I OSK 1123/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1576/08 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1576/08 po rozpoznaniu skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2008 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm./ przewidującego dla uwzględnienia wniosku strony spełnienia łącznie warunku bycia osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym oraz nie spełnienia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności a także braku możliwości podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Niespełnienie chociażby jednego z tych warunków wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego rodzaju świadczenia. Organ orzekający w sprawie stwierdził, że skarżący nie spełnił przesłanki umożliwiającej pozytywne załatwienie sprawy. W ocenie organu okolicznością szczególną usprawiedliwiającą brak wymaganego okresu zatrudnienia może być jedynie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową i niemożność przezwyciężenia takiego skutku. Analizując przebieg ubezpieczenia wnioskodawcy organ podał, że przez łączny analizowany okres wynoszący 7 lat, 2 miesiące i 20 dni skarżący nie wykonywał zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Niespełnienie warunków na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, gdyż w okresach przerw w pracy nie była ustalona u skarżącego całkowita niezdolność do pracy, brak było więc przeciwwskazań do kontynuowania zatrudnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zakwestionował prawidłowość zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji potwierdził słuszność stanowiska organu wydającego zaskarżoną decyzję tak w kwestii materialno-prawnej podstawy orzekania, to jest art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jak i wynikającej z tego przepisu zasady, że chodzi o świadczenie w drodze wyjątku, które przyznaje właściwy organ w razie spełnienia łącznie określonych w tym przepisie przesłanek. Ustawa nie gwarantuje przy tym danego świadczenia, pozostawiając jego przyznanie uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Analizując prawidłowość oceny organu w kwestii nie spełnienia łącznie przesłanek z powyższego przepisu, Sąd stwierdził, że z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy od 28 maja 2002 r., zaś legitymuje się łącznym okresem ubezpieczenia w wymiarze 20 lat i 26 dni z przerwani w zatrudnieniu w latach 1992 - 1994, 1997-2000, 2001-2002. W okresie niewykonywania zatrudnienia nie był uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy ze względu na stan zdrowia, brak jest też jakichkolwiek dowodów wskazujących na inne zdarzenia, które mogłyby być rozpatrywane w kontekście szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ww. ustawy. Skarżący w 2003 roku ubiegał się już o rentę w drodze wyjątku. Odmowna decyzja została przez niego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę oddalił uznając, że brak było wystąpienia w sprawie okoliczności szczególnych, wymaganych ustawą. Sąd zauważył, że dostrzega bardzo trudną sytuację skarżącego, jednakże nie jest to okoliczność wystarczająca do przyznania przedmiotowego świadczenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. K. reprezentowany przez adwokata jako pełnomocnika z urzędu, zarzucając naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje się, iż jako niespełnienie przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, przyjęto nie wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających niemożność uzyskania świadczenia w zwykłym trybie. Skarżący natomiast podnosi, że po przebytym w 2002 r. udarze mózgu pracował, jednakże z uwagi na niepamięć wsteczną nie jest w stanie wskazać pracodawcy. Zaskarżone orzeczenie jest też sprzeczne z "duchem" świadczenia w drodze wyjątku. Brak możliwości wykazania się uprawnieniem do świadczenia w zwykłym trybie jest tu utożsamiony z nie wykazaniem się uprawnieniem do świadczenia w drodze wyjątku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Słusznie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono, że sprawa rozstrzygana na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1969 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm./ określającego przyznawanie świadczenia w drodze wyjątku, została w postępowaniu administracyjnym wnikliwie i prawidłowo rozpatrzona. Sąd pierwszej instancji zasadnie podkreślił przy tym, że przedmiotowe świadczenie, co wynika nawet z jego nazwy, nie jest zwykłym świadczeniem rentowym, czy też z pomocy społecznej, lecz ma charakter wyjątkowy, przy czym w każdej sprawie właściwy organ w ramach uznania administracyjnego, ocenia, czy wniosek złożony przez dany podmiot może być potraktowany w ramach szczególnego wyjątku. Takiej wyjątkowości nie dopatrzono się w sprawie administracyjnej a słuszność tego stanowiska została potwierdzona zaskarżonym wyrokiem, w którym Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się wadliwości lub dowolności w działaniu organu administracji publicznej. Rozpatrujący skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oceniając, czy zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez Sąd pierwszej instancji jest usprawiedliwiony, doszedł do przekonania, iż zaskarżony wyrok prawidłowo dokonał legalności zaskarżonej decyzji w aspekcie zastosowanego prawa materialnego, czyli w istocie tym samym zasadnie stwierdził, że cytowany przepis został zastosowany zgodnie z jego brzmieniem i funkcją. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeknie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 250 ppsa.