II SA/Łd 860/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki prawa niemieckiego z siedzibą w H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi stronie skarżącej A Spółce prawa niemieckiego z siedzibą w H. kwotę 300 (trzysta) złotych, uiszczoną i zaksięgowaną tytułem wpisu sądowego w dniu 2 września 2015 r. pod pozycją [...]. A. P. UZASADNIENIE W dniu 3 września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga A Spółki prawa niemieckiego z siedzibą w H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...]r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO z dnia [...]r. znak: [...] w sprawie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w orzeczeniu ustalającym wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych, bowiem nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Kognicja sądu administracyjnego ograniczona jest do oceny zgodności z prawem kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sądy administracyjne nie mogą i nie zastępują organów, co oznacza, że obowiązkiem sądu jest jedynie zbadanie legalności działania organów administracji publicznej. Nie są one władne orzekać merytorycznie w danych sprawach, zatem nie mają uprawnienia by wydać orzeczenia przyznające stronie uprawnienie lub obciążające ją jakimś obowiązkiem opartym na obowiązujących przepisach prawa materialnego. W przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi A Spółki prawa niemieckiego z siedzibą w H. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w orzeczeniu ustalającym wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Problematyka użytkowania wieczystego została uregulowana w szczególności w art. 77-81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 ze zm. – dalej jako: ustawa). Rozstrzygnięcie sporu o ustalenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste odbywa się w mieszanym trybie administracyjno-sądowym. Sprawy na tle sporów o zasadność aktualizacji opłaty ustawodawca w pierwszej kolejności przekazał do rozstrzygnięcia w przedsądowym postępowaniu prowadzonym przez organy administracji, tj. samorządowe kolegia odwoławcze. Dopiero po zakończeniu tego postępowania każda ze stron umowy może żądać rozstrzygnięcia sporu przez sąd powszechny, a swoje prawa realizuje przez złożenie sprzeciwu od orzeczenia kolegium. W tym miejscu zauważyć wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu uchwały z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 12/13 wskazał, że użytkowanie wieczyste jest instytucją prawa cywilnego. Treść stosunku użytkowania wieczystego - co do zasady - kształtowana jest umownie, według zasad określonych przede wszystkim w przepisach Kodeksu cywilnego, a ponadto w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Został on w konsekwencji poddany cywilistycznej (prywatnoprawnej) metodzie regulacji stosunków społecznych, a częściowo - metodzie administracyjnoprawnej (publicznoprawnej). Istotne jest, iż zgodnie z art. 79 ust. 7 ustawy, do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Zatem w przypadku kwestionowanego postanowienia stronie nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a., wszak uregulowany w rozdziale o odwołaniach. Zaskarżony akt zapadł w postępowaniu, co do którego stosuje się odpowiednio k.p.a., ale nadal stanowiącym tylko jedną z faz procedury aktualizacyjnej, która zmierza do rozstrzygnięcia sporu odnoszącego się do cywilnego stosunku prawnego opartego na cywilnoprawnej umowie. Obowiązek uiszczania należnych opłat wynika z umowy, a ta prowadzi do nawiązania stosunku cywilnoprawnego. Niezależnie od tego, w jakim stadium spór powstały na tym tle zostanie rozstrzygnięty, cały czas mamy do czynienia z jedną sprawą dotyczącą prawa do świadczenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Sprawa ta w istotnym zakresie nie zmienia swego charakteru przez przeniesienie jej do załatwienia przez organ administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. I OSK 3034/15, CBOSA). W ocenie Sądu okoliczność, że organ administracji w sposób jednostronny kształtuje sytuację prawną indywidualnego podmiotu niepowiązanego z tym organem ani więzami zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej, czyli użytkownika wieczystego, rozstrzygając, co do istoty spór w przedmiocie opłaty, stosując przy tym część przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może przesądzać, że rozważana sprawa jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Wszak przedmiot sporu nadal bierze swój początek z faktu zawiązania stosunku użytkowania wieczystego na gruncie prawa cywilnego. Skarga do sądu administracyjnego możliwa jest jedynie na te postanowienia, które wymieniono w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż zaskarżone postanowienie nie kończy postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub zabezpieczającego, ani nie rozstrzyga takiej sprawy co do istoty. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie ani wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, o czym strona została pouczona w samym zaskarżonym akcie. W świetle powyższego uzasadniona jest ocena, iż na postanowienie takie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wobec ustalenia, iż zaskarżone postanowienie nie należy do żadnej z kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Sąd postanowił o odrzuceniu skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. A. P.