I SA/Bd 494/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. D. N. P. Sp. z o.o. w T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji z dnia [...] maja 2020r. odmawiającą M. o. ("Skarżąca", "Strona") prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, a także Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu organ podał, że we wniosku z [...] kwietnia 2020r. Skarżąca oświadczyła, że wysokość niepokrytych strat przewyższa 50 % wysokości kapitału rejestrowanego. Odwołując się do definicji zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) organ wyjaśnił, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: - w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo - akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Warunek jest spełniony, jeśli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego; - w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki; podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym. W związku z powyższym Zakład stwierdził, że pomoc publiczna nie może być udzielona płatnikowi, który znajduje się w trudnej sytuacji. W świetle powyższego organ uznał, że Stronie nie może być przyznane zwolnienie bowiem pomoc publiczna nie może być udzielona płatnikowi , który znajduje się w trudnej sytuacji. W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 15zzzh ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w związku z sekcją 3.1. pkt. 22. c. Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 911 z 20.03.2020) oraz art. 2 pkt. 18) Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. (Dz.U. L 187 z 26.6.2014), przez błędną wykładnię, tj. ustalenie, iż zgodnie z treścią w/w przepisów prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – jako pomoc publiczna – nie może zostać przyznana, gdy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, tj. gdy – w przypadku spółki akcyjnej, komandytowo-akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, podczas gdy prawidłowa interpretacja treści w/w przepisów prowadzi do wniosku, że definicja "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" nie obejmuje spółek znajdujących się sytuacji opisanej w art. 2 pkt. 18 ppkt. a) Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., należących do sektora małych i średnich przedsiębiorstw, które istnieją od mniej niż trzech lat. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Strona nie spełnia żadnego z kryteriów wskazanych w art. 2 pkt. 18 przywołanego rozporządzenia pomimo, że wysokość niepokrytych strat Spółki przewyższyła 50% wysokości kapitału zarejestrowanego , gdyż wpis do Krajowego Rejestru Sądowego miał miejsce w dniu [...] kwietnia 2018r. a zatem istnieje od mniej niż trzech lat. Ponadto Skarżąca wskazała, że mimo, iż wzór wniosku stosowany przez ZUS nie zawierał o ogóle rubryki pozwalającej na wskazanie przez płatnika daty zarejestrowania spółki to organ obowiązany był do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, niezbędnego do jej rozstrzygnięcia. Okoliczność ta wskazana przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została całkowicie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że kondycja finansowa Skarżącej przyjęta została przez organ na podstawie jej oświadczenia złożonego na etapie składania wniosku o zwolnienie. Wypełniając formularz RDZ w części dotyczącej sytuacji ekonomicznej wg stanu na dzień [...] grudnia 2019 r., zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 z dnia 20 marca 2020 r. (2020/C 91 1/01), tj. w punkcie 4.2, Skarżąca wskazała bowiem, że wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału rejestrowego. Opierając się na tej informacji, a także treści w/w komunikatu (Sekcja 3.1., pkt 22, lit c), organ odmówił zwolnienia z opłacenia składek za okres marzec – maj 2020, wydając zaskarżoną decyzję. Organ dodał, że rozważa obecnie zmianę trybu postępowania w przedmiocie wniosków o zwolnienie z opłacania składek, składanych przez płatników zaliczanych do mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, funkcjonujących przez okres krótszy niż trzy lata. Na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę stanowisko organu nie uległo jednak zmianie i przedstawia się jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz.1829) począwszy od 17 października 2020r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym ( § 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia). Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Stosownie do art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa o COVID") na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 01 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Przy czym zgodnie z art. 15 zzzh ust. 1 ustawy o COVID zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu , które nie znajdowało się w trudnej sytuacji - w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014)- w dniu 31 grudnia 2019r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 2 pkt 18) Rozporządzenia Komisji nr 651/2014: "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45 , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MSP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE; c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli; d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu; e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0. Przywołanym powyżej przepisom odpowiada treść wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec -maj 2020r. Zgodnie bowiem z punktem 4.2 wniosku ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (wg stanu na dzień 31.12.2019r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej: A. Czy w przypadku spółki akcyjnej , spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK NIE B. Czy w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK NIE C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postepowaniem upadłościowym ? TAK NIE Z akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia 08 kwietnia Skarżąca zwróciła się do ZUS o zwolnienie z obowiązku zapłaty nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone za okres od marca do maja 2020r. W części 4.2 Spółka zaznaczyła lit. A -TAK, lit. C – NIE. Organ pierwszej instancji odmówił prawa do zwolnienia bowiem uznano, że "przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji." We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona wyjaśniła, przywołując pełną treść art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 , że nie spełnia żadnego z kryteriów wskazanych w tym przepisie pomimo, że wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% kapitału zakładowego, gdyż wpis do Krajowego Rejestru Sądowego miał miejsce [...] kwietnia 2018r. Definicja " przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" nie obejmuje spółek w których co prawda wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% kapitału zakładowego należących do sektora małych i średnich przedsiębiorstw , które istnieją od mniej niż trzech lat. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do argumentów Strony, nie uzasadnił swojego stanowiska. Co więcej powołując się na przepis art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 zacytował go z pominięciem treści zawartej w nawiasach dotyczącej m.in. warunku istnienia podmiotu od mniej niż trzech lat. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wyjaśnił dlaczego pominął część treści przepisu, który według niego stanowi podstawę podjętego rozstrzygnięcia, nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów strony, że nie spełnia ona żadnego z kryteriów wymienionych w powołanym przez organ Rozporządzeniu Komisji. W zaskarżonej decyzji Zakład nie uzasadnił w ogóle swojego stanowiska. Nie przytoczył żadnych argumentów oraz przepisów prawnych potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca była zwolniona z obowiązku ich uiszczenia.