czerwca 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie uchylił decyzje dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Uruchomienie postępowania w wyniku którego zostało wydane przez Sąd tego rodzaju rozstrzygnięcie, nastąpiło między innymi wskutek skargi J. Spółdzielni Mieszkaniowej. Przesądzona więc została kwestia istnienia po stronie tej Spółdzielni przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Wydając zaskarżony wyrok, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z racji regulacji zawartej w art. 30 powołanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, nie mógł więc formułować zasady odmiennej. Już ta okoliczność w wystarczającym stopniu przesądza o potrzebie uchylenia zaskarżonego wyroku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania (art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Należy przy tym podkreślić, ze zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu bez względu na to, jaki charakter ma roszczenie Spółdzielni określone w powołanym również w skardze kasacyjnej, art. 204 ustawy z dnia 21 sierpnia 1994 r. o gospodarce nieruchomościami, skoro – jak wyżej zaznaczono – przymiot strony J. Spółdzielni Mieszkaniowej, nie mógł być kwestionowany. Wszystko to uzasadnia, w toku ponownego rozpoznania sprawy, ponowną ocenę legalności decyzji kwestionowanych w skardze tej Spółdzielni.