I SAB/Wa 158/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi H. B., E. C., J. B. i W. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. tabela likwidacyjna wsi C. nr [...], część południowa - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz H. B., E. C., J. B. i W. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE H. B., E. C., J. B. i W. B. pismem z [...] maja 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] , ozn. hip. tabela likwidacyjna wsi C. nr [...], część południowa, stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wniosek ich poprzednika prawnego nie został do dnia dzisiejszego rozpoznany w całości. Pomimo upływu terminu zakreślonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. uznało zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi termin 3 miesięcy od daty otrzymania niniejszego postanowienia na rozpatrzenie przedmiotowego wniosku - organ do dnia dzisiejszego sprawy nie zakończył. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że mając na uwadze ww. postanowienie pismem z [...] kwietnia 2019 r. wezwał skarżących do przedłożenia dokumentacji pozwalającej na określenie właściciela nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), tj. dzień [...] listopada1945 r. Podał także, że z uwagi na niewskazanie terminu do uzupełnienia ww. wezwania, ponownie - pismem z [...] czerwca 2020 r. - wezwał do dokonania ww. czynności, w terminie 30 dni od otrzymania pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Podniósł jednocześnie, że podjął szereg czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji merytorycznie rozpatrującej przedmiotowy wniosek. Wskazał, że z uwagi na nieodnalezienie poszukiwanej dokumentacji, wystosował wezwanie do skarżących do dostarczenia dokumentów. Zaznaczając, że decyzja w niniejszym postępowaniu wydana zostanie bez zbędnej zwłoki po upływie tego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem jej jest bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku z [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. tabela likwidacyjna wsi C. nr [...], część południowa. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ ów nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) dalej: "k.p.a.", zgodnie z którą jest nią niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.". Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Zobowiązane są także - w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.- do podejmowania z urzędu i na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Stosownie natomiast do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości pozostaje w stanie bezczynności. Wniosek ów wpłynął do organu [...] lutego 1949 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Zarządu Miejskiego [...] Wydział Polityki Budowlanej. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tym samym postępowanie nim wywołane co do zasady winno być zakończone do [...] kwietnia 1949 r. Tymczasem, do chwili obecnej, Prezydent [...] sprawy nie zakończył. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., a więc zobowiązania Prezydenta [...] do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie, potwierdzenia stanu bezczynności, a także oceny jej charakteru. Ta natomiast w przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Z takim bowiem mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty i dostrzegalny już na "pierwszy rzut oka" dla przeciętnego obserwatora można stwierdzić, że sposób postępowania organu stanowi drastyczne zaprzeczenie wynikającego z art. 12 k.p.a. obowiązku załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki. Bez wątpienia zaś ponad siedemdziesięcioletnia zwłoka w rozpoznaniu podania strony stanowi przykład oczywistego naruszenia zasad ogólnych procedury administracyjnej. Również zauważyć należy, że z nadesłanych do Sądu akt administracyjnych nie wynika, aby w toku postępowania Prezydent informował strony o przyczynach nierozpoznania wniosku dekretowego w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., bądź wskazywał konkretny termin zakończenia postępowania, jak również przedłużał w trybie art. 36 § 1 k.p.a. termin załatwienia sprawy. Zauważyć należy, że dopiero pismami z [...] grudnia 2018 r. oraz [...] czerwca 2020 r. poinformował strony postępowania, że decyzja w przedmiotowej sprawie wydana po uzupełnieniu materiału dowodowego. Wyznaczając natomiast termin w jakim organ winien sprawę załatwić, Sąd wziął pod uwagę, skomplikowany, w znacznej mierze historyczny charakter sprawy, jak również konieczność uprzedniego przedłożenia dokumentu regulującego prawo własności nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu. Uwzględnił ponadto aktualne na dzień orzekania ograniczenia funkcjonowania organów administracji publicznej i urzędów je obsługujących, wywołane wprowadzeniem na terenie całego kraju obowiązywania tzw. "strefy czerwonej". Uwzględniając zatem te uwarunkowania ocenił, że realnym i rozsądnym terminem w jakim możliwe jest skompletowania pełnego materiału dowodowego i zakończenia postępowania będzie termin dwóch miesięcy, którego bieg rozpocznie się od daty zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem (art. 286 § 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 202 § 2 i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.